آیا پورسانت دستمزد است؟ وکیل اداره کار پاسخ می‌دهد

فصل اقتصاد - در مشاغل مختلف، یک قسمت از درآمد کارکنان به‌ صورت پورسانت یا کارمزد پرداخت می‌شود. این به این صورت است که یک مقدار ثابت و منظم از درآمد به‌عنوان حقوق پایه پرداخت می‌شود، و مابقی مبلغ متغیری است که به‌عنوان پورسانت به کارکنان تعلق می‌گیرد.

در بسیاری از موارد، مقدار پورسانت قابل‌توجهی است و بخش قابل‌توجهی از درآمد کارکنان را تشکیل می‌دهد. به‌عنوان‌مثال، فرض کنید یک کارمند حقوق ثابتی در اندازه 2 میلیون و 700 هزار تومان دریافت می‌کند، همچنین یک میلیون تومان مزایا و چند میلیون تومان پورسانت به او پرداخت می‌شود؛ بنابراین نمی‌توانیم به بخش پورسانتی از درآمد این کارکنان بی‌توجه باشیم.

پورسانت فروش چیست؟

پورسانت فروش یک نوع پاداش مالی است که به‌عنوان پاداش برای فروش محصولات یا خدمات به کارمندان پرداخت می‌شود. معمولا در صنعت‌هایی مانند فروش خرده‌فروشی، بیمه، خدمات مالی و صنعت خودرو، استفاده می‌شود. هدف از پرداخت پورسانت، تشویق کارمندان به افزایش فروش و بهبود عملکرد شغلی است. پورسانت فروش معمولا به‌ صورت یک درصد از مبلغ فروش یا به‌صورت یک مبلغ ثابت برای هر معامله محاسبه می‌شود.

مزیت‌های پورسانت فروش شامل ایجاد انگیزه، افزایش فروش، بهبود رضایتمندی مشتریان و ایجاد رقابت سالم بین کارمندان فروش است. با این‌ حال، در تعیین میزان پورسانت، باید به جوانب مالی و عملکرد کلی کسب‌وکار توجه کرد تا به اعطای پورسانت برای کارمندان فروش به طرز متعادلی پرداخت شود. در ادامه به مزایای بیشتری از پورسانت اشاره خواهیم کرد:

مزایای پورسانت فروش برای کارمندان عبارت‌اند از:

• افزایش درآمد: پورسانت فروش به کارمندان امکان می‌دهد درآمدهایشان را افزایش دهند. با افزایش فروش و بهبود عملکرد، می‌توانند درآمد خود را بهبود بخشند.
• تشویق و انگیزه: پورسانت فروش به‌ عنوان یک پاداش مالی، کارمندان را تشویق به کسب نتایج بیشتر و بهبود عملکرد می‌کند. این انگیزه می‌تواند بهبود قدرت رقابتی و تلاش بیشتر در انجام وظایف فروش منجر شود.
• ارتقای شغلی: در برخی سازمان‌ها، پورسانت فروش می‌تواند به‌عنوان یک عامل تعیین‌کننده در فرایند ارتقای شغلی مورد استفاده قرار گیرد. کارمندانی که عملکرد برتری در فروش داشته باشند، می‌توانند فرصت‌های ارتقای و جایزه‌های بیشتری را برای خود فراهم کنند.

به گفته وکیل متخصص اداره کار در مواقعی هم ممکن است پورسانت فروش به‌ عنوان بخشی از حقوق اصلی محسوب نشود و به‌ عنوان یک پاداش جداگانه پرداخت شود. در این حالت، ممکن است بر اساس سیاست‌ها و قوانین مربوطه تعیین شود که چگونه پورسانت فروش محاسبه و پرداخت شود.

تعیین میزان پورسانت فروش ممکن است بسته به سیاست‌های شرکت مختلف متفاوت باشد. برخی شرکت‌ها ممکن است مبلغ ثابتی را به‌عنوان پورسانت تعیین کنند، درحالی‌که دیگران ممکن است از یک سیستم درصدی استفاده کنند که میزان پورسانت بر اساس میزان فروش یا مبلغ معامله تعیین می‌شود.

پورسانت فروش معمولا به‌عنوان یک انگیزه مالی برای کارمندان فروش استفاده می‌شود تا آن‌ها را تشویق کند برای رسیدن به اهداف فروش بیشتر تلاش کنند. با ارائه پورسانت، شرکت‌ها می‌توانند کارمندان فروش را متعهد کنند و ایجاد رقابت سالمی بین آنها برای دستیابی به نتایج بالاتر را تشویق کنند.

عوامل تعیین‌کننده میزان پورسانت

میزان پورسانت در یک شغل ممکن است تحت‌ تأثیر عوامل متعددی قرار بگیرد. در ادامه، برخی از عوامل تعیین‌کننده میزان پورسانت در یک شغل را بررسی می‌کنیم:

