فصل اقتصاد - اسقاط 680 هزار خودرو و موتورسیکلت از ناوگان در حالی رقم خورده که حدود 1.9 میلیون خودروی سواری فرسوده همچنان در کشور در انتظار خروج و نوسازی قرار دارند.
به گزارش فصل اقتصاد، اسقاط خودروهای فرسوده در سالهای اخیر وارد مرحله تازهای شده و با اصلاح آییننامه ماده 10 قانون ساماندهی صنعت خودرو، ظرفیت سالانه اسقاط کشور به 650 هزار دستگاه افزایش یافته است. محمدصادق حاتمی، مدیر ستاد نوسازی ناوگان و اسقاط خودروهای فرسوده، با اشاره به جهش این فرآیند اعلام کرد که در سال 1403 رکورد اسقاط 350 هزار دستگاه به ثبت رسید و در سال 1404 نیز مجموع خودرو و موتورسیکلت اسقاطشده به نزدیک 680 هزار دستگاه رسیده است.
بر اساس این آمار، طی 20 سال گذشته نزدیک به 2 میلیون و 670 هزار دستگاه خودرو و موتورسیکلت از چرخه خارج شده که حدود 25 درصد آن در سه سال اخیر انجام شده است. در کنار اسقاط، نزدیک به 150 هزار دستگاه خودروی جدید نیز جایگزین خودروهای فرسوده شده است. این روند در حالی سرعت گرفته که تعداد خودروهای در حال تردد کشور از حدود 7 میلیون دستگاه در سال 1385 به حدود 24 میلیون دستگاه رسیده و افزایش 222 درصدی ناوگان، ضرورت خروج خودروهای فرسوده را بیش از گذشته برجسته کرده است.
آمار اسقاط خودروهای فرسوده از سال 1386 تا 1404
افزایش ظرفیت اسقاط به 650 هزار دستگاه در سال
اصلاح آییننامه ماده 10 یکی از عوامل اصلی افزایش ظرفیت اسقاط بوده است. در آییننامه سال 1402 به ازای هر 12 خودرو، یک خودروی فرسوده باید از ناوگان خارج میشد و ظرفیت اسقاط کشور حدود 200 تا 250 هزار دستگاه بود؛ اما با اصلاح این مقررات، ظرفیت سالانه به 650 هزار دستگاه افزایش یافته است. این تغییر در شرایطی انجام شده که قانون برنامه هفتم، وزارت صمت را مکلف به اسقاط سالانه 500 هزار دستگاه کرده و به گفته حاتمی، ظرفیت ایجادشده امکان تحقق این هدف را فراهم میکند.
در بخش موتورسیکلت نیز روند نوسازی از سال گذشته وارد مرحله اجرایی شده است. بر اساس تعریف فعلی، موتورسیکلتهای کاربراتوری بالای 12 سال فرسوده محسوب میشوند و نزدیک به 8 میلیون دستگاه موتورسیکلت در این گروه قرار دارند. همچنین حدود یک میلیون و 900 هزار خودروی سواری فرسوده در کشور وجود دارد که مشمول فرآیند اسقاط هستند.
تسهیلات اسقاط
برای تحریک تقاضا و تسهیل جایگزینی نیز تسهیلاتی در نظر گرفته شده است. سال گذشته برای نوسازی 96 هزار دستگاه ناوگان تفاهمنامههایی منعقد شد و تسهیلات طرحهای مختلف از 400 میلیون تا یک میلیارد و 200 میلیون تومان با نرخ سود چهار درصد تعیین شده است. این حمایتها برای موتورسیکلت، تاکسیهای دوگانهسوز و برقی در نظر گرفته شده و تاکنون نزدیک به هزار و 700 تاکسی برقی نیز تحویل داده شده است.
همزمان، محدودیت تردد خودروهای فرسوده در هشت کلانشهر کشور نیز در چارچوب قوانین مربوطه دنبال میشود؛ با این حال مالکان خودروهای فرسوده در صورت ثبتنام در سامانه نوسازی و معرفی خودرو برای اسقاط، تا پنج سال از محدودیتهای تردد معاف خواهند بود. تهران، اصفهان، مشهد، تبریز و شیراز نیز در اولویت نخست جایگزینی خودروهای فرسوده قرار گرفتهاند.
در ادامه این سیاستها، خروج خودروهای تجاری فرسوده نیز در دستور کار قرار گرفته است. بر اساس اصلاحیه آییننامه، حدود 16 هزار کشنده بالای 50 سال در کشور شناسایی شدهاند که خروج آنها در اولویت قرار دارد. همچنین خودروسازان مکلف شدهاند 20 درصد از طرحهای فروش سالانه خود را به خودروهای جایگزین و مالکان خودروهای فرسوده اختصاص دهند؛ اقدامی که میتواند مسیر نوسازی ناوگان را از صرفاً اسقاط به سمت جایگزینی واقعی خودروهای فرسوده هدایت کند.