فصل اقتصاد - یک اقتصاددان گفت: ایران از نظر جغرافیایی کشوری محاصرهناپذیر است و اگر امروز با شرایطی مواجه میشویم که امکان محاصره ایجاد شده، به این معناست که از بخشی از ظرفیتهای خود استفاده نکردهایم.
به گزارش فصل اقتصاد، محسن کریمی، معاون برنامهریزی و بررسیهای اقتصادی بنیاد ایران پیشرفته، امروز در در نخستین نشست تخصصی رسانهای «جنگ و آینده پیشرفت ایران» با اشاره به موقعیت جغرافیایی و اقتصادی ایران گفت: ایران در نقطه اتصال بخش مهمی از مسیرهای ارتباطی جهان قرار دارد و با توجه به نقش کشور در تولید و مصرف انرژی، این موقعیت میتواند ظرفیت مهمی برای توسعه تجارت و همکاریهای اقتصادی ایجاد کند.
وی افزود: حتی اگر از منظر کارآمدی اقتصادی نیز به موضوع نگاه کنیم، ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی خود نمیتواند از معادلات منطقهای و جهانی کنار گذاشته شود. هر اتفاقی که در عرصه تجارت و اقتصاد جهانی رخ میدهد، در کشوری مانند ایران که در مسیرهای مهم ارتباطی و در مجاورت بازارهای بزرگ قرار دارد، اهمیت ویژهای پیدا میکند.
کریمی با اشاره به ظرفیت انرژی ایران اظهار کرد: ایران یکی از نقاط مهم انرژی در جهان است و باید دید با چه میزان عملکرد و سیاستگذاری میتوان از این ظرفیت استفاده کرد. قیمت انرژی در ایران نیز نمیتواند برای مدت طولانی فاصله قابل توجهی با کشورهای همسایه داشته باشد، زیرا کافی است در یکی از کشورهای همسایه، جریان یا مزیت اقتصادی مشابهی ایجاد شود تا بخشی از فعالیتها به سمت آن کشور منتقل شود.
وی با بیان اینکه ایران جزو پرهمسایهترین کشورهای دنیاست، ادامه داد: ایران در مجاورت کشورهای مهمی قرار دارد و از نظر موقعیت جغرافیایی، ظرفیتهای قابل توجهی برای ایفای نقش در ارتباط میان کشورهای منطقه دارد. برای روسیه - به ویژه پس از تحریمهایی که شد-، دسترسی به مسیرهای ارتباطی و بازارهای جنوبی اهمیت زیادی دارد و یکی از بهترین مسیرهای ارتباط با افغانستان و پاکستان نیز میتواند از طریق ایران شکل بگیرد.
معاون برنامهریزی و بررسیهای اقتصادی بنیاد ایران پیشرفته تصریح کرد: با توجه به کوهستانی بودن و شرایط جغرافیایی افغانستان، مسیر اتصال این کشور به آبهای آزاد و بازارهای بینالمللی میتواند از طریق ایران اهمیت ویژهای پیدا کند. بنابراین، ترتیبات جدیدی که در منطقه در حال شکلگیری است، باید به گونهای طراحی شود که ایران از این ظرفیتهای جغرافیایی و اقتصادی استفاده کند.
کریمی گفت: بنابراین ایران از نظر جغرافیایی کشوری محاصرهناپذیر است و اگر امروز با شرایطی مواجه میشویم که امکان محاصره کشور ایجاد شده، به این معناست که از بخشی از ظرفیتهای خود استفاده نکردهایم و زمینه لازم را برای چنین اقدامی در اختیار طرف مقابل قرار دادهایم.
لزوم تقویت نقش پول ملی در مبادلات تجاری
وی با اشاره به اهمیت تجارت جهانی گفت: در طراحی تجارت جهانی، یکی از موضوعات مهم کاهش هزینههای مبادله و هزینههای کارشناسی و انتقال کالا است. بنابراین هر کشوری که بتواند هزینه و زمان دسترسی به بازارها را کاهش دهد، از مزیت بیشتری در تجارت برخوردار خواهد بود.
