فناوری‌های نوین و داده‌های بومی؛ الزامات ارتقای بهره‌وری در صنعت دام و طیور

فصل اقتصاد - در پنل تخصصی «فناوری و نوآوری در صنعت دام و طیور» که همزمان با بیست‌وپنجمین نمایشگاه بین‌المللی دام، طیور و صنایع وابسته برگزار شد، فعالان این حوزه با اشاره به نقش فناوری در افزایش بهره‌وری، کاهش هزینه‌های تولید و ارتقای سلامت دام و طیور، بر ضرورت بهره‌گیری از داده‌های معتبر، حمایت از توسعه شرکت‌های دانش‌بنیان و تطبیق راهکارهای نوآورانه با نیازها و شرایط واقعی واحدهای پرورشی تاکید کردند.
پنل «فناوری و نوآوری در صنعت دام و طیور» با حضور داوود رنگی، عضو هیئت نمایندگان اتاق بازرگانی، صنایع، معادن و کشاورزی تهران و رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون طیور ایران، ارژنگ جوادی، دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان غذا و کشاورزی معاونت علمی ریاست‌جمهوری، حسین ناجی، مشاور کیفی کارخانجات خوراک دام، حسن خمیس‌آبادی، رئیس موسسه تحقیقات علوم دامی کشور و علیرضا اکبرشاهی، معاون بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور برگزار شد.
در آغاز این نشست، ارژنگ جوادی، دبیر ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان غذا و کشاورزی معاونت علمی ریاست جمهوری به وضعیت شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه غذا و کشاورزی اشاره کرد و گفت: بر اساس اطلاعات موجود، حدود 770 شرکت دانش‌بنیان در حوزه کلان کشاورزی و غذا فعالیت می‌کنند و محصولات دانش‌بنیان این حوزه نیز از حدود 530 محصول در ابتدای فعالیت ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان غذا و کشاورزی به حدود یک‌هزار و 160 هزار محصول رسیده است .
جوادی با اشاره به سهم صنعت دام و طیور از شرکت‌های دانش‌بنیان افزود: بر اساس آخرین آمار، حدود 22 درصد شرکت‌های دانش‌بنیان در حوزه دام و طیور فعالیت می‌کنند. تعداد شرکت‌های موجود به‌درستی و متناسب با چالش‌ها و نیازهای کشور در تمام بخش‌های زنجیره توزیع نشده است، از این رو، یکی از رسالت‌های معاونت علمی و ستاد توسعه اقتصاد دانش‌بنیان غذا و کشاورزی، هدایت حمایت‌ها به سمت بخش‌هایی است که حضور شرکت‌های دانش‌بنیان در آن‌ها کمتر بوده است .
اندازه گیری وضعیت تولید پیش از به‌کارگیری فناوری
در ادامه، حسین ناجی، مشاور کیفی کارخانجات خوراک دام با اشاره به اهمیت دسترسی به آمار و اطلاعات دقیق گفت: برای استفاده از فناوری‌های جدید، باید ابتدا اطلاعاتی از وضعیت گله، ضریب تبدیل، میزان رشد، راندمان و بهای تمام‌شده محصول، اعم از شیر، گوشت، مرغ یا تخم‌مرغ، در اختیار داشته باشیم. همچنین باید بدانیم محصول با چه میزان ظرفیت و پتانسیلی تولید شده است.
ناجی به استفاده از خوراک کرامبل یا پلت در واحدهای پرورش مرغ‌های تخم‌گذار اشاره کرد و افزود: حدود هفت تا هشت سال است که در ایران از این نوع خوراک استفاده می‌شود و این فناوری بهبود قابل‌توجهی در ضریب تبدیل و عملکرد تولید ایجاد کرده است اما نمی‌توان آن را در هر مرغداری به کار گرفت . استفاده از این خوراک در واحدهایی امکان‌پذیر است که مدیریت منابع، پرورش، آب، تهویه، بهداشت و بیماری‌ها در آن‌ها قابل کنترل باشد.
او سه اصل ظرفیت‌سنجی، نیازسنجی و انطباق‌پذیری را از الزامات انتخاب فناوری دانست و تاکید کرد: با در نظر گرفتن این سه اصل در کنار یکدیگر، می‌توان معیارهای مناسبی برای اندازه‌گیری عملکرد و ارزیابی نتیجه به دست آورد .
افزایش بهره‌وری نهاده‌ها با تکیه بر داده‌های بومی
حسن خمیس‌آبادی، رئیس مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور هم با تاکید بر ضرورت توجه هم‌زمان به شرایط فیزیکی و فیزیولوژیک دام، ژنتیک، تغذیه و زیرساخت‌های پرورشی گفت: استفاده از فناوری‌های نوین باید متناسب با شرایط هر واحد تولیدی باشد .
