در چه صورت مهریه تقسیط می شود؟

فصل اقتصاد - هنگامی که زن و مرد ازدواج می کنند علاوه بر تعهد به یکدیگر، به انجام دادن یکسری وظایف نیز پایبند می شوند؛ یکی از این مسئولیت ها برای زوج، پرداختن مهریه به زوجه می باشد. زن می توان از لحظه ثبت عقد، درخواست مطالبه مهریه را ثبت کند و مرد نیز موظف است به صورت تمام کمال آن را بپردازد؛ البته همانطور که قانون حامی حقوق بانوان می باشد، شرایطی را برای قسط بندی مهریه و کاهش فشار مالی بر مردان در نظر گرفته است. از آنجا اکثر اشخاص اطلاعات کافی برای بهرمندی از روند مذکور را ندارند، در مقاله «در چه صورت مهریه تقسیط میشود؟» مستند به مواد قانونی و تحت نظر کارشناسان مجرب، به جامع ترین سوالات پاسخ داده می شود.

نکاتی درباره مطالبه مهریه

پیش از آنکه به شرایط ثبت دادخواست تقسیط مهریه در مراجع قضایی اشاره شود، بهتر است درک صحیحی از نکات مربوط به مهریه آن به وجود بیاید.

1. ماهیت حق مهریه:

مهریه یکی از حقوق مالی برای پشتیبانی اقتصادی بانوان می باشد که معمولا طی روند طلاق، دادخواست مطالبه آن ثبت می شود؛ ضمن ماده 1078 قانون مدنی، محدوده اموال قابل ثبت در سند مهریه مشخص شده است:

«هر چیزی را که مالیت داشته و قابل تملک نیز باشد می توان مهر قرار داد.»

2. انواع مهریه:

الف) مهریه عندالاستطاعه: مطالبه شدن اموال تحت عنوان مهریه عندالاستطاعه، وابسته به درآمد و توانایی مالی شوهر می باشد؛ اموال مرد که سند رسمی دارند با استعلام دادگاه در سیستم اسناد مشخص می شود، همچنین خود زوجه باید وجود سایر اموال مرد را به مراجع قضایی اطلاع دهد. اگر تشخیص مامور ذی صلاح عدم استطاعت مالی زوج باشد، وی از پرداختن مهریه معذور می شود؛ لذا در مهریه عندالاستطاعه، احتیاجی به فرآیند تقسیط نیست.

ب) مهریه عندالمطالبه: با ثبت دادخواست مطالبه توسط زوجه ای که از حق مهریه عندالمطالبه برخوردار است، شوهر باید مهریه را به صورت تمام و کمال بپردازد؛ بدان معنا که استطاعت مالی شوهر مورد اهمیت ندارد. اگر مرد به هر دلیلی از پرداختن مهریه سر باز زند، امکان اعمال پیگرد قانونی علیه وی وجود دارد:

• صدور حکم جلب
• ممنوعیت خروج از کشور
• توقیف اموال

تقسیط مهریه به چه معناست؟

به روند قانونی که طی آن مهریه زوجه به صورت خورد خورد و قسطی مطالبه می شود، فرآیند تقسیط مهریه اطلاق می گردد؛ پس از تحقیقات ماموران دولت بر روی درآمد ماهیانه، اموال موجود، مبلغ نفقه فرزندان، مبلغ نفقه زوجه (در صورت مطالبه مهریه در طول زندگی مشترک)، مخارج منزل، اجاره ملک و…، در نهایت مبلغی توسط مراجع ذی صلاح مشخص می شود.

مرد باید این اقساط را در تاریخ های از پیش تعیین شده توسط دادگاه، پرداخت کند؛ بدیهی است که مقاومت زوج در برابر انتقال حق مالکیت اموال و مبالغ مذکور در سند مهریه، عواقب قضایی را برای وی به دنبال دارد. زوجه می تواند بسته به توافق با همسر و منطبق با آنچه در سند مهریه نوشته شده است، اقساط را در قالب پول نقد، اعتبار بانکی، انواع سکه (ربع، نیم و تمام سکه)، طلا و… از مرد دریافت کند.

ابراز دعوی مطالبه و تقسیط مهریه در چه بازه زمانی امکان پذیر است؟

زن می تواند در طول زندگی مشترک، حین طلاق و حتی پس از آن خواستار پرداخت مهریه توسط شوهر شود؛ همچنین در صورت فوت زوجه، وارثان وی می توانند با گذراندن مراحل قانونی، مهریه متوفی را مطالبه کنند. جالب است بدانید که فوت شوهر نیز موجب پایمال شدن حق مهریه نمی شود؛ در این شرایط پرداخت مهریه زن، وظیقه بازماندگان مرد می باشد!

بدیهی است که دادخواست قسط بندی مهریه و اثبات اعسار شوهر نیز در تمام بازه های مذکور، ممکن می‌ باشد، چراکه این قسط بندی باید بعد از نهایی شدن دادخواست مطالبه مهریه ابراز شود؛ تنها نکته مهم این است که فاصله این دو دادخواست قانونا باید حداکثر 30 روز باشد، در غیر این صورت پرونده تقسیط قابل تشکیل‌ نخواهد بود.

