فصل اقتصاد - تبریز- آذربایجانشرقی با ظرفیت تولید سالانه 650 تا 700 هزار تن سیب، یکی از قطبهای تولید کشور است؛ محصولی که از باغهای مراغه تا بازارهای قفقاز، روسیه و خلیج فارس راه یافته است.
خبرگزاری مهر، گروه استانها ؛ فرشته آتشین: آذربایجان شرقی را میتوان یکی از مهمترین خاستگاههای سیب در ایران دانست؛ استانی که باغهای گسترده آن، هر سال با فرارسیدن فصل برداشت، محصولی را روانه بازار میکنند که مسیرش به بازارهای داخلی محدود نمیشود و از قفقاز تا کشورهای عربی، مشتریان خود را پیدا کرده است.
در میان شهرستانهای این استان، نام مراغه با سیبهای سرخ و شیرینش گره خورده است؛ محصولی که با نزدیک شدن به پاییز، باغهای این شهرستان را رنگین کرده و اکنون در آستانه برداشت، آماده ورود به بازارهای داخلی و خارجی است.
مراغه، این کهندیار آذربایجان شرقی، یکی از مهمترین قطبهای تولید محصولات باغی کشور به شمار میرود و سیب، بیشترین سهم را در میان محصولات کشاورزی آن به خود اختصاص داده است. قرار گرفتن شهرستان در دامنههای سهند و برخورداری از شرایط اقلیمی مناسب، ظرفیت ویژهای برای باغداری ایجاد کرده و مراغه را به یکی از مراکز مهم تولید سیب در کشور تبدیل کرده است.
سیب مراغه علاوه بر تأمین بخشی از نیاز بازار داخلی، راه خود را به بازارهای خارجی نیز باز کرده است. هند، پاکستان، افغانستان، قزاقستان، روسیه و امارات متحده عربی از جمله مقصدهای صادراتی این محصول هستند و بخشی از سیب تولیدشده در مراغه از طریق گمرک این شهرستان راهی بازارهای بینالمللی میشود.
بر اساس آمار اعلامشده، در سه ماه نخست سال 1404 حدود یکهزار و 600 تن سیب از گمرک مراغه صادر شده است. مجموع صادرات سیب این شهرستان در سال جاری نیز به حدود 9 هزار و 500 تن رسیده؛ آماری که ظرفیت قابلتوجه مراغه در تولید و صادرات این محصول را نشان میدهد.
از سوی دیگر، تولید سیب در مراغه امسال حدود 30 درصد افزایش یافته است؛ افزایشی که میتواند ظرفیت صادراتی این شهرستان را نیز تقویت کند. اکنون با نزدیک شدن به فصل برداشت، باغهای مراغه مملو از سیبهای سرخ و رسیدهای است که حاصل ماهها تلاش باغداران این منطقه است و بهزودی از باغهای دامنه سهند، راهی بازارهای ایران و کشورهای مختلف خواهد شد.
//////////
آذربایجانشرقی؛ قطب تولید سیب با ظرفیت 850 هزار تن
شهرام شفیعی، رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانشرقی، با اشاره به ظرفیت بالای استان در تولید سیب، اظهار کرد: سطح باغات سیب آذربایجانشرقی حدود 53 هزار هکتار است که بیش از 52 هزار هکتار آن بارور است.
وی افزود: در شرایط مناسب اقلیمی، ظرفیت تولید سیب استان حدود 800 تا 850 هزار تن برآورد میشود، اما با توجه به شرایط اقلیمی و خسارتهای واردشده، پیشبینی میشود تولید سیب استان در سال جاری به حدود 650 تا 700 هزار تن برسد.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانشرقی با اشاره به جایگاه مراغه در تولید سیب استان گفت: شهرستانهای مراغه، اهر، میانه، مرند و تبریز از قطبهای تولید سیب استان هستند و مراغه با اختصاص حدود 35 تا 40 درصد تولید سیب استان، جایگاه نخست را دارد.
شفیعی ادامه داد: بیش از 18 هزار هکتار از باغات مراغه به کشت سیب اختصاص دارد و میزان تولید سالانه این محصول در شهرستان، با توجه به شرایط اقلیمی، حدود 230 تا 300 هزار تن برآورد میشود.
وی شرایط اقلیمی، ارتفاع، کیفیت خاک و اختلاف دمای مناسب شب و روز را از عوامل مؤثر بر کیفیت سیب مراغه دانست و گفت: این شرایط موجب رنگگیری مناسب، طعم مطلوب و قابلیت بالای نگهداری و انبارداری سیب تولیدی این شهرستان شده است.
وی با اشاره به چالشهای بخش باغداری بیان کرد: افزایش قیمت نهادهها، سموم و کودهای کشاورزی، هزینه حملونقل، بستهبندی و دستمزد نیروی کار، از مهمترین عواملی هستند که هزینه تولید سیب را افزایش دادهاند.
