فصل اقتصاد - رشد شتابان توانمندیهای تکنولوژیک چین در حوزههای هوش مصنوعی، باتریهای خودروهای برقی و نرمافزار، غولهای صنعتی جهان از جمله اپل، فورد و فولکسواگن را بهرغم فشارهای ژئوپلیتیک واشنگتن، به همکاری گسترده با شرکتهای چینی متمایل کرده است.
به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) ، در حالی که واشنگتن تلاشهای خود را برای محدود کردن جاهطلبیهای تکنولوژیک پکن تشدید کرده است، فناوریهای چینی از هوش مصنوعی (AI) گرفته تا باتریهای خودروهای الکتریکی (EV)، به شکل فزایندهای در تاروپود کسبوکارهای بزرگترین شرکتهای جهان تنیده میشوند.
بر این اساس، شرکت اپل (Apple) برای خدمات هوش مصنوعی خود در چین به همکاری با «علیبابا» (Alibaba) و «بایدو» (Baidu) روی آورده و شرکت فورد (Ford) نیز برای تامین فناوری باتریهای خود به «سیاِیتیال» (CATL) متکی شده است. همچنین، فولکسواگن (Volkswagen) با همکاری «اکسپنگ» (Xpeng) در حال توسعه خودروهای برقی هوشمند در چین است و شرکت استلانتیس (Stellantis) نیز شراکت خود را با «لیپموتور» (Leapmotor) در زمینه تولید و خرید مشترک خودروهای برقی گسترش میدهد.
تحلیلگران معتقدند یک تغییر ساختاری گسترده در حال وقوع است که طی آن، شرکتهای چینی از تولیدکنندگان ارزانقیمت به منابع اصلی نوآوری تبدیل شدهاند که نادیده گرفتن آنها برای کسبوکارهای جهانی دشوار است. «کیتی فوک»، مدیرعامل موسسه تحقیقاتی IDC چین، در گفتوگو با CNBC توضیح داد: «5 سال پیش، چین عمدتاً مقصدی برای فروش محصولات شرکتهای جهانی بود؛ اما امروز در بخشهای کلیدی، چین به مرکزی برای تامین توانمندیهای فناورانه تبدیل شده است.»
از بازار مصرف تا مرجع تکنولوژی
آمارهای موسسه «کانترپوینت ریسِرچ» (Counterpoint Research) نشان میدهد خودروسازان چینی از جمله «بیوایدی» (BYD)، «چانگان» (Changan) و «چری» (Chery) نزدیک به 63 درصد از بازار جهانی خودروهای برقی را در سال 2025 به خود اختصاص دادهاند. همچنین سازندگان باتری نظیر CATL و BYD نزدیک به 70 درصد از سهم این بازار را در اختیار دارند.
«سومن ماندال»، تحلیلگر ارشد این موسسه، معتقد است مقیاس تولید، عمق زنجیره تأمین و سرعت نوآوری، دلایل اصلی تداوم همکاری شرکتهای جهانی با شرکای چینی است.
او تاکید کرد ظهور تکنولوژی چین از تولید با هزینه پایین به سمت یکپارچگی عمیق در زنجیره تأمین و نوآوری شتابان حرکت کرده است.
این تحول بهویژه در بخش باتریهای خودروهای برقی به مرحله بلوغ رسیده است. فورد هماکنون با سرمایهگذاری 3.5 میلیارد دلاری در حال احداث کارخانهای در میشیگان است تا از فناوری باتریهای لیتیوم-آهن-فسفات شرکت چینی CATL استفاده کند. به گفته کارشناسان، جداسازی این زنجیرههای تأمین به دلیل نیاز به سالها مهندسی و آزمایشهای مجدد، عملاً بسیار دشوار و زمانبر است.
هوش مصنوعی؛ جبهه جدید رقابت
یافتههای جدید نشان میدهد مدلهای هوش مصنوعی چینی به دلیل عملکرد برتر و رعایت الزامات امنیتی، فراتر از بحث قیمت، مورد توجه شرکتهای اروپایی قرار گرفتهاند. بر خلاف شرکتهای آمریکایی مانند «آنتروپیک» (Anthropic) و «اوپنایآی» (OpenAI)، شرکتهای چینی نظیر «علیبابا» و «دیسیک» (DeepSeek) بر مدلهای متنباز (Open-source) تمرکز کردهاند که دسترسی توسعهدهندگان جهانی را تسهیل میکند.
«لیان جی سو»، تحلیلگر ارشد موسسه Omdia، تاکید کرد محدودیتهای ایالات متحده در حوزه نیمههادیهای پیشرفته، نه تنها مانع پکن نشده، بلکه به عنوان کاتالیزوری برای نوآوریهای داخلی و افزایش کارایی در چین عمل کرده است.
چشمانداز و محدودیتها
با وجود این روند، ملاحظات ژئوپلیتیک همچنان مسیر پذیرش فناوریهای چینی را تحت تاثیر قرار میدهد. انتظار میرود بیشترین مقاومت در حوزههایی همچون نیمههادیهای فوقپیشرفته، امنیت سایبری و صنایع دفاعی باقی بماند. با این حال، تحلیلگران پیشبینی میکنند جهان به سمت یک «زیستبوم تکنولوژیک پراکنده اما واقعگرایانه» حرکت کند که در آن تکنولوژی چین در حوزههایی نظیر خودروهای برقی، رباتیک، پهپادها و بخشهای منتخب هوش مصنوعی به گسترش خود ادامه خواهد داد.