چینی‌های ارزان، تهدیدی برای یانکی‌های گران/ داوجونز برای دومین هفته متوالی در ثبت بازده مثبت ناکام ماند

فصل اقتصاد - بازار سهام نیویورک یک هفته دیگر نیز نتوانست به مسیر صعودی بازگردد. ترکیب نااطمینانی ناشی از جنگ در خاورمیانه و نگرانی از ظهور یک مدل ارزان قیمت هوش مصنوعی در چین، چشم‌انداز سرمایه‌گذاران آمریکایی را بیش از پیش مبهم کرده است.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) ، این دومین هفته متوالی است که شاخص صنعتی داوجونز در ثبت بازده مثبت ناکام می‌ماند. طی این هفته شاخص‌های نزدک و S&P 500 نیز وضعیت چندان مطلوبی نداشتند. بررسی‌ها نشان می‌دهد، افزون بر فشار ناشی از نوسان قیمت نفت در بازارهای جهانی، عامل دیگری که به‌ویژه در معاملات روز جمعه به سرخ‌پوش شدن تابلوهای وال‌استریت انجامید، نگرانی از برهم خوردن معادلات در صنعت هوش مصنوعی به دست شرکت‌های چینی بود.
تکرار کابوس «دیپ‌سیک» در نیویورک
بازارهای سهام جهان این روزها بیش از هر زمان دیگری در یک سال گذشته تحت تأثیر اخبار حوزه هوش مصنوعی قرار دارند. از یک سو، جنگ و پیامدهای اقتصادی آن بر زنجیره‌های تأمین و ارزش سایه انداخته و از سوی دیگر، ظهور مدل‌های هوش مصنوعی کارآمد با هزینه کم‌تر، آینده صنعت نیمه‌هادی را با ابهام مواجه کرده است.
نیمه‌هادی (Semiconductor) به موادی گفته می‌شود که از نظر رسانایی الکتریکی، ویژگی‌ای میان رساناها و نارساناها دارند. رسانایی این مواد را می‌توان با اعمال ولتاژ، گرما یا افزودن ناخالصی‌های کنترل‌شده تغییر داد. سیلیکون، مهم‌ترین ماده اولیه ساخت تراشه‌های الکترونیک، در همین دسته قرار می‌گیرد.
جرقه اصلی موج فروش سهام، معرفی مدل جدید Kimi K3 توسط استارتاپ چینی Moonshot AI بود. این شرکت مدعی شد مدل متن‌باز جدیدش عملکردی هم‌سطح یا نزدیک به بهترین مدل‌های آمریکایی دارد. همین ادعا خاطره شوک DeepSeek در سال 2025 را برای سرمایه‌گذاران زنده کرد.
سقوط آزاد در فیلی
نگرانی اصلی بازار آن است که بار دیگر یک شرکت چینی نشان دهد، می‌توان مدل‌های پیشرفته هوش مصنوعی را با هزینه‌ای به‌مراتب کم‌تر توسعه داد؛ اتفاقی که می‌تواند ارزش‌گذاری شرکت‌های آمریکایی فعال در حوزه تراشه و هوش مصنوعی را زیر سؤال ببرد.
در پی این تحولات، شاخص Nasdaq 100 تا پایان هفته حدود 1.6 درصد کاهش یافت و شاخص نیمه‌هادی فیلادلفیا (SOX) وارد محدوده خرسی بازار شد؛ به این معنا که بیش از 20 درصد نسبت به اوج خود در ماه ژوئن افت کرد.
هم‌چنین صندوق قابل معامله VanEck Semiconductor ETF که در دارایی‌های مر بوطه به شرکت‌های صنعت نیمه‌هادی سرمایه‌گذاری می‌کند، سومین افت هفتگی خود در 4 هفته اخیر را ثبت کرد و در مجموع نزدیک به 9 درصد از ارزش خود را از دست داد.
خبرگزاری بلومبرگ در گزارش خود از وضعیت بازار، از این اتفاق با عنوان تکرار شوک دیپ‌سیک یاد کرده است. در نخستین ماه‌های سال 2025، معرفی مدل هوش مصنوعی DeepSeek برای مدتی بسیاری از فرضیات بازار درباره میزان سرمایه‌گذاری موردنیاز برای توسعه هوش مصنوعی را به چالش کشید. هرچند در ادامه مشخص شد این شوک اولیه تا حد زیادی اغراق‌آمیز بوده و نتوانسته موازنه قدرت در صنعت هوش مصنوعی را به سود چین تغییر دهد، اما اکنون معرفی مدل جدید Moonshot AI بار دیگر همان نگرانی‌ها را در بازار زنده کرده است.
جنگ، عامل تشدیدکننده فشار بر بازار
اگرچه نگرانی‌های مربوط به صنعت هوش مصنوعی یکی از عوامل اصلی افت بازار در روزهای اخیر بوده است، اما تشدید تنش‌های ژئوپلیتیک در خاورمیانه نیز به این فشارها دامن زده است. افزایش قیمت نفت در پی گسترش درگیری‌ها، بر نگرانی سرمایه‌گذاران افزوده و فضای احتیاط را در بازارهای مالی تقویت کرده است.
با این حال، همه تحلیلگران نسبت به آینده بدبین نیستند. برخی معتقدند آن‌چه در بازار رخ داده، بیش از آنکه نشانه پایان رونق هوش مصنوعی باشد، یک اصلاح قیمتی (Correction) پس از رشد پرشتاب سهام شرکت‌های این صنعت است. به اعتقاد این گروه، تا زمانی که غول‌های فناوری مانند مایکروسافت، آلفابت، متا و آمازون به سرمایه‌گذاری‌های سنگین خود در حوزه هوش مصنوعی ادامه دهند، تقاضا برای تراشه‌های پیشرفته نیز حفظ خواهد شد.
بر همین اساس، آنجلو کورکافاس، استراتژیست ارشد سرمایه‌گذاری در شرکت Edward Jones، به CNBC گفت: «جدیدترین تحول، رقابت مدل‌های متن‌باز چینی است که گفته می‌شود عملکردی هم‌تراز با پیشرفته‌ترین مدل‌های شرکت‌های Anthropic و OpenAI دارند. این موضوع بار دیگر نگرانی‌ها را درباره حجم بالای هزینه‌کرد شرکت‌های فناوری در حوزه هوش مصنوعی افزایش داده است.»
او افزود: «نشانه‌هایی از خستگی بازار مشاهده می‌شود؛ به‌گونه‌ای که تقاضای کاربران نهایی برای محصولات و خدمات مبتنی بر هوش مصنوعی نسبت به قیمت حساس‌تر شده و بازار نیز شرکت‌هایی را که با سرعت بیش از حد در حال افزایش هزینه‌های خود هستند، تنبیه می‌کند. از نگاه ما، این نوسانات نشانه فروپاشی موج هوش مصنوعی نیست، بلکه بیانگر آن است که این صنعت وارد مرحله بلوغ شده است؛ روندی که بخشی طبیعی از تکامل چرخه‌های سرمایه‌گذاری در فناوری‌های تحول‌آفرین به شمار می‌رود.»