فصل اقتصاد - دبیر انجمن سیمان گفت: قیمت مازوت طی دو ماه اخیر 66 درصد افزایش یافته و هزینه حمل این سوخت از جنوب کشور به ازای هر لیتر حداقل 2 هزار تومان است؛ موضوعی که هزینه تولید سیمان را افزایش داده است.
به گزارش فصل اقتصاد، علی‌اکبر الوندیان، دبیر انجمن صنفی کارفرمایان صنعت سیمان، امروز در نشست خبری با تشریح آخرین وضعیت تولید، صادرات و تأمین انرژی این صنعت، از کاهش 3.5 میلیون تنی تولید کلینکر در پنج ماهه نخست امسال و افت 73 درصدی صادرات کلینکر خبر داد و گفت: تشدید ناترازی انرژی، محدودیت‌های صادراتی، افزایش هزینه سوخت و مواد ناریه و کاهش نقدینگی، مهم‌ترین چالش‌های پیش روی صنعت سیمان است.
الوندیان اظهار کرد: تولید پنج ماهه نخست سال جاری در حوزه کلینکر با کاهش 3.5 میلیون تنی همراه بوده است. کلینکر حدود 65 درصد برق مصرفی صنعت سیمان را به خود اختصاص می‌دهد و کاهش تولید آن، بازتاب مستقیم محدودیت‌های انرژی در صنعت است.
وی افزود: در مقابل، در بخش سیمان با رسیدن تولید به 27.5 میلیون تن، حدود 2 میلیون تن افزایش تولید نسبت به مدت مشابه سال گذشته ثبت شده است. همچنین تحویل سیمان به مصرف‌کنندگان با رشد 6 درصدی به 24.8 میلیون تن رسیده است.
سقوط 73 درصدی صادرات کلینکر
دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان درباره صادرات گفت: در حوزه صادرات کلینکر اتفاق مطلوبی رخ نداده و 73 درصد صادرات این محصول را از دست داده‌ایم؛ به‌طوری که صادرات کلینکر از حدود 3.3 میلیون تن در سال گذشته به نزدیک 900 هزار تن در سال جاری رسیده است.
به گفته وی، بخش عمده این کاهش به شرایط جنگی و امنیتی در جنوب کشور، تنگه هرمز و مشکلات ایجادشده با کشورهای منطقه بازمی‌گردد که بازارهای هدف صنعت سیمان در حوزه خلیج فارس و هند را تحت تأثیر قرار داده است.
الوندیان ادامه داد: در صادرات به عراق نیز به دلیل شرایط اقتصادی این کشور و تصمیم برای کاهش و کنترل مجوزهای واردات سیمان، کاهش معناداری رخ داده است. پیش‌بینی می‌کنیم تا پایان سال، صادرات سیمان به عراق نسبت به سال گذشته حدود یک میلیون تن کاهش پیدا کند و در صورت ادامه روند فعلی، مجموع صادرات کشور حدود 5 میلیون تن افت داشته باشد.
رشد 19 درصدی صادرات در شمال و شرق کشور
وی در عین حال گفت: وضعیت صادرات در شمال و شرق کشور متفاوت بوده است و در پنج ماهه نخست سال، صادرات سیمان از این مبادی حدود 19 درصد رشد داشته است. مقصد عمده این صادرات، بازارهای روسیه و افغانستان است.
دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان با اشاره به ظرفیت بازار افغانستان افزود: این بازار به دلیل مناقشات اخیر میان پاکستان و افغانستان ظرفیت مناسبی برای دریافت سیمان ایران دارد، اما در صادرات زمینی به این کشور با مشکلات جدی در پشت مرزها مواجه هستیم.
توقف 7 تا 8 روزه کامیون‌ها در مرز
الوندیان با انتقاد از وضعیت زیرساخت‌های مرزی گفت: در بازدیدهای میدانی مشخص شد که مدیریت واحدی در مرز مستقر نیست. در برخی مناطق، شهرداری پارکینگ بزرگی ایجاد کرده، اما این پارکینگ زیرساخت لازم برای پذیرش، اسکان و فراخوان کامیون‌ها را ندارد و ناوگان در آن معطل می‌ماند.
وی ادامه داد: از سوی دیگر، فرآیند مبارزه با قاچاق سوخت همچنان به شکل سنتی انجام می‌شود و مأموران به‌صورت دستی مخازن کامیون‌ها را بررسی می‌کنند. در حالی که قانون سقف 100 لیتر را تعیین کرده، کامیونی که 150 تا 300 لیتر گازوئیل داشته باشد با جریمه یا تخلیه سوخت مواجه می‌شود.
الوندیان گفت: این فرآیند غیرسیستمی، در کنار مراحل بازرسی کامیون‌ها در گمرک، موجب موازی‌کاری و توقف 7 تا 8 روزه کامیون‌ها در پشت مرزهای ایران شده است.