وی با اشاره به جمع‌آوری اطلاعات درباره خوراک‌های رایج دام و طیور در مؤسسه تحقیقات علوم دامی اظهار داشت: در گذشته فرمول‌نویسی جیره، عمدتا بر اساس جداول و اطلاعات کشورهای خارجی انجام می‌شد، اما اکنون با اتکا به داده‌های بومی و محصولات داخلی، امکان تدوین فرمول‌های تغذیه‌ای مناسب‌تر و افزایش بهره‌وری خوراک فراهم شده است.
خمیس‌آبادی، حفظ ذخایر ژنتیکی و شناسایی و ثبت دام‌ها را از دیگر محورهای فعالیت موسسه دانست و از توسعه فناوری تولید خوراک کامل دام با همکاری شرکت‌های دانش‌بنیان خبر داد.
رئیس مؤسسه تحقیقات علوم دامی کشور همچنین با اشاره به محدودیت منابع آب، توسعه علوفه‌های کم‌آب‌بر و جایگزینی نهاده‌های وارداتی را ضروری دانست و اضافه کرد: همکاری موسسه با شرکت‌های دانش‌بنیان به نتایجی برای جایگزینی حدود 15 درصد سویا در جیره دام و طیور منجر شده است .
راندمان پایین تولید در بخش زراعت، دام و طیور
داوود رنگی، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران و رئیس هیئت‌مدیره فدراسیون طیور ایران نیز با بیان اینکه « بخش خصوصی به‌طور مستقیم با مشکلات تولید مواجه است» گفت: در صنعت دام و طیور، برخی شاخص‌ها با استاندارد‌های جهانی فاصله قابل‌توجهی دارد. این عقب‌ماندگی در ضریب تبدیل، ‌تلفات گله‌ها و وابستگی به واردات خوراک دام مشاهده می‌شود.
این عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران افزود: فعال بخش خصوصی نمی‌تواند صرفا بر اساس هر داده یا نتیجه پژوهشی، فرمول غذایی مرغداری خود را تغییر دهد؛ بلکه باید از اعتبار و قابلیت اتکای اطلاعات اطمینان داشته باشد .
رنگی در ادامه گفت: راندمان تولید در بخش زراعت، دام و طیور پایین است و این مسئله دلایل متعددی دارد. یکی از این دلایل، مواجهه مستمر تولیدکنندگان با سرکوب قیمت‌هاست، شرایطی که سودآوری بنگاه‌ها و موسسات را کاهش داده و توان آن‌ها را برای جذب نیروهای متخصص و برخوردار از دانش بالا محدود کرده است .
رنگی با اشاره به محدودیت منابع آب به‌عنوان یکی از موانع اصلی توسعه کشاورزی و دامپروری گفت: فناوری‌های جدید در زمینه مدیریت و استفاده از آب پیشرفت زیادی کرده‌اند و امکان تولید محصولات کشاورزی و علوفه بیشتر با منابع آبی موجود را فراهم می‌کنند.
کاربرد هوش مصنوعی در پایش سلامت و رفتار دام و طیور
علیرضا اکبرشاهی، معاون بهداشت، پیشگیری و ایمنی غذایی سازمان دامپزشکی کشور نیز به نقش این سازمان در نظارت بر سلامت و ایمنی نهاده‌ها و فرآورده‌های دام و طیور اشاره کرد و گفت: ارتقای روش‌ها و تجهیزات آزمایشگاهی برای دستیابی به نتایج دقیق‌تر و سریع‌تر ضروری است. همچنین با ورود نهاده‌ها، داروها و واکسن‌های جدید، باید کنترل کیفیت، سلامت و اثربخشی این محصولات متناسب با فناوری‌های روز توسعه یابد .
وی توسعه کیت‌های تشخیص سریع بیماری‌ها را از نیازهای مهم صنعت دانست و افزود: در کنار ابزارهای موجود، برای شناسایی سریع‌تر برخی بیماری‌ها به تحقیقات و توسعه تجهیزات جدید نیاز است. هوش مصنوعی نیز می‌تواند با تحلیل تصاویر دوربین‌های نظارتی و بررسی رفتار، میزان خوراک مصرفی و تغییرات وضعیت حیوانات، نشانه‌های اولیه بیماری را شناسایی و به دامپزشک یا مسئول واحد هشدار دهد.
اکبرشاهی با اشاره به ظرفیت شرکت‌های دانش‌بنیان و دانشگاه‌ها در توسعه این فناوری‌ها، محدودیت‌های بهداشتی و زیرساختی واحدهای سنتی را از عوامل کاهش تاب‌آوری تولید برشمرد و بر ضرورت حرکت به سمت زنجیره‌های یکپارچه تاکید کرد .
معاون سازمان دامپزشکی کشور، یکپارچه‌سازی واحدهای دامداری صنعتی، دامداری‌های روستایی و مرغداری‌ها را راهکاری برای کاهش آسیب‌پذیری تولید در برابر تحریم‌ها، افزایش هزینه‌ها و شوک‌های بیرونی دانست.
لینک کوتاه: https://news.tccim.ir/?81194