هدف‌گذاری «صندوق‌های صدور ابطالی طلا» برای جذب سرمایه‌گذاران خارج از بازار سرمایه/ ۲۴ ساعته شدن فعالیت «صندوق‌های صدور و ابطالی طلا» نیازمند رفع چالش‌های قیمت‌گذاری است + ویدئو

فصل اقتصاد - برنامه «رینگ طلا» محصول جدید پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) است. «رینگ طلا» با تمرکز بر ابزارهای مالی مبتنی بر دارایی طلا، روندها، چالش‌ها، فرصت‌ها و چشم‌انداز توسعه این بازار را در چارچوب بورس بررسی می‌کند. در نخستین قسمت از برنامه «رینگ طلا» چالش‌های توسعه صندوق‌های صدور و ابطالی طلا و هم‌چنین ظرفیت‌های این ابزار برای انجام معاملات 24 ساعته بررسی شده است. ولی‌اله ولی‌نیا مدیرعامل تامین سرمایه امین از جمله کارشناسان مشارکت‌کننده در نخستین برنامه «رینگ طلا» است. نهاد مالی تحت مدیریت او از نخستین موسسان صندوق‌های صدور و ابطالی طلاست. ولی‌نیا، در برنامه «رینگ طلا» با اشاره به مزیت‌های صندوق‌های صدور و ابطالی طلا برای سرمایه‌گذاران، چالش‌های 24 ساعته شدن فعالیت این دسته از صندوق‌ها را بررسی و راه‌کارهایی برای رفع موانع پیش‌روی توسعه بازار صندوق‌های صدور و ابطالی طلا ارائه کرد.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) ، صندوق‌های طلا در سال‌های اخیر به یکی از ابزارهای مورد توجه سرمایه‌گذاران برای حفظ ارزش دارایی تبدیل شده‌اند. در کنار صندوق‌های قابل معامله طلا، صندوق‌های صدور و ابطالی نیز با هدف پاسخ‌گویی به نیاز بخشی دیگر از سرمایه‌گذاران شکل گرفته‌اند. هرچند صندوق‌های صدور و ابطالی طلا می‌توانند با کاهش ریسک ناشی از نوسانات قیمت تابلو و فراهم کردن امکان سرمایه‌گذاری برای افراد خارج از بازار سرمایه، به عنوان ابزاری مکمل در کنار صندوق‌های قابل معامله طلا مورد توجه قرار گیرند، اما توسعه این صندوق‌ها با چالش‌هایی در حوزه بازاریابی و جذب منابع مواجه بوده است.
ولی‌اله ولی‌نیا مدیرعامل تامین سرمایه امین، در این قسمت از برنامه « رینگ طلا » با اشاره به تجربه این نهاد مالی در تاسیس صندوق صدور و ابطالی طلا، مهم‌ترین مزیت این صندوق‌ها را کاهش ریسک ناشی از نوسانات قیمت تابلو عنوان کرد و گفت: این نوع از صندوق‌ها می‌توانند برای سرمایه‌گذارانی که با هدف حفظ ارزش دارایی و در افق میان‌مدت و بلندمدت وارد بازار طلا می‌شوند، جذاب باشند.