وی افزود: در آن سوی مرز، ناوگان افغانستان بدون توقف منتظر بارگیری از ایران است، اما خواب هفت تا هشت روزه کامیون‌ها هزینه حمل را به‌شدت افزایش داده و هزینه خواب ناوگان در نهایت به صنعت و تجار تحمیل می‌شود. همچنین وضع عوارض از سوی طرف ایرانی، با وضع عوارض متقابل از سوی طرف افغانستانی همراه شده و این مسئله نیز هزینه صادرات را افزایش داده است.
دبیر انجمن سیمان تصریح کرد: این موضوع در قالب نامه‌ای به رئیس‌جمهور منعکس شده و پیشنهاد انجمن، استقرار مدیریت واحد در مرزها و استفاده از سامانه‌های نوین برای سیستمی شدن سهمیه سوخت و کاهش توقف کامیون‌هاست.
سهمیه برق از 650 به 400 مگاوات رسید
الوندیان در ادامه به تشدید ناترازی برق اشاره کرد و گفت: صنعت سیمان معمولاً در تابستان با ناترازی برق مواجه می‌شد و از نیمه دوم شهریور تا پایان آبان، با تثبیت وضعیت برق و تأمین سوخت، ذخایر کلینکر خود را جبران می‌کرد تا با آرامش وارد فصل سرما شود، اما امسال همچنان با محدودیت برق مواجه هستیم.
وی افزود: سال گذشته سهمیه برق صنعت سیمان در ساعات پیک 650 مگاوات بود و در ساعات غیرپیک به مدت 24 ساعت محدودیتی وجود نداشت، اما امسال این سهمیه به 400 مگاوات کاهش یافته و محدودیت به‌صورت 24 ساعته اعمال شده است.
دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان درباره گاز نیز گفت: سال گذشته در شش ماهه نخست، مصرف گاز صنعت تأمین می‌شد و مازوت برای زمستان ذخیره می‌شد، اما امسال از ابتدای سال و حتی در گرم‌ترین ماه‌ها با قطعی و محدودیت شدید گاز مواجه بودیم.
الوندیان ادامه داد: دیماند گاز صنعت سیمان حدود 28 میلیون مترمکعب در روز است، اما در حال حاضر کمتر از 5 میلیون مترمکعب گاز به صنعت اختصاص می‌یابد. به همین دلیل صنعت ناچار به استفاده از مازوت شده و هنوز نتوانسته‌ایم مخازن مازوت را برای فصل زمستان به‌طور کامل پر کنیم.
افزایش 66 درصدی قیمت مازوت
وی با اشاره به افزایش هزینه انرژی گفت: علاوه بر کمبود انرژی، قیمت سوخت نیز به‌شدت افزایش یافته است. طی دو ماه گذشته قیمت مازوت 66 درصد افزایش یافته و در مقایسه با شهریور سال گذشته، قیمت این سوخت از حدود 1300 تومان به 4400 تومان رسیده است.
الوندیان افزود: برای هر لیتر مازوت نیز حداقل 2000 تومان هزینه حمل از جنوب کشور پرداخت می‌شود که این رقم فشار مضاعفی بر کارخانه‌های سیمان وارد می‌کند.
وی درباره برق تولیدی نیروگاه‌های دیزلی نیز اظهار کرد: گازوئیل تحویلی به ژنراتورها و نیروگاه‌های کارخانجات با نرخ آزاد و حدود 80 هزار تومان به ازای هر لیتر محاسبه می‌شود و در این شرایط، تولید برق از طریق دیزل توجیه اقتصادی ندارد.
116 مگاوات نیروگاه خورشیدی در مدار
دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان گفت: صنعت سیمان در حال حرکت به سمت توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر است و در حال حاضر 116 مگاوات نیروگاه خورشیدی در مدار دارد و 170 مگاوات دیگر نیز در حال نصب است. همچنین نزدیک به 90 مگاوات دیزل در مدار قرار دارد.
وی افزود: صنایع در شرایط فعلی مجبور شده‌اند حدود 130 تا 150 مگاوات برق را از بورس با قیمت آزاد خریداری کنند که این موضوع هزینه تولید را افزایش داده است.
نیاز 8 تا 10 میلیون دلاری برای بازیافت حرارتی
الوندیان درباره استفاده از فناوری بازیافت حرارتی گفت: وزارت صمت به دنبال توسعه سبد انرژی صنعت است. نیروگاه‌های بازیافت حرارتی می‌توانند بدون مصرف سوخت و با استفاده از گرمای خروجی خطوط تولید، حدود 30 درصد برق مورد نیاز کارخانه را تأمین کنند و هم‌زمان مصرف آب را نیز کاهش دهند.
وی افزود: اجرای این طرح برای هر خط تولید به سرمایه‌گذاری یکجای حدود 8 تا 10 میلیون دلار نیاز دارد و مشکل اصلی، تأمین منابع مالی برای این سرمایه‌گذاری است.
درخواست تنفس پنج‌ساله برای سود شرکت‌های سیمانی
دبیر انجمن سیمان با اشاره به ساختار مالکیت این صنعت گفت: حدود 65 درصد مالکیت صنعت سیمان در اختیار نهادهای دولتی و خصولتی است. همچنین در مجامع بورسی، بیش از 90 درصد سود سالانه شرکت‌ها توزیع و از صنعت خارج می‌شود.
