فصل اقتصاد - مدیر پژوهش و سیاست‌گذاری کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران گفت: «ارزش دارایی‌های تحت مدیریت 604 صندوق سرمایه‌گذاری فعال در بازار سرمایه تا پایان شهریور 1405 از رشد 108 درصدی برخوردار شده و به 4132 همت رسیده است.»
به گزارش فصل اقتصاد، محمدمهدی وکیلی در برنامه «گفت‌وگو با بازار»، با اشاره به 4 عامل اصلی در تحقق رشد ارزش دارایی‌های تحت مدیریت 604 صندوق سرمایه‌گذاری فعال در بازار سرمایه، از لنز آمار و محاسبات انجام شده در کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران، توضیح داد:«رشد بازار سهام پس از بازگشایی در 29 اردیبهشت 1405 تاکنون، افزایش نرخ دلار و اثر آن بر صندوق‌های کالایی، توسعه ابزارهای سرمایه‌گذاری و متنوع‌شدن صندوق‌ها و هم‌چنین افزایش سطح اعتماد به بازار سرمایه، از جمله دلایل رشد دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری بوده است.»
تحلیل محمدمهدی وکیلی مدیر پژوهش و سیاست‌گذاری کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران، درباره دلایل ثبت رکوردهای جدید در صندوق‌های سرمایه‌گذاری را که در برنامه «گفت‌وگو با بازار» ارائه شده، در ادامه بخوانید و ببینید:
آقای وکیلی، به‌تازگی کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران آماری منتشر کرده که از رسیدن ارزش دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری به رکورد 4 هزار همت حکایت دارد، این داده آماری را چگونه تحلیل می‌کنید؟
در دوره منتهی به 31 شهریور 1405، تعداد 604 صندوق سرمایه‌گذاری در انواع مختلف در بازار سرمایه فعال بوده‌اند، طبق محاسبات کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران مجموع دارایی‌های تحت مدیریت این صندوق‌ها به 4132 همت رسیده است. این رقم رشد 108 درصدی را نشان می‌دهد. اگر آمار مربوط به صندوق‌های بازارگردانی را به دلیل ماهیت متفاوت آن‌ها، از محاسبه ارزش خالص دارایی‌ها (NAV) خارج کنیم، دارایی‌های تحت مدیریت سایر صندوق‌ها به 3512 همت می‌رسد که از رشد 105 درصدی در یک‌سال اخیر حکایت دارد.
//////
به نظر شما دلیل افزایش اقبال به سرمایه‌گذاری در صندوق‌ها چه بوده است؟
درباره دلایل رشد دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری، 2 عامل شاخص‌تر از سایر عوامل هستند. نخست، پس از جنگ و بازگشایی بازار سهام در 29 اردیبهشت 1405، بازار سرمایه، به‌ویژه بازار سهام، برخلاف برخی انتظارات با رشد مواجه شد. این موضوع باعث شد صندوق‌ها نیز رشد کنند. هم‌چنین افزایش قیمت دلار به رشد صندوق‌های کالایی منجر شد و در مجموع، ارزش خالص دارایی‌های صندوق‌ها افزایش یافت. با این‌حال، شاید مهم‌تر از این عوامل، توسعه قابل توجه ابزارهای سرمایه‌گذاری در قالب صندوق‌ها و افزایش تنوع آن‌ها در سال‌های اخیر را نباید از نظر دور داشت. مثلا در حال‌حاضر، صندوق‌های بخشی را داریم که صنایع مختلف بازار را پوشش می‌دهند و از تنوع قابل‌توجهی برخوردارند. وجود بیش از 60 صندوق بخشی، به‌خودی‌خود قابل توجه است.
//////
////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />
هم‌چنین صندوق‌های کالایی، از جمله صندوق‌های نقره و طلا و سایر صندوق‌هایی که روی گواهی‌های سپرده کالایی در بورس کالا سرمایه‌گذاری می‌کنند، در سال‌های اخیر توسعه یافته‌اند. مجموع این ابزارها باعث شده نیازها و سلیقه‌های مختلف سرمایه‌گذاران پاسخ داده شود. بنابراین، در کنار اقبالی که سرمایه‌گذاران به سرمایه‌گذاری غیرمستقیم در بازار سرمایه نشان داده‌اند، این عوامل نیز در رشد دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌ها مؤثر بوده‌اند.
به توسعه ابزارهای سرمایه‌گذاری غیرمستقیم اشاره شد، این موضوع تا چه حد بر رشد دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری و هم‌چنین افزایش سطح اعتماد در بازار سرمایه موثر بوده است ؟
در 12 ماه گذشته، دارایی‌های تحت مدیریت کل صندوق‌های سرمایه‌گذاری 108 درصد رشد کرده و به 4132 همت رسیده است. یکی از دلایل اصلی این رشد، افزایش اعتماد به بازار بوده است. چنان‌که حتی در شرایط جنگی نیز شاهد ادامه فعالیت صندوق‌های درآمد ثابت و کالایی بودیم. پس از آن، در اواخر اردیبهشت 1405 که بازار سهام بازگشایی شد، فعالیت صندوق‌های سرمایه‌گذاری از انواع دیگر بدون وقفه و مشکل ادامه پیدا کرد. همه این عوامل به اعتمادسازی میان سرمایه‌گذاران کمک کرد. گسترش فرهنگ سرمایه‌گذاری غیرمستقیم نیز در این زمینه مؤثر بوده است. در کنار این عوامل، رشد قیمت‌ها در طبقات مختلف دارایی و ورود پول به صندوق‌ها باعث شد دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری افزایش پیدا کند.