رئیس سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانشرقی همچنین بر ضرورت تکمیل زنجیره ارزش سیب تأکید کرد و گفت: ارتباط مستقیمتر میان باغداران، واحدهای سورتینگ و بستهبندی، صنایع تبدیلی، صادرکنندگان و بازارهای هدف میتواند به افزایش سهم باغدار از ارزش نهایی محصول کمک کند.
//////////
/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />
پیشبینی افزایش 15 تا 20 درصدی تولید سیب آذربایجانشرقی
صادق نادری، معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانشرقی، با اشاره به تأثیر شرایط اقلیمی بر تولید سیب اظهار کرد: تولید این محصول به عواملی مانند سرمازدگی بهاره، بارندگی، تگرگ، محدودیت منابع آبی و پدیده سالآوری درختان وابسته است.
وی افزود: با توجه به شرایط موجود و اقدامات فنی انجامشده در باغات، پیشبینی میشود تولید سیب استان در سال جاری نسبت به سال گذشته حدود 15 تا 20 درصد افزایش داشته باشد.
نادری با اشاره به محدودیت منابع آب گفت: در سالهای اخیر کاهش ذخایر آبی و تغییرات اقلیمی، باغات را با تنشهای مختلفی مواجه کرده و مدیریت صحیح آبیاری، تغذیه متعادل، هرس اصولی و استفاده از روشهای نوین تولید میتواند در کاهش آثار این تنشها مؤثر باشد.
وی توسعه سامانههای آبیاری تحت فشار، اصلاح باغات کمبازده، رعایت برنامه آبیاری و اصلاح روشهای هرس و تغذیه را از جمله اقدامات مؤثر در افزایش بهرهوری آب عنوان کرد.
معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی آذربایجانشرقی درباره وضعیت بازار سیب نیز گفت: سیب ممتاز و صادراتی معمولاً شرایط مناسبتری در بازار دارد، اما سیب درجه دو و بهویژه سیب زیردرختی با نوسان بیشتری مواجه است و پایین بودن قیمت این محصولات در برخی موارد، برداشت آن را برای باغدار فاقد صرفه اقتصادی میکند.
نادری با اشاره به ظرفیت صادراتی سیب مراغه ادامه داد: بخشی از سیب ممتاز تولیدی این شهرستان قابلیت صادرات دارد و بازارهایی مانند عراق، پاکستان، کشورهای حوزه خلیج فارس، روسیه، هند و کشورهای آسیای میانه میتوانند از بازارهای هدف این محصول باشند.
وی همچنین توسعه صنایع تبدیلی را یکی از راهکارهای کاهش خامفروشی دانست و گفت: توسعه واحدهای فرآوری، تولید کنسانتره، پکتین، چیپس میوه و سرکه میتواند به افزایش ارزشافزوده سیب و کاهش وابستگی بازار به فروش محصول خام کمک کند.
نادری تأکید کرد: با توجه به محدودیت منابع آبی، توسعه آینده باغداری مراغه باید بیشتر بر افزایش عملکرد در واحد سطح، اصلاح و نوسازی باغات کمبازده، افزایش بهرهوری آب، ارتقای کیفیت محصول، توسعه صنایع تبدیلی و گسترش صادرات متمرکز باشد.
//////////
/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />
ضرورت سهبرابر شدن ظرفیت صنایع تبدیلی سیب مراغه
هادی خرسندی، رئیس جهاد کشاورزی مراغه، در گفتوگو با خبرنگار مهر، با اشاره به ظرفیت بالای این شهرستان در حوزه تولید سیب اظهار کرد: سطح باغات شهرستان مراغه حدود 25 هزار هکتار است که از این میزان، 18 هزار هکتار به باغات «شهر سیب مراغه» اختصاص دارد و عمده این باغها در نقاط مرتفع دامنههای جنوبی سهند قرار گرفتهاند.
وی افزود: ارتفاع بالای باغات از سطح دریا و اختلاف قابلتوجه دمای شب و روز، از عوامل مؤثر در افزایش کیفیت و ماندگاری سیب مراغه است.
خرسندی با بیان اینکه سالانه حدود 250 تا 300 هزار تن سیب از باغات مراغه برداشت میشود، گفت: امسال نیز به لطف بارندگیهای مناسب، کشاورزان سال خوبی را تجربه میکنند و پیشبینی میشود محصول مطلوبی برداشت شود.
رئیس جهاد کشاورزی مراغه ادامه داد: سیب مراغه به دلیل کیفیت بالا، عمدتاً خاصیت تازهخوری دارد و سیبهای زیر درختی که حدود 10 درصد از کل محصول را شامل میشوند نیز در صنایع تبدیلی، از جمله تولید کنسانتره و پوره، مورد استفاده قرار میگیرند.
وی با اشاره به تنوع ارقام سیب در مراغه اظهار کرد: از مهمترین ارقام سیب در این شهرستان میتوان به «رد دلیشز» و «گلدن دلیشز» اشاره کرد؛ با این حال، کشاورزان در سالهای اخیر برای حضور بهتر در بازار و افزایش بازارپسندی، به کشت ارقام جدید نیز روی آوردهاند.
