نقشه قدرت برنهام

فصل اقتصاد - جاش‌ هالیدی* در ژوئیه2016، یحیی توره، بازیکن اسبق منچسترسیتی، وارد کافه‌ای کوچک در نزدیکی ورزشگاه کارگران پکن شد و درحالی‌که ده‌ها هوادار چینی به سوی‌اش هجوم می‌آوردند، با لبخندی متعجب به آنها نگاه کرد. منچسترسیتی به‌تازگی ششمین جام خود را در دوران مالکیت پرهزینه گروه ابوظبی متعلق به شیخ منصور کسب کرده بود و «آبی‌ها» به ستاره‌ای جهانی در عرصه فوتبال و در عین حال به آهنربایی برای جذب سرمایه نیز بدل شده بودند. در جریان سفر هیاتی تجاری به رهبری سر‌هاوارد برنستاین، معمار منچستر مدرن، رهبران شهری برای جلب نظر بازرگانان چینی فوتبال‌دوست که شاهد اوج‌گیری همزمان باشگاه و شهر بودند، چهره‌هایی چون مایک سامربی و سون جیهای، اسطوره‌های باشگاه را به میدان آوردند؛ یک کارزار تبلیغاتی برای معرفی ظرفیت‌های منچستر و منچسترسیتی.

امروز، یک دهه بعد، منچستر دگرگون شده است. بنگاه‌های معاملات ملکی، پنت‌هاوس‌هایی با اجاره ماهانه 15هزار پوند را تبلیغ می‌کنند و منطقه شهری منچستر از نظر اقتصادی سریع‌تر از هر منطقه دیگری در بریتانیا رشد کرده است. در همین حال، موفقیت چیزی که اکنون «منچستریسم» نامیده می‌شود، به قدرت گرفتن اندی برنهام و رسیدن او به داونینگ استریت و مقام نخست‌وزیری انجامیده است.
با این حال، روابط نزدیک شهر با گروه ابوظبی یونایتد اکنون پس از آنکه مالکان منچسترسیتی به نقض بیش از 100مورد از مقررات مالی لیگ برتر متهم و در این موارد مجرم شناخته شدند، بار دیگر زیر ذره‌بین قرار گرفته است. برنهام روز چهارشنبه در اظهارنظری غیرمنتظره، از گروه ابوظبی یونایتد به‌عنوان «شریکی بسیار بزرگ در ساخت منچستر مدرن» تمجید کرد و گفت که از دست دادن این گروه به‌عنوان مالک باشگاه، او را «واقعا نگران» خواهد کرد. نخست‌وزیر در ادامه گفت در روند انضباطی لیگ برتر دخالت نخواهد کرد؛ اما به نظر می‌رسید تا حدی با وضعیت منچسترسیتی همدلی دارد. او به تحقیق مشابهی درباره اورتون، باشگاهی که خود از هواداران آن است، اشاره کرد. برنهام گفت: «به یاد دارم آن زمان برخی افراد اورتون را مجرم اعلام می‌کردند و با نگاهی به گذشته، فکر می‌کنم افراد بیشتری خواهند گفت که نحوه رسیدگی به آن پرونده عادلانه نبود.»
اظهارات برنهام با توجه به ادامه روند رسیدگی انضباطی - که لیگ برتر در آن طیفی از مجازات‌ها را بررسی می‌کند - توجهات را به خود جلب کرد. این اظهارات همچنین باعث شد سرمایه‌گذاری‌های گسترده‌تر گروه ابوظبی یونایتد در منچستر بزرگ بار دیگر در کانون توجه قرار گیرد؛ منطقه‌ای که برنهام از سال2017 تا ژوئن امسال شهردار آن بود. یکی از متحدان برنهام اظهارنظر نخست‌وزیر را «کاملا دیوانه‌وار» توصیف کرد و گفت که این اظهارات ممکن است این تصور را ایجاد کند که او در یک روند انضباطی مداخله می‌کند. این فرد، اظهارنظر اخیر را «بزرگ‌ترین اشتباه او تا امروز» دانست. سخنگوی دفتر نخست‌وزیری بریتانیا، در تلاش برای روشن کردن اظهارات نخست‌وزیر در روز پنج‌شنبه، گفت: «همان‌طور که نخست‌وزیر تصریح کرد، رأی اولیه موضوعی جدی است و نباید این تصور ایجاد شود که کسی فراتر از قوانین قرار دارد.» او همچنین تاکید کرد که این روند همچنان ادامه دارد و مستقل است. «ضروری است که این روند مسیر خود را طی کند و نتیجه آن مورد احترام قرار گیرد. هرجا تخلفی احراز شود، مسوولان آن باید با پیامدهای متناسب با آن مواجه شوند.»