الوندیان تأکید کرد: وقتی بیش از 90 درصد سود شرکت‌ها توزیع می‌شود، نقدینگی لازم برای نوسازی و سرمایه‌گذاری در صنعت باقی نمی‌ماند. درخواست ما از دولت این است که یک تنفس پنج‌ساله در توزیع سود در نظر گرفته شود تا دست‌کم 50 درصد سود شرکت‌ها توزیع نشود و برای نوسازی خطوط تولید و توسعه سامانه‌های بازیافت حرارتی اختصاص پیدا کند.
هنوز هیچ کارخانه سیمانی برای مصرف زغال‌سنگ آماده نیست
وی درباره جایگزینی زغال‌سنگ به جای گاز و مازوت گفت: در حال حاضر هیچ کارخانه سیمانی در کشور به تجهیزات پودر کردن و مشعل‌های مصرف زغال‌سنگ مجهز نیست و برای راه‌اندازی نخستین خطوط باید تجهیزات از کشورهایی مانند هند یا چین وارد و سپس بومی‌سازی شود.
الوندیان افزود: استفاده از زغال‌سنگ از نظر فنی امکان‌پذیر است، اما به سرمایه‌گذاری قابل توجه نیاز دارد و باید توجیه اقتصادی آن با توجه به محل استقرار کارخانه‌ها و فاصله آنها از منابع زغال‌سنگ بررسی شود.
طرح 60 دلاری مصرف RDF متوقف مانده است
دبیر انجمن سیمان درباره استفاده از سوخت مشتق از زباله یا RDF نیز گفت: شورای اقتصاد برای مصرف RDF، به ازای هر تن 60 دلار یارانه برای یک دوره 20 ساله تصویب کرده است. این طرح برای کنسرسیومی متشکل از تولیدکننده، حمل‌کننده و مصرف‌کننده سیمانی در نظر گرفته شده و سیمان غرب در کرمانشاه به‌عنوان یکی از نمونه‌های اجرای آن انتخاب شده است.
وی ادامه داد: با این حال، طرح در گام نخست به دلیل مشخص نبودن تفکیک وظایف و عدم تمایل شهرداری‌ها برای تأمین و آماده‌سازی پسماند با مشکل مواجه شده و عملاً پیشرفت مورد انتظار را نداشته است.
افزایش 150 درصدی قیمت مواد ناریه
الوندیان همچنین درباره وضعیت معادن اظهار کرد: یکی از چالش‌های حاد صنعت سیمان در بخش معدن، محدودیت مواد ناریه است. واردات این اقلام که به دلایل امنیتی در اختیار وزارت دفاع قرار دارد، با محدودیت مواجه شده و هم‌زمان قیمت مواد ناریه نیز حدود 150 درصد افزایش یافته است.
وی افزود: به دلیل کمبود مواد ناریه، معدن‌کاران ناچار شده‌اند به جای استفاده از مواد منفجره از چکش‌های هیدرولیکی ماشین‌آلات معدنی استفاده کنند که هزینه استخراج را چند برابر افزایش داده است.
رشد 44 درصدی قیمت سیمان در برابر جهش هزینه‌ها
دبیر انجمن صنفی صنعت سیمان گفت: با وجود جهش نرخ ارز و افزایش شدید قیمت قطعات، خدمات، سوخت، برق و مواد ناریه، میانگین افزایش قیمت سیمان در بورس کالا از ابتدای سال تا مهرماه تنها حدود 44 درصد بوده است.
الوندیان افزود: در حال حاضر بهای تمام‌شده تولید با شتاب به نرخ فروش نزدیک شده و حاشیه سود صنعت به‌شدت کاهش یافته است. در چنین شرایطی، ادامه فعالیت و حفظ ظرفیت تولید نیازمند اصلاح سازوکار قیمت‌گذاری، تأمین نقدینگی و فراهم شدن امکان سرمایه‌گذاری در نوسازی خطوط تولید است.
وی در عین حال با اشاره به کیفیت محصولات سیمانی کشور ادامه داد: سیمان تولیدی ایران به دلیل رعایت استانداردهای سخت‌گیرانه، در بازارهای مختلف از جمله روسیه، هند و افغانستان عرضه می‌شود و صنعت سیمان کشور از نظر کیفیت، ظرفیت مناسبی برای توسعه بازارهای صادراتی دارد.
الوندیان همچنین درباره قیمت سیمان گفت: گره زدن گرانی مسکن به قیمت سیمان یک آدرس غلط است، چراکه سهم این کالا در هزینه ساخت خانه حتی به نیم درصد هم نمی‌رسد. برای هر مترمربع ساختمان فقط سه پاکت سیمان مصرف می‌شود که در بورس کالا پاکتی 200 هزار تومان و پای کارخانه 600 هزار تومان تمام می‌شود و با همه هزینه‌های جانبی نهایتاً به یک میلیون تومان می‌رسد.