فصل اقتصاد - مدیرعامل بورس انرژی:صنایع با خرید از تابلو آزاد و سبز، از خاموشیهای پیک بار تابستان در امان میمانند.
اقتصادی
به گزارش فصل اقتصاد، محمد نظیفی، مدیرعامل بورس انرژی ایران گفت: قیمتگذاری و تنظیمگری در صنعت برق بهصورت تاریخی در بسیاری از کشورهای جهان تحت چارچوبهای حاکمیتی و تنظیمگری عمومی انجام شده است، اما توسعه سازوکارهای بازار و استفاده از ابزارهای اقتصادی، رویکردی است که میتواند به افزایش شفافیت، کارایی و سازماندهی اقتصاد برق کمک کند.
افت شاخصهای بورس آمریکا؛ چشم بازار به تحولات ایران
بازگشت پول حقیقی به بورس؛ ورود 35 همت در 40 روز
یادداشت | بورس آماده بازگشت به صعود؛ یا در آستانه نوسان دوباره؟
وی گفت: بورس انرژی ایران با بهرهگیری از ابزارها و بسترهای معاملاتی متنوع، میزبان معاملات برق است. تابلو برق عادی، تابلو برق سبز و تابلو برق آزاد از جمله بازارهای معاملاتی برق در این بورس هستند که در کنار ابزارهایی همچون گواهی صرفهجویی برق، گواهی سپرده برق و گواهی ظرفیت برق، نقش مهمی در توسعه سازوکارهای اقتصادی صنعت برق ایفا میکنند.
وی افزود، در همین راستا، دولت با ابلاغ آییننامه اجرایی بند «ب» ماده 43 قانون برنامه هفتم توسعه، مسیر افزایش سهم معاملات برق در بورس انرژی ایران بر مبنای سازوکارهای اقتصادی را مشخص کرده است. بر اساس این تکلیف قانونی، سهم معاملات برق در بورس انرژی ایران باید به 60 درصد برسد؛ این در حالی است که سهم فعلی معاملات برق در این بازار حدود 30 درصد است.
نظیفی گفت: تحقق این هدف نیازمند همکاری و هماهنگی وزارت نیرو، وزارت امور اقتصادی و دارایی و بورس انرژی ایران به عنوان نهاد خودانتظام بازار سرمایه و تحت نظارت حاکمیتی وزارت اقتصاد است.
مدیرعامل بورس انرژی گفت:تابلو برق عادی بورس انرژی ایران با هدف ایجاد بستری شفاف برای انجام معاملات و کشف قیمت شکل گرفته است؛ با این حال، مهمترین کارکرد این تابلو، اصلاح فرآیندهای اقتصادی صنعت برق از مسیر ایجاد امکان تسویه بهموقع، مستقیم و بدون واسطه میان خریداران و فروشندگان است.
بازارهای متشکل علاوه بر ایجاد شفافیت در معاملات، یکی از مهمترین کارکردهای خود را در کشف قیمت منصفانه و کارا دنبال میکنند؛ فرآیندی که از طریق رقابت میان عرضهکنندگان و متقاضیان، به افزایش بهرهوری و تخصیص بهینه منابع در اقتصاد منجر میشود.
شفافیت قیمتی و نقش سازوکار بازار در توسعه اقتصاد برق
مدیرعامل بورس انرژی گفت: بر اساس معاملات انجامشده، برق در تابلو آزاد و تابلو سبز که از نظر سطح قیمتی به یکدیگر نزدیک هستند، در حدود 12 هزار تومان به ازای هر کیلووات ساعت کشف قیمت میشود؛ در حالی که قیمت برق در تابلو برق عادی حدود 320 تا 330 تومان به ازای هر کیلووات ساعت بوده است.
وی افزود، مروری بر معاملات سال 1404 نیز بیانگر روند متفاوت قیمتها در تابلوهای مختلف برق است؛ بهطوری که کمترین قیمت ثبتشده برای برق عادی در این سال 87 تومان و بیشترین قیمت آن 290 تومان به ازای هر کیلووات ساعت بوده است. همچنین برق عرضهشده در تابلوی سبز در سال گذشته در بازه قیمتی 3500 تا 9000 تومان معامله شده است.
