فصل اقتصاد - یک مقام مسئول از اصلاح و ابلاغ دستورالعمل «ناظر بر نحوه فروش کارت ریالی گردشگری» با هدف رفع سه چالش کلیدی در حوزه نرخ ارز، نقش صرافی‌ها و احراز هویت اشخاص خارجی غیرمقیم خبر داد.
به گزارش فصل اقتصاد به نقل از بانک مرکزی حمیدرضا آذرگون، مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی درخصوص اصلاح و ابلاغ دستورالعمل «ناظر بر نحوه فروش کارت ریالی گردشگری» گفت: این دستورالعمل با هدف رفع سه چالش کلیدی در حوزه نرخ ارز، نقش صرافی‌ها و احراز هویت اشخاص خارجی غیرمقیم، در چهارمین جلسه مورخ سوم اردیبهشت ماه 1405 کمیسیون مقررات و نظارت بانک مرکزی تصویب و طی بخشنامه شماره 05/77971 مورخ 1405/04/08 به شبکه بانکی و به صورت مجزا به تمامی شرکت‌های صرافی ابلاغ شد.
آذرگون با تشریح اقدامات بانک مرکزی در ارتباط با اختصاص کارت ریالی گردشگری به اشخاص حقیقی خارجی غیرمقیم -شامل گردشگران سیاحتی، سلامت، زیارت و سایر اتباعی که برای بررسی و تحقیق در زمینه سرمایه‌گذاری، بازرگانی، اشتغال و نظایر آن وارد کشور می‌شوند - گفت: دستورالعمل سال 1404 به دلیل وجود چالش‌های عملیاتی در سه محور بازنگری شد.
سه چالش محوری دستورالعمل قبلی
آذرگون، چالش‌های اصلی را این‌گونه برشمرد: نخست، نحوه تعیین نرخ خرید ارز از اشخاص خارجی حقیقی غیرمقیم و فروش ارز معادل باقیمانده مصرف‌نشده ریالی کارت گردشگری؛ دوم، فرایند تخصیص شماره اختصاصی به اشخاص خارجی حقیقی غیرمقیم و پیچیدگی تشخیص هویت آن‌ها توسط پایگاه مرجع؛ و سوم، محدود بودن ایفای نقش شرکت‌های صرافی در خرید و فروش ارز به صرافی‌های وابسته به شبکه بانکی کشور.
وی افزود: با نمایان شدن این چالش‌ها و همراهی مراجع ذی‌مدخل، اصلاح دستورالعمل به سرعت، انجام و مراتب برای اجرا به شبکه بانکی و شرکت‌های صرافی ابلاغ شد.
به گفته آذرگون، در دستورالعمل جدید مواردی پیش‌بینی شده که زمینه رفع حداکثری نیازمندی گردشگران خارجی غیرمقیم به ابزار پرداخت ریالی را در چهارچوب بند «پ» ماده (29) قانون تأمین مالی تولید و زیرساخت فراهم می‌کند.
نرخ روز توافقی؛ رفع ابهام قیمت‌گذاری
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی درخصوص رفع چالش قیمت ارز در عملیات خرید و فروش ارز از گردشگران، گفت: بر اساس دستورالعمل جدید، نرخ خرید و فروش ارز به صورت اسکناس/حواله که در روز معامله با اشخاص حقیقی خارجی غیرمقیم بین بانک یا صرافی و شخص حقیقی خارجی غیرمقیم توافق می‌شود، مبنای عمل قرار می‌گیرد.
مشارکت همه صرافی‌های دارای مجوز
وی ادامه داد: برای رفع محدودیت شرکت‌های صرافی، مقرر شد هر یک از صرافی‌های دارای مجوز معتبر از بانک مرکزی در انواع مختلف آن در سراسر کشور بتوانند از طریق بانک عامل خود که نزد آن سپرده دارند در این طرح مشارکت کنند و متناسب با نوع فعالیت خود، تحویل جسم کارت گردشگری از بانک عامل و فروش و واگذاری آن به گردشگران واجد شرایط را انجام دهند.
تکمیل فرایند شماره اختصاصی و راستی‌آزمایی هویت
آذرگون در بخش دیگری از سخنانش گفت: در فرایند تخصیص شماره اختصاصی به اشخاص خارجی، با مساعدت متولی پایگاه مرجع اشخاص خارجی، علاوه بر امکانات موجود، ترتیبات تکمیلی برای اخذ و راستی‌آزمایی شماره اختصاصی پیش‌بینی و اجرا شد.
سقف شارژ پنج هزار یورو و امکان صدور دو کارت
وی تصریح کرد: امکان شارژ کارت گردشگری صرفاً از محل خرید اسکناس یا حواله وارده ارزی «یورو و دلار آمریکا» از شخص حقیقی خارجی غیرمقیم، از طریق بانک‌ها یا صرافی‌های مجاز و تا حداکثر معادل ریالی پنج هزار یورو یا معادل آن به دلار مجاز شده است. به هر شخص مشمول تا سقف دو عدد کارت ریالی گردشگری قابل تخصیص است و در صورت ابطال کارت‌های قبلی، صدور کارت جدید با رعایت سقف مزبور بلامانع است. همچنین در صورت مصرف ریال موجود در کارت معتبر، شارژ مجدد همان کارت تا سقف یادشده نزد همان بانک یا صرافی صادرکننده اولیه میسر است.