//////
////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />
در نمودار و آماری که کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران ارائه کرده، اطلاعات مربوط به دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری به تفکیک نوع نهاد مدیریت‌کننده بررسی شده، این دسته‌بندی چه اهمیتی دارد؟ چرا بررسی دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌ها بر اساس نوع نهاد اهمیت دارد؟
در حال‌حاضر، در میان نهادهای مالی، شرکت‌های سبدگردان، تأمین سرمایه، مشاوران سرمایه‌گذاری و کارگزاری‌ها از جمله نهادهایی هستند که مجوز مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری را دارند. در کنار این 4 گروه، نهادهای دیگری نیز فعالیت می‌کنند که سهم چندان زیادی از کل دارایی‌های تحت مدیریت (AUM) ندارند. مثلا 89 شرکت سبدگردان فعالیت می‌کنند. این شرکت‌ها از نظر تعداد، مدیریت 65 درصد صندوق‌ها را بر عهده دارند و از نظر ارزش دارایی‌های تحت مدیریت نیز با بیش از 2 هزار همت، حدود 50 درصد از کل دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری را در اختیار دارند. شرکت‌های تأمین سرمایه از نظر تعداد صندوق‌های تحت مدیریت در رتبه دوم قرار دارند. در این بخش، به 99 صندوق اشاره شده است؛ هرچند در متن آمار ارائه‌شده درباره تعداد صندوق‌های فعال تا 31 شهریور 1405، عدد دیگری مطرح شده است. از نظر ارزش دارایی‌های تحت مدیریت، شرکت‌های تأمین سرمایه بیش از 30 درصد از کل دارایی‌های صندوق‌ها را در اختیار دارند. این سهم، با وجود تعداد کمتر صندوق‌ها، به‌ویژه به‌دلیل بزرگ بودن اندازه صندوق‌های سرمایه‌گذاری در اوراق با درآمد ثابت تحت مدیریت این شرکت‌هاست. در رده‌های بعدی نیز شرکت‌های مشاور سرمایه‌گذاری و کارگزاری‌ها قرار دارند که به‌ترتیب 9 و 5 درصد از کل دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری را به خود اختصاص داده‌اند.
اگر ارزش خالص دارایی‌های صندوق‌ها را بر اساس نوع نهاد مدیریت‌کننده دسته‌بندی کنیم، سهم هرکدام از این نهادها چقدر است؟
اگر بخواهیم مدیران صندوق‌ها را از منظر نهادهای مالی دسته‌بندی کنیم، شرکت‌های سبدگردان، تأمین سرمایه، مشاوران سرمایه‌گذاری و کارگزاری‌ها بخش قابل‌توجهی از ارزش خالص دارایی‌های صندوق‌ها را تحت مدیریت خود دارند. در پایان شهریور 1405 معادل 89 شرکت سبدگردان فعالیت داشته‌اند که صندوق‌های سرمایه‌گذاری را مدیریت می‌کردند و بیش از 2 هزار همت دارایی تحت مدیریت آن‌ها بود. در میان شرکت‌های تأمین سرمایه نیز 12 شرکت، 99 صندوق را مدیریت می‌کنند که بیش از 1200 همت دارایی تحت مدیریت آن‌هاست. هم‌چنین 13 شرکت مشاور سرمایه‌گذاری، مدیریت 52 صندوق را بر عهده دارند که از نظر ارزش دارایی‌های تحت مدیریت، در رتبه سوم قرار می‌گیرند.
//////
////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />
با توجه به بررسی روند دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری از اول مهر 1404 تا پایان شهریور 1405، بیش ترین رشد مربوط به کدام نوع از صندوق‌ها بوده است؟
در میان انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری، صندوق در صندوق‌ها یا «صندوق‌های سرمایه‌گذاری در صندوق» (FOF) با رشد 225 درصدی، در 12 ماه اخیر بیش‌ترین رشد را در میان انواع صندوق‌های سرمایه‌گذاری داشته‌اند. از سوی دیگر هم‌چنان صندوق‌های سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت بیش‌ترین سهم را از سبد دارایی‌های تحت مدیریت مجموعه صندوق‌ها دارند و حدود 47 درصد از این سبد دارایی‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. پس از آن، صندوق‌های کالایی قرار دارند که با بیش از هزار همت دارایی تحت مدیریت، حدود یک‌چهارم از کل دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های سرمایه‌گذاری فعال در بازار سرمایه را در اختیار دارند. در رده‌های بعدی، صندوق‌های سهامی کلاسیک و سپس صندوق‌های بخشی قرار می‌گیرند. صندوق‌های بخشی هم از نظر تعداد و هم از نظر تنوع، رشد قابل‌توجهی داشته‌اند و مورد توجه و اقبال بازار قرار گرفته‌اند. سرمایه‌گذاران نیز به این سمت حرکت کرده‌اند که صندوق‌های بخشی را در سبد دارایی خود داشته باشند. این صندوق‌ها از جمله گروه‌هایی هستند که سهم قابل توجهی از دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌ها را به خود اختصاص داده‌اند. صندوق‌های سرمایه‌گذاری در اوراق بهادار با درآمد ثابت در یک‌سال اخیر از نظر دارایی‌های تحت مدیریت، نه از نظر قیمت، 81 درصد رشد داشته‌اند. دارایی‌های تحت مدیریت صندوق‌های کالایی نیز 143 درصد رشد کرده است. صندوق‌های اختصاصی بازارگردانی هم که در بازار سرمایه نقش مهمی در نقدشوندگی دارند، 130 درصد رشد داشته‌اند.
مشروح گفت‌وگوی محمدمهدی وکیلی مدیر پژوهش و سیاست‌گذاری کانون نهادهای سرمایه‌گذاری ایران، را با برنامه «گفت‌وگو با بازار» در ویدئوی زیر ببینید:
//////