نظیفی گفت: بررسی رفتار بازار نشان میدهد که آزادی عمل در فرآیند کشف قیمت، در بسیاری از مواقع میتواند به کاهش قیمتها منجر شود. به عنوان نمونه، در اسفندماه سال گذشته و همزمان با شرایط ویژه ناشی از حملات رژیم صهیونیستی و آمریکا و تأثیر آن بر فعالیت برخی صنایع، عرضهکنندگان برق با افزایش نیاز به نقدینگی، حجم عرضه در تابلوی سبز را افزایش دادند.
در نتیجه این افزایش عرضه، قیمت برق سبز که در ابتدای سال تا حدود 5000 تومان افزایش یافته بود، در اسفندماه به حدود 3500 تومان کاهش یافت. این تغییر قیمتی ناشی از شرایط عرضه و تقاضا و تصمیم عرضهکنندگان برای تسریع در وصول منابع مالی بود؛ چراکه تأخیر در فروش میتوانست زمان دریافت وجوه حاصل از معاملات را به تعویق بیندازد.
بر این اساس، کارکرد بورس انرژی ایران و سازوکارهای معاملاتی آن صرفاً به اصلاح قیمت محدود نمیشود، بلکه باعث تسهیل تأمین مالی، افزایش صرفهجویی و ... نیز خواهد شد.
سازوکار عرضه و کشف قیمت برق در بورس انرژی ایران؛ از حضور نیروگاهها تا نقش بازارهای رقابتی
نظیفی گفت: در تابلو عادی برق بورس انرژی ایران، بخش خصوصی و دولتی در سمت عرضه حضور دارند. در تابلو برق عادی، بخش قابل توجهی از معاملات مربوط به نیروگاههای بخش خصوصی است؛ بهگونهای که حدود 60 درصد برق معاملهشده در این تابلو توسط نیروگاههای خصوصی عرضه میشود. این نیروگاهها عمدتاً در فرآیند خصوصیسازی به بخش خصوصی واگذار شدهاند.
مدیرعامل بورس انرژی تاکید کرد، در کنار تابلو برق عادی، تابلو برق آزاد نیز میزبان طیف متنوعی از عرضهکنندگان است. برق تولیدی نیروگاههای خودتأمین، بخشی از برق نیروگاههای اتمی کشور، برق وارداتی و همچنین تولید نیروگاههای کوچکمقیاس از جمله برقهایی هستند که در این تابلو عرضه و معامله میشوند.
وی افزود، یکی از ویژگیهای مهم معاملات برق در تابلو آزاد و تابلو سبز بورس انرژی ایران، عدم شمول این معاملات در برنامههای مدیریت مصرف است. به همین دلیل، این نوع برق در میان صنایع با عنوان «برق سبز» یا «برق قطع نشو» شناخته میشود؛ چراکه در دورههای اوج بار، مشمول قطع برق ناشی از برنامههای مدیریت مصرف قرار نمیگیرد.
فرآیند کشف قیمت در تابلو آزاد و عادی برق بورس انرژی ایران بر مبنای سازوکار عرضه و تقاضا و به صورت رقابتی انجام میشود. زمانی که بورس به عنوان میزبان معاملات عمل میکند، شفافیت معاملات و رقابت میان عرضهکنندگان و خریداران، مبنای شکلگیری قیمت قرار میگیرد.
با این حال، ساختار صنعت برق کشور و سهم بالای بخش دولتی در این حوزه، در رفتار بازارها نیز اثرگذار است. در تابلو برق عادی، بخش عمدهای از عرضهکنندگان و خریداران همچنان به لحاظ حاکمیتی با یک مجموعه واحد یعنی وزارت نیرو مرتبط هستند؛ موضوعی که میتواند بر رفتار اقتصادی بازیگران بازار و میزان رقابت اثرگذار باشد.
در چنین شرایطی، اگرچه فرآیند کشف قیمت همچنان بر اساس سازوکارهای بازار انجام میشود، اما زمانی که بخش قابل توجهی از عرضه و تقاضا تحت مدیریت یک ساختار واحد قرار داشته باشد، انتظار رفتار قیمتی مشابه بازارهایی که در آن بخش خصوصی با رقابت بیشتری حضور دارد، وجود نخواهد داشت.
نظیفی در پایان گفت: بر این اساس، تفاوت اصلی میان تابلوهای برق بورس انرژی ایران در میزان رقابت و تنوع بازیگران بازار است؛ بهطوری که در تابلو آزاد و سبز، حضور فعالتر بخش خصوصی و تنوع بیشتر عرضهکنندگان، زمینه شکلگیری رفتار کاملاً رقابتیتر و کشف قیمت مبتنی بر شرایط واقعی بازار را فراهم میکند.
انتهای پیام/