کریمی با تاکید بر ضرورت طراحی الگوی جدید تجارت افزود: یکی از ظرفیتهایی که میتوان از آن استفاده کرد، تقویت نقش پول ملی در مبادلات تجاری است. اگر کشوری بتواند از ظرفیت بازارهای اطراف خود استفاده کند، میتواند نقش پول ملی خود را در تجارت منطقهای افزایش دهد و بخشی از مبادلات را بر این اساس انجام دهد.
وی با اشاره به چشمانداز آینده اقتصاد ایران گفت: با وجود همه دشواریها و شرایطی که در سالهای اخیر ایجاد شده است، نسبت به آینده ایران امیدوار هستم و این موضوع صرفاً یک شعار نیست؛ بلکه یک ضرورت است.
معاون برنامهریزی و بررسیهای اقتصادی بنیاد ایران پیشرفته ادامه داد: بسیاری از ظرفیتهایی که امروز درباره آنها صحبت میشود، پیش از این نیز مورد توجه قرار گرفته بود و حتی در عالیترین سطوح حاکمیت، مصوباتی برای استفاده از این ظرفیتها وجود داشت. برای نمونه، موضوع کاهش وابستگی اقتصادی با امارات سالها مورد توجه بوده و از اواخر دهه 80 و اوایل دهه 90، تصمیمات و برنامههایی در این زمینه مطرح شده بود.
وی تصریح کرد: بخشی از دشواریهای امروز ناشی از این است که برخی اقدامات با تأخیر انجام شدهاند و هرچه اجرای چنین برنامههایی دیرتر صورت گیرد، هزینه و دشواری اجرای آنها نیز بیشتر خواهد شد.
کریمی با اشاره به ظرفیتهای سواحل ایران اظهار کرد: از نظر موقعیت جغرافیایی و اقتصادی، ایران از ظرفیتهای ساحلی قابل توجهی برخوردار است و در برخی زمینهها حتی شرایط بهتری نسبت به کشورهای جنوبی خلیج فارس دارد. ایران کشوری است که از طریق سواحل خود به آبهای آزاد و بازارهای جهانی دسترسی دارد و استفاده نکردن از چنین ظرفیتی، به معنای از دست دادن یک مزیت مهم اقتصادی است.
وی افزود: اکنون که تحولات جدیدی در منطقه رخ داده است، باید از ظرفیتهایی که پیش از این ایجاد شده یا درباره آنها مذاکره شده، استفاده بیشتری کرد. پروژههایی که در گفتگو با پاکستان مطرح شدهاند، از جمله ظرفیتهایی هستند که باید با جدیت بیشتری دنبال شوند.
معاون برنامهریزی و بررسیهای اقتصادی بنیاد ایران پیشرفته گفت: این اقدامات فقط برای ایران اهمیت ندارند، بلکه میتوانند برای کل منطقه نیز آثار اقتصادی داشته باشند. در چنین شرایطی، امارات نیز نمیتواند صرفاً به عنوان یک جایگزین برای ظرفیتهای جغرافیایی ایران در نظر گرفته شود؛ زیرا مزیتهای جغرافیایی، اقتصادی و ارتباطی ایران مجموعهای از ظرفیتهای منحصربهفرد را در اختیار کشور قرار داده است.
کریمی تأکید کرد: آنچه اهمیت دارد این است که ایران از ظرفیتهای موجود خود استفاده کند و اجازه ندهد موقعیت جغرافیایی، ظرفیتهای ساحلی، منابع انرژی و مسیرهای ارتباطی کشور بدون استفاده باقی بماند. تحولات جدید منطقهای میتواند ضرورت استفاده از این ظرفیتها را بیش از گذشته نمایان کند.