خرسندی با بیان اینکه امسال باغداران با مشکلاتی مانند سرمای دیررس بهاره و کمآبی و سایر بلایای طبیعی مواجه نبودهاند، گفت: در حال حاضر مهمترین نگرانی باغداران، هزینههای بالای تولید و مسائل مربوط به بازاریابی محصول است.
رئیس جهاد کشاورزی مراغه درباره مدیریت مصرف آب نیز گفت: در سالهای اخیر اقداماتی برای توسعه آبیاری قطرهای و بهینهسازی کانالهای انتقال آب انجام شده است و استفاده از گونهها و ارقام کمآببر نیز از سیاستهای اصلی وزارت جهاد کشاورزی محسوب میشود.
//////////
/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />
صادرات سیب مراغه از 10 هزار تن عبور کرد
وی در ادامه با اشاره به روند افزایشی صادرات سیب مراغه اظهار کرد: بر اساس آمار موجود، صادرات سیب مراغه در سالهای 1402 و پیش از آن حدود 2 هزار تن بود. این میزان در سال 1404 با ثبت رکوردی جدید، از 9 هزار تن عبور کرد و این روند در سال جاری نیز ادامه داشته است؛ بهگونهای که در دو ماه نخست امسال، صادرات سیب مراغه به بیش از 10 هزار تن رسیده است.
خرسندی درباره ظرفیت سورتینگ شهرستان نیز گفت: در حال حاضر دو واحد سورتینگ مکانیزه در مراغه فعال است که مجموع ظرفیت آنها حدود 5 تا 6 هزار تن در سال است. با توجه به افزایش صادرات، نیاز شهرستان به ظرفیت سورتینگ، بهویژه برای صادرات، حدود 15 تا 20 هزار تن در سال برآورد میشود.
وی همچنین درباره ظرفیت صنایع تبدیلی شهرستان اظهار کرد: در حال حاضر ظرفیت کارخانههای تولید کنسانتره و پوره در مراغه حدود 4 هزار و 500 تا 5 هزار تن در سال است. با بهرهبرداری از کارخانه جدید، این ظرفیت حدود 10 هزار تن افزایش خواهد یافت و در مجموع به حدود 15 هزار تن در سال خواهد رسید؛ با این حال، برای پاسخگویی به نیاز شهرستان، لازم است این ظرفیت به حدود 30 هزار تن در سال افزایش پیدا کند.
رئیس جهاد کشاورزی مراغه با اشاره به هزینه بالای تولید گفت: در حال حاضر هزینه تولید هر کیلوگرم سیب حدود 60 هزار تومان است. همچنین وزارت جهاد کشاورزی اخیراً سیب مراغه را برای دریافت نشان جغرافیایی معرفی کرده است.
خرسندی در پایان از اجرای طرح جوانسازی باغات و حذف و جایگزینی باغهای کمبازده خبر داد و گفت: در قالب این طرح، باغات درجه 3 به باغات درجه 2 و 1 تبدیل میشوند و درختان کمبازده و پرآببر با گونههای پربازده و کمآببر جایگزین خواهند شد. این طرح تحت نظارت جهاد کشاورزی اجرا میشود.
وی افزود: با توجه به مذاکرات انجامشده با اتاق اصناف کشاورزی و سازمان نظام مهندسی کشاورزی، از سال آینده برای سیب مراغه کد QR صادر خواهد شد تا مصرفکنندگان بتوانند با اطمینان و شناخت بیشتری محصول تولیدشده در مراغه را خریداری کنند.
//////////
/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />/////" alt="فصل اقتصاد" width="100%" />
توسعه صنایع تبدیلی؛ حلقه مفقوده زنجیره سیب
در مجموع، سیب آذربایجانشرقی بهویژه محصول مراغه، از ظرفیت قابلتوجهی برای حضور پررنگتر در بازارهای داخلی و خارجی برخوردار است؛ اما تداوم این مسیر در گرو مدیریت منابع آب، نوسازی باغات، کاهش هزینههای تولید و تقویت زیرساختهای سورتینگ، بستهبندی و صادرات است. افزایش تولید و رشد صادرات نشان میدهد که این محصول میتواند سهم بیشتری در اقتصاد باغداری استان داشته باشد، مشروط بر اینکه زنجیره تولید تا بازار به شکل منسجمتری تکمیل شود.
از سوی دیگر، توسعه صنایع تبدیلی و فرآوری، تنوعبخشی به بازارهای صادراتی و ارتقای کیفیت و قابلیت رهگیری محصول میتواند ارزش افزوده بیشتری نصیب باغداران کند و وابستگی به فروش خام را کاهش دهد. در این میان، مراغه با برخورداری از سطح گسترده باغات، کیفیت مطلوب محصول و رشد صادرات، ظرفیت آن را دارد که جایگاه خود را در بازارهای منطقهای و بینالمللی بیش از گذشته تثبیت کند.