در چه صورت مهریه تقسیط میشود؟

زوجه‌ای را در نظر بگیرید که می خواهد مهریه عندالمطالبه‌اش را اخذ کند؛ با ثبت دادخواست مربوطه، شوهر باید به صورت تمام و کمال مالکیت این اموال را به همسرش انتقال دهد و خلاف آن، امکان مجازات مرد توسط‌ مراجع قانونی را به وجود می آورد.

اگر زوج مالی برای پرداختن داشته باشد، اما از این امر امتناع کند، مجازات می تواند عاملی موثر برای اخذ حقوق زوجه شود؛ اما اگر درآمد کافی و اموالی برای پرداخت یکجای مهریه وجود نداشته باشد، مجازات کردن مرد به خصوص حبس وی، کاملا بی تاثیر است!

به همین دلیل با ارائه مدارک محکمه پسندی که اعسار مرد (ناتوانی مالی) را اثبات کند، مقام قضایی فرمان قسط بندی مهریه را صادر می کند.

شرایط اعسار و تقسیط مهریه

الف) تقسیط مهریه ضمن طلاق توافقی:

در طلاق های توافقی وضعیت تمام حقوق طرفین مانند حق حضانت، مهریه و… پیش از اقدامات قانونی و با توافق زوجین مشخص می شود؛ لذا اگر قرار بر مطالبه مهریه به صورت قسطی باشد، تاریخ مطالبه و مبلغ هر قسط براساس تصمیم متقاضیان طلاق انجام خواهد شد.

ب) تقسیط مهریه ضمن طلاق غیرتوافقی:

اصلی ترین مدرک برای ثبت دادخواست تقسیط در مراجع ذیصلاح، دادنامه یا رای دادگاه با مضمون «پرداخت مهریه توسط شوهر» می باشد؛ بنابراین متقاضی قسط بندی باید ابتدا منتظر نهایی شدن دادخواست مطالبه مهریه شود.

استعلام دادگاه نسبت به اموال رسمی قابل توقیف مرد، باید منفی باشد؛ یعنی مرد جز مستثنیات دین که در ماده 65 قانون اجرای احکام مدنی آمده، نباید مال دیگری داشته باشد:

اموال زیر برای اجرای حکم توقیف نمی‌شود:

1. لباس و اشیاء و اسبابی که برای رفع حوائج ضروری محکوم‌علیه و خانواده او لازم است.
2. آذوقه به قدر احتیاج یک‌ماهه محکوم‌علیه و اشخاص واجب‌النفقه او.
3. وسائل و ابزار کار ساده کسبه و پیشه‌وران و کشاورزان.
4. اموال و اشیایی که به موجب قوانین مخصوص غیر قابل توقیف می‌باشند.

همچنین شهادت دو فرد عاقل، بالغ و عادل بر ناتوانی مالی و اعسار مرد الزامی است؛ البته این دو شخص باید از بین اقوام و آشنایانی باشد که از شرایط زندگی زوج آگاه هستند. لذا شهادت نامه افراد ناشناس، در محضر دادگاه معتبر شناخته نمی شود!

فرم های مربوط به گردش مالی حساب های بانکی به نام مرد و نقل و انتقالات اموال توسط وی در طول یکسال گذشته نیز باید ضمن ثبت دادخواست در دفتر خدمات الکترونیک، تکمیل شود. با تحویل دادن مدارک فوق، دادخواست ثبت شده و مرد باید منتظر دادرسی دادگاه و صدور حکم نهایی توسط مقام قضایی باشد.

نکاتی درباره تقسیط مهریه

هنگامی که دادخواست تقسیط ثبت شده و پرونده هنوز در حال دادرسی می باشد، علارغم عندالمطالبه بودن مهریه، امکان جلب شوهر وجود ندارد! این پرسش که در صورت طلاق از طرف مرد مهریه تقسیط می شود؟ از پرتکرارترین سوالات می باشد؛ در پاسخ بدان می توان گفت:

اگر مردی که دادخواست طلاق غیرتوافقی را  ثبت کرده، متقاضی تقسیط مهریه باشد، تنها زمانی طلاق ثبت می شود که دادگاه با خواسته وی موافقت کند.

نتیجه گیری

نپرداختن مهریه عندالمطالبه توسط مرد پس از ثبت دادخواست مربوطه، امکان جلب، ممنوعیت خروج از کشور و توقیف اموال وی را به وجود می آورد؛ اگر دلیل شوهر ناتوانی مالی باشد، باید تقاضای اعسار را ثبت کند. با معسر شناخته شدن زوج توسط رای دادگاه، مهریه زوجه قسط بندی می شود؛ مبلغ این اقساط براساس درآمد مرد محاسبه شده و باید در تاریخ های مشخص پرداخت شود.