1. قرارداد کاری: شرایط قرارداد کاری می‌تواند تعیین‌کننده میزان پورسانت باشد. در برخی موارد، قرارداد کاری ممکن است شرایط وضع شده برای پرداخت پورسانت را مشخص کند، از جمله درصد پورسانت و شرایط حاکم بر آن.
2. نوع فعالیت شغلی: نوع فعالیت و صنعت مربوط به شغل نیز می‌تواند تاثیرگذار باشد. در برخی صنایع و فعالیت‌ها، مانند فروش، بازاریابی یا خدمات مشتریان، پورسانت معمولاً بیشتر است؛ زیرا استناد بر عملکرد و افزایش فروش قرار می‌گیرد.
3. عملکرد فردی: عملکرد و عملکرد فردی کارکنان نقش مهمی در تعیین میزان پورسانت دارند. اگر عملکرد فردی برتر بوده و اهداف تجاری را بهبود بخشیده باشد، معمولاً میزان پورسانت بیشتر خواهد بود.
4. هدف‌ها و سیاست‌های سازمان: سازمان‌ها می‌توانند سیاست‌ها و هدف‌های خاصی در خصوص پورسانت داشته باشند. ممکن است هدف‌هایی مانند افزایش فروش، رضایت مشتریان یا بهبود عملکرد کارکنان مطرح شود و پورسانت به این اهداف وابسته باشد.
5. بازار کار: شرایط بازار کار و رقابت نیز می‌تواند تأثیرگذار باشد. در صنایع و شغل‌هایی که رقابت بیشتری وجود دارد، سازمان‌ها ممکن است پورسانت بیشتری برای جذب و نگه‌داشت کارکنان ماهر ارائه دهند.
6. سطح سازمانی: معمولا در سطوح سازمانی بالاتر، پورسانت بیشتری پرداخت می‌شود. این به‌عنوان تشویق برای رسیدن به موقعیت‌های بالاتر و تحقق اهداف سازمانی مطرح است.

آیا پورسانت جز حقوق محسوب می‌شود؟

پورسانت یا کمیسیون در قانون به‌ عنوان جز پاداش کارگر محسوب می‌شود و مزدی است که کارگران می‌گیرند، به طور خاص در تبصره 2 ماده 35 قانون کار مورد توجه قرار گرفته است. ماده 35 قانون کار بیان می‌کند که ضوابط و مزایای مربوط به مزد ساعتی، کارمزد ساعتی و کارمزد و مشاغل قابل شمول موضوع این ماده با پیشنهاد شورای‌عالی کار و تصویب وزیر کار و امور اجتماعی تعیین می‌شود و ساعات کار نباید از حداکثر ساعات قانونی تجاوز کند.

مزد کارگران شامل بخش ثابت حقوق (مزد ثابت) و بخشی دیگر از حقوق که شامل مزایای رفاهی و انگیزشی مانند بن خواربار، کمک‌ هزینه عائله‌مندی و کمک‌ هزینه مسکن است. اما پورسانت به‌عنوان بخشی از مزایای ثابت پرداختی به‌ تبع شغل در نظر گرفته می‌شود که در فراز دوم ماده 36 قانون کار به آن اشاره شده است. پورسانت در مشاغلی که بر اساس عملکرد و خروجی کارگران تعیین می‌شود؛ مانند ویزیتورها، فروشندگان، پرداخت می‌شود.

این یک نوع پاداش مالی است که به کارمندان به‌خاطر عملکرد خوب و دستاوردهایشان در کسب‌وکار اعطا می‌شود. میزان پورسانت معمولا بر اساس یک درصد از فروش یا سود تعیین می‌شود و قبل از شروع کار در قرارداد کاری توافق می‌شود.

عیدی و سنوات چگونه محاسبه می‌شود؟

مسئله بعدی درباره مبلغ پورسانت‌ها که در جلسات مشاوره بنیاد وکلا مطرح می‌شود؛ مبلغ آن‌ها متغیر است، به‌طوری‌که در یک ماه ممکن است سه میلیون و در ماه بعد چهار میلیون باشد. اما چگونه یک مبلغ متغیر می‌تواند مبنای محاسبه سنوات، عیدی و سایر پرداخت‌ها قرار گیرد؟

باتوجه‌به آیین‌نامه‌ای که 25 سال پیش توسط وزیر کار تصویب شده، برای شغل‌هایی که مبلغی از مزد به‌صورت کارمزد یا پورسانت پرداخت می‌شود، محاسبه سنوات، عیدی و بازخرید مرخصی بر اساس میانگین نود روز آخرین روز کاری کارگر انجام می‌شود.

در اکثر مواقع، محاسبه عیدی و سنوات کارکنان بر اساس بخش ثابت مزد انجام می‌شود و کارفرمایان این بخش کارمزد یا پورسانت را عمداً نادیده می‌گیرند. همچنین، معمولا مراجع حل اختلاف این روش نادرست محاسبه را تصویب می‌کنند.

امروزه خوشبختانه در بسیاری از مراجع حل اختلاف، از جمله در تهران، محاسبهٔ عیدی و سنوات بر اساس میانگین نود روز آخرین روز کاری کارگر صورت می‌گیرد و عدالت در محاسبه آن را تأیید می‌کند.

آیا مبالغی که به‌عنوان پورسانت به کارگر پرداخت می‌شود، در هنگام محاسبه مزایای سابقه کار، عیدی، و پاداش در مزد لحاظ می‌شوند؟

پورسانت‌هایی که در قرارداد کار اولیه و یا قراردادهای تکمیلی به‌عنوان بخشی از مزد بین کارگر و کارفرما توافق می‌گردد، قسمتی از مزد شناخته شده است. همان‌طور که معمول است، این پورسانت‌ها در محاسبه مزایای سابقه کار، تعیین عیدی و پاداش سالانه و سایر محاسبات مربوط به مزد لحاظ می‌شوند.