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی تأکید کرد: شارژ کارت گردشگری از طرق دیگر از جمله کارت به کارت به مقصد کارت گردشگری و هر روش و ابزار دیگر ممنوع است. در صورت مفقودی، مخدوش شدن یا فراموشی رمز عبور کارت، بانک پس از احراز هویت صاحب کارت موظف به صدور یا فعال‌سازی مجدد کارت در چهارچوب مقررات مربوط است.
تعریف مشمولان و خدمات کارت
آذرگون گفت: منظور از شخص حقیقی خارجی غیرمقیم، اشخاص حقیقی خارجی دارای گذرنامه معتبر منضم به روادید با تاریخ اعتبار صادره توسط وزارت امور خارجه یا با تابعیت کشورهای لغو روادید با ایران و دارای مهر ورود به کشور است که مدت اعتبار آن از زمان ورود تا زمان صدور کارت منقضی نشده باشد؛ همچنین اشخاص حقیقی خارجی دارای روادید تمدیدشده توسط فرماندهی انتظامی جمهوری اسلامی ایران و درج‌شده در گذرنامه است.
وی افزود: کارت ریالی گردشگری از انواع کارت‌های پیش‌پرداخت صادرشده توسط بانک‌هاست که به نام شخص حقیقی غیرمقیم شخصی‌سازی می‌شود و امکان خرید، پرداخت قبض، انتقال وجه به سایر کارت‌ها، برداشت وجه نقد، اخذ ماندهو اخذ صورت‌حساب را برای وی فراهم می‌کند.
فروش به افراد بالای 18 سال و درگاه‌های حضوری و غیرحضوری
آذرگون اعلام کرد: بانک‌ها و صرافی‌ها می‌توانند بنا به درخواست شخص حقیقی خارجی غیرمقیم بالای 18 سال تمام و مطابق با شرایط مندرج در دستورالعمل، نسبت به فروش کارت گردشگری به آن‌ها اقدام کنند. بانک‌ها و صرافی‌ها مجاز هستند از طریق درگاه‌های حضوری و غیرحضوری متعلق به خود از جمله شعبه، باجه فرودگاهی، باجه هتلی یا غیر آن، دستگاه خودپرداز/خوددریافت یا کیوسک طبق ضوابط این دستورالعمل اقدام کنند.
ممنوعیت افتتاح حساب سپرده ریالی و ارزی
وی تصریح کرد: بانک‌ها به منظور صدور کارت گردشگری مجاز به افتتاح حساب سپرده ریالی و ارزی به نام شخص حقیقی خارجی غیرمقیم نیستند و موظف‌اند عملیات حسابداری مربوط به کارت گردشگری را در چهارچوب ضوابط ابلاغی بانک مرکزی ثبت کنند.
تمهیدات ویژه و آستانه تراکنشی
آذرگون گفت: در این دستورالعمل برای شرکت‌های صرافی دارای باجه در هتل‌ها، پایانه‌های مرزی، فرودگاه‌های بین‌المللی، نمایشگاه‌های بین‌المللی و بازارچه‌های مرزی، از نظر حداکثر مجاز تعداد کارت گردشگری تمهیدات ویژه در نظر گرفته شده است. همچنین آستانه تراکنشی تمام تراکنش‌های کارت گردشگری اعم از دریافت وجه نقد، خرید، کارت به کارت و پرداخت قبض مشابه با آستانه‌های تراکنشی کارت‌های برداشت اشخاص حقیقی ایرانی است.
خرید غیرحضوری و مشاهده مانده
وی افزود: بانک می‌تواند در صورت احراز مالکیت سیم‌کارت شخص حقیقی خارجی غیرمقیم و درخواست متقاضی، امکان خریدهای غیرحضوری و همچنین مشاهده صورت‌حساب ریالی، مانده ریالی و معادل ارزی آن با نرخ روز توافقی در زمان نمایش مانده را از طریق ارسال پیامک، همراه‌بانک یا محصولات مشابه برای صاحب کارت گردشگری فراهم کند.
غیرفعال‌سازی خودکار و استرداد ارز
مدیر اداره نظارت بر مبارزه با پولشویی بانکی در پایان گفت: در زمان پایان اقامت شخص غیرمقیم، یا تعلیق شناسه یکتا دارنده کارت گردشگری به دلایلی از جمله فوت یا حجر، یا اعلام پایگاه اطلاعات اشخاص خارجی مبنی بر خروج دارنده کارت از کشور پیش از مهلت اقامت قانونی، کارت گردشگری به صورت خودکار غیرفعال می‌شود. استرداد ارز نیز از طریق بانک صادرکننده کارت گردشگری یا از طریق صرافی صادرکننده کارت، بنا بر درخواست شخص خارجی غیرمقیم و معادل مانده ریالی مصرف‌نشده و به نرخ روز توافقی ارائه درخواست ممکن و میسر است.