فصل اقتصاد - مشاور رئیس سازمان بهزیستی، خانوادهها را مهمترین شریک نظام توانبخشی دانست و از طراحی طرح انجمن خانواده و کارکنان مراکز توانبخشی برای تقویت مشارکت آنان در شناسایی مسائل خبر داد.
، محمدرضا اسدی مشاور رئیس سازمان بهزیستی در امور فرابخشی و ارتباطات با اشاره به ضرورت تغییر نگاه به نقش خانوادهها در نظام توانبخشی اظهار کرد: اگر یکی از اعضای خانواده ما همچون فرزند، پدر یا مادرمان قرار باشد ماهها یا سالها از خدمات یک مرکز توانبخشی استفاده کند، طبیعی است که انتظار خانواده فقط دریافت یک خدمت استاندارد نیست و میخواهند در جریان امور باشند، شنیده شوند و در بهبود خدمات نیز نقش داشته باشند.
وی افزود: خانواده فقط دریافتکننده خدمت نیست و مهمترین شریک نظام توانبخشی است. طرح انجمن خانواده و کارکنان مراکز توانبخشی نیز از همین نگاه شکل گرفته است.
اسدی با اشاره به اینکه بخش قابل توجهی از خدمات تخصصی توانبخشی، آموزشی و مراقبتی سازمان بهزیستی از طریق مراکز غیردولتی ارائه میشود، ادامه داد: اگر قرار است کیفیت خدمات ارتقا پیدا کند، نمیتوان خانوادهها را صرفاً در جایگاه مراجعهکننده یا دریافتکننده خدمت دید. باید آنها را وارد فرآیند کرد، صدایشان را شنید، تجربهشان را ثبت کرد و از ظرفیت آنها برای حل مسائل استفاده کرد.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی در امور فرابخشی و ارتباطات تأکید کرد: هدف این طرح ایجاد یک ساختار اداری جدید نیست بلکه به دنبال ایجاد یک سازوکار مشارکت اجتماعی و خانوادهمحور در کنار مراکز توانبخشی است.
وی درباره سازوکار فعالیت این انجمن گفت: در این مدل، خانوادهها و کارکنان مرکز در کنار یکدیگر قرار میگیرند تا مسائل را بشناسند، درباره آنها گفتوگو کنند و برای حل آنها راهکار ارائه دهند یعنی به جای اینکه مرکز در یک طرف و خانواده در طرف دیگر باشد به دنبال شکلگیری رابطهای هستیم که در آن مرکز، خانواده و کارکنان در کنار یکدیگر یک جامعه همیار برای توانبخشی بهتر باشند.
اسدی با تأکید بر اینکه این انجمن قرار نیست در مقابل سازمان بهزیستی یا مدیریت مراکز قرار بگیرد، گفت: فلسفه این طرح همکاری با دولت است نه تقابل با آن، ما میخواهیم یک کانال قانونی، شفاف و مستند برای مشارکت و مطالبهگری ایجاد کنیم.
وی ادامه داد: خانوادهای که مسئلهای دارد باید بداند این مسئله چگونه ثبت میشود، چگونه مورد بررسی قرار میگیرد و اگر در سطح مرکز حل نشد، چگونه به شهرستان، استان و در نهایت سطح ملی منتقل خواهد شد به همین دلیل، ساختار چهارسطحی برای انجمن پیشبینی شده است؛ مرکز، شهرستان، استان و ملی.
اسدی درباره وظایف این چهار سطح توضیح داد: در سطح مرکز، مسائل واقعی و روزمره خانوادهها شناسایی میشود. در شهرستان، این مسائل تجمیع و اولویتبندی میشود و در سطح استان، موضوعاتی که ابعاد گستردهتری دارند مورد بررسی قرار میگیرند و برای آنها راهکار ارائه میشود. در سطح ملی نیز مسائل کلان میتوانند به پیشنهادهای سیاستی، اصلاح رویهها، قوانین و مقررات یا حمایتهای مورد نیاز تبدیل شوند.
وی تصریح کرد: در واقع میخواهیم از مطالبه پراکنده به مطالبه سازمانیافته برسیم و از گلایه فردی به نظام مسئلهیابی و از شنیدن صرف به پاسخگویی و پیگیری برسیم.
مشاور رئیس سازمان بهزیستی در امور فرابخشی و ارتباطات، یکی از ویژگیهای اصلی این طرح را حضور همزمان خانواده و کارکنان در ساختار انجمن دانست و گفت: خانواده تجربه زیسته دارد و کارکنان تجربه حرفهای و اگر این دو تجربه را در کنار هم قرار دهیم، میتوانیم به تصمیمهایی برسیم که هم واقعبینانهتر و هم انسانیتر باشند.
اسدی درباره سازوکار حفظ استقلال انجمن نیز اظهار کرد: برای حفظ استقلال انجمن، نمایندگان سازمان بهزیستی و تشکلهای مراکز میتوانند در جلسات حضور داشته باشند اما حق رأی نخواهند داشت.انتخابات نیز با سازوکار شفاف، رأی مخفی، حدنصاب مشخص، ناظر سازمان و ثبت صورتجلسات پیشبینی شده است تا انجمن به یک ساختار تشریفاتی تبدیل نشود. ما انجمنی میخواهیم که شنونده باشد و پیگیر باشد، گزارش بدهد، راهحل ارائه کند، مطالبه کند و برای حل مسئله نیز ظرفیت ایجاد کند.
وی با اشاره به ظرفیتهای موجود در خانوادههای افراد دارای معلولیت گفت: خانوادهها ظرفیتهای بسیار بزرگی دارند همچون از پزشک، پرستار، کاردرمانگر و روانشناس، وکیل، مدیر، خیر و دهها تخصص و ظرفیت دیگر. گاهی ممکن است یک مشکل در یک مرکز با استفاده از همین ظرفیتهای خانوادهها بدون هزینه قابل توجه و در کوتاهترین زمان حل شود. بنابراین این طرح میتواند علاوه بر ارتقای کیفیت خدمات به فعال شدن سرمایه اجتماعی مراکز توانبخشی نیز کمک کند.
اسدی در پایان گفت: اگر قرار است توانبخشی خانوادهمحور باشد، خانواده فقط نباید خدمتگیرنده باشد بلکه باید در تصمیمگیری هم حضور داشته باشد. این انجمن میتواند قدمی برای تبدیل خانوادهها از مخاطب خدمات به شریک خدمات باشد و مهمترین دستاورد این طرح نیز همین است که رابطه سنتی میان مرکز و مشتری به رابطهای انسانی و پایدار میان مرکز، خانواده و کارکنان تبدیل میشود که همه آنها در کنار هم برای توانبخشی بهتر تلاش میکنند.