زمانی که گروه ابوظبی متعلق به شیخ منصور در سال2008 مالکیت منچسترسیتی را در اختیار گرفت، زیرساخت‌های لازم برای موفقیت این باشگاه تا حد زیادی از قبل فراهم شده بود. باشگاه از ورزشگاهی نوساز و درخشان برخوردار بود که تنها 6سال پیش از آن، با استفاده از درآمد حاصل از مالیات و برای مسابقات کشورهای مشترک‌المنافع ساخته شده بود. مدیران شورای شهر نیز در شرایطی که شهر با پیامدهای بحران مالی دست‌وپنجه نرم می‌کرد، به دنبال یک سرمایه‌گذار مطمئن و بلندمدت بودند. در سال2014، شورای شهر منچستر از توافقی یک‌میلیارد پوندی با منصور، یکی از ثروتمندترین افراد جهان، برای بازآفرینی بخش وسیعی از زمین‌های میان ورزشگاه و حاشیه مرکز شهر خبر داد. ریچارد لیز، رهبر وقت شورای شهر، وعده داده بود که این پروژه به «نمونه‌ای در سطح جهانی از بازآفرینی شهری» تبدیل شود. مشارکت شورای شهر و مالک منچسترسیتی که «منچستر لایف» نام گرفت، شامل بیش از هزار واحد مسکونی استیجاری خصوصی و 395واحد مسکونی برای فروش بود؛ اما حتی یک واحد مسکن اجتماعی یا مسکن مقرون‌به‌صرفه در آن پیش‌بینی نشده بود.
پژوهشگران دانشگاه شفیلد در ارزیابی به‌شدت انتقادی خود از پروژه منچستر لایف که در سال2024 منتشر شد، اعلام کردند که به نظر می‌رسد شورای شهر زمین را با قیمتی بسیار پایین‌تر از بسیاری از پروژه‌های مشابه به ابوظبی واگذار کرده است. به گفته این پژوهشگران، شورا «دارایی ارزشمند عمومی را بیش از حد ارزان فروخته» و ظاهرا از محل اجاره این املاک یا فروش آنها نیز درآمدی دریافت نمی‌کند. این پژوهشگران دریافتند که تمام این املاک، با ارزش برآوردی 350‌میلیون پوند، تحت کنترل شرکت‌های تابعه ثبت‌شده در جرزی قرار دارند و در نهایت تحت مالکیت منافع ابوظبی هستند. آنها این وضعیت را «انتقال ثروت عمومی به دست‌های خصوصی، به شیوه‌ای که توجیه آن به‌عنوان اقدامی محتاطانه و مسوولانه دشوار است» توصیف کردند. دکتر ریچارد گولدینگ، یکی از نویسندگان پژوهش دانشگاه شفیلد، روز پنج‌شنبه هفته گذشته گفت پروژه منچستر لایف این پرسش را مطرح می‌کند که «می‌خواهیم چه نوع بریتانیایی بسازیم و منچستری که ساخته‌ایم، برای چه کسانی کار می‌کند.» وی افزود: «از یک‌سو، این قرارداد با ابوظبی سرمایه وارد شهر می‌کرد. از سوی دیگر، بخش قابل‌توجهی از این پول به سمت آپارتمان‌هایی سرازیر می‌شد که بر اساس پژوهش ما، درآمد حاصل از اجاره آنها به خارج از کشور منتقل می‌شود.»
شورای شهر منچستر در ژوئیه گزارشی درباره قراردادهای خود با توسعه‌دهندگان خصوصی منتشر کرد. در این گزارش آمده بود که این توافق‌ها، اگرچه «منافع قابل‌توجهی» ایجاد کرده‌اند، در زمینه مستندسازی، نظارت و سازوکارهای اطمینان‌بخشی ضعف‌هایی داشته‌اند؛ به‌ویژه در مورد قراردادهایی که در آنها سود میان طرفین تقسیم می‌شود. سخنگوی شورای شهر منچستر گفت: «ما انتقادهای مطرح‌شده درباره واگذاری زمین‌های عمومی و این ادعا که این مشارکت هیچ منفعت مالی برای شورا ندارد را قبول نداریم. «این ادعای تکراری که همکاری با مالکان منچسترسیتی برای شورا یا شهر معامله خوبی نبوده است، بارها رد شده است. این روایتی یک‌جانبه است که تاثیر مثبت سرمایه‌گذاری در آنکوتس و نیو ایزلیگتون و همچنین منطقه گسترده‌تر شرق منچستر را نادیده می‌گیرد.» شورا افزود: «ادعاهایی که می‌گویند برخی زمین‌ها با قیمت بسیار پایینی به منچستر لایف فروخته شده‌اند، این واقعیت را نادیده می‌گیرند که در زمان فروش هیچ تقاضای بازاری برای این زمین‌ها وجود نداشت؛ ارزش زمین امروز دقیقا به‌دلیل سرمایه‌گذاری منچستر لایف افزایش یافته است و شورا نیز از طریق سازوکارهای تقسیم سود، بازده مالی قابل‌توجهی دریافت می‌کند.»
در طول یک دهه گذشته، آسمان‌خراش‌های مدرن سیمای شهر منچستر را دگرگون کرده‌اند. جمعیت شهر نزدیک به 100هزار نفر افزایش یافته و منچستر به یکی از جذاب‌ترین مقاصد اروپا برای سرمایه‌های خارجی تبدیل شده است. با این حال، ساکنان بومی منچستر بیش از پیش احساس کرده‌اند که از شهر خود کنار گذاشته می‌شوند. گزارشی که اوایل امسال از سوی «مرجع ترکیبی منچستر بزرگ» منتشر شد - نهادی که برنهام تا ژوئن ریاست آن را بر عهده داشت - نشان داد که از مجموع 10هزار و 974واحد مسکونی ساخته‌شده در این منطقه طی 9سال منتهی به سال2024، تنها 679واحد، معادل 6درصد، در گروه مسکن مقرون‌به‌صرفه قرار داشته‌اند. هیلی فلین، فعال ضد اعیان‌سازی که در منچستر تورهای شهری برگزار می‌کند، گفت ساخت آپارتمان‌های لوکس در آنکوتس، محل اجرای پروژه منچستر لایف، برای جامعه محلی موجود منفعتی نداشته است. او گفت: «چه امکاناتی برای آنها فراهم کرده‌ایم؟ آنها قرار نیست برای خرید یک قرص نان 7 پوند بدهند و از نانوایی پولن (یک نانوایی مد روز) خرید کنند؛ اما این نزدیک‌ترین نانوایی به آنهاست. همه این آپارتمان‌ها برای اینفلوئنسرها ساخته شده‌اند؛ این روند نوعی فرسایش اجباری است که به‌تدریج جامعه محلی را به بیرون می‌راند.»
تیم هیتلی، یکی از بنیان‌گذاران شرکت توسعه املاک منچستر «کپیتال‌اند سنتریک»، گفت شهر از ثروت ابوظبی منتفع شده است و موفقیت منچسترسیتی «منچستر را در سطح بین‌المللی مطرح کرده است.» منچسترسیتی در دوران مالکیت منصور موفق به کسب هشت عنوان قهرمانی لیگ برتر، چهار جام حذفی، هفت جام اتحادیه و یک عنوان قهرمانی لیگ قهرمانان اروپا شد و به یکی از باشگاه‌های نخبه فوتبال جهان تبدیل شد. این باشگاه که همچنان هرگونه تخلف را رد می‌کند، در دوره مورد بررسی در پرونده، یعنی بین سال‌های 2009 تا 2018، هشت جام از جمله سه عنوان قهرمانی لیگ برتر را به‌دست آورد. هیتلی گفت ابوظبی «تاثیر عمده‌ای بر آن بخش مشخص از شهر» در محدوده میان ورزشگاه اتحاد و مرکز شهر منچستر داشته است؛ اما معتقد است رونق اقتصادی منطقه، حتی بدون سرمایه‌گذاری‌های فوتبالی نیز رخ می‌داد.
* سردبیر شمال انگلیس گاردین