مشروح دیدگاه‌های ولی‌اله ولی‌نیا مدیرعامل تامین سرمایه امین را که در قالب برنامه «رینگ طلا» ارائه شده، در ادامه بخوانید و ببینید:
آقای ولی‌نیا با توجه به تجربه شما در تاسیس صندوق صدور و ابطالی طلا، مهم‌ترین مزیت این صندوق‌ها چیست؟ این نوع از صندوق‌های طلا چه تفاوتی با صندوق‌های ETF طلا دارند؟
در حال حاضر بیش از 30 صندوق ETF طلا در بازار سرمایه فعال هستند و بیش از 900 همت منابع در اختیار آن‌ها قرار دارد. نرخ واحدهای سرمایه‌گذاری این صندوق‌ها از لحظه آغاز تا پایان مبادلات، تحت تاثیر قیمت لحظه‌ای شمش و سکه قرار دارد. ممکن است سرمایه‌گذار در ابتدای بازار واحد صندوق را خریداری کند، اما در طول 6 ساعت فعالیت بازار، قیمت جهانی طلا یا نرخ دلار تغییر کند، در نتیجه، بین قیمت خرید اولیه و قیمت پایانی صندوق یک فاصله ایجاد شود، این موضوع یکی از چالش‌های سرمایه‌گذاران در مواجهه با صندوق‌های ETF طلاست. در مقابل، صندوق‌های صدور و ابطالی چنین نوسان قیمتی روی تابلو ندارند و سرمایه‌گذار بر اساس ارزش خالص دارایی صندوق اقدام به صدور یا ابطال می‌کند.
پلتفرم‌های فروش آنلاین طلا در سال‌های اخیر توسعه پیدا کرده‌اند، صندوق‌های صدور و ابطالی طلا در چه حوزه‌ای می‌توانند با این پلتفرم‌ها رقابت کنند؟
در حال حاضر حدود 25 پلتفرم فروش آنلاین طلا فعال هستند که در حوزه فروش فیزیکی طلا و جواهرات فعالیت می‌کنند و اخیرا نیز در زمینه سایر فلزات گران‌بها فعال شده‌اند. به نظر من این پلتفرم‌ها بر اساس یک نیاز واقعی در جامعه شکل گرفته‌اند. به این معنی که سرمایه‌گذار به دنبال حفظ ارزش دارایی خود است. اما مشکل آن‌ها چیست؟ این پلتفرم‌ها ایرادهای اساسی دارند، یکی از مهم‌ترین مشکلات آن‌ها، شفافیت است. ما در لحظه از میزان دارایی و نحوه فعالیت صندوق‌های طلا در بازار سرمایه اطلاع داریم، اما درباره پلتفرم‌های آنلاین طلا نمی‌توان با همین شفافیت گفت چه میزان منابع، چه میزان دارایی و چه میزان طلای فیزیکی در اختیار دارند. حتی موضوعاتی مانند خالی‌فروشی نیز در این حوزه مطرح شده است. بنابراین پرسش این است که این پلتفرم‌ها تحت نظارت کدام رکن قرار دارند و در قبال فعالیت خود باید به چه نهادی پاسخگو باشند. در بازار پول، ابزارها تحت نظارت بانک مرکزی و در بازار سرمایه، ابزارها تحت نظارت سازمان بورس فعالیت می‌کنند. درباره پلتفرم‌های آنلاین طلا هنوز این موضوع برای افکار عمومی به اندازه کافی روشن نیست. بنابراین مولفه شفافیت مهم‌ترین عامل جذابیت ابزارهای بازار سرمایه در برابر پلتفرم‌هاست.
به این نکته اشاره کردید که پلتفرم‌های آنلاین طلا بر اساس نیاز جامعه شکل گرفته‌اند، صندوق‌های صدور و ابطالی طلا بر مبنای چه نیازی ایجاد شده‌اند؟ برای این‌که صندوق‌های صدور و ابطالی طلا در حوزه عملکردی به رقابت با پلتفرم‌ها بپردازند، چه لوازمی باید مهیا شود؟
صندوق‌های صدور و ابطالی برای پاسخ به نیاز سرمایه‌گذاران کم‌ریسک‌تر در حوزه طلا تشکیل شده‌اند. فراهم بودن امکان صدور و ابطال در طول شبانه‌روز یکی از ظرفیت‌های این صندوق‌هاست. این امکان در حال حاضر نیز فراهم است، چنان‌که خود ما 24 ساعته از سرمایه‌گذاران سفارش دریافت می‌کنیم، البته برای این‌که ریسک سرمایه‌گذار کاهش پیدا کند، در صندوق‌های خودمان سازوکارهایی برای ثبت سفارش امروز با قیمت شمش، در مبادلات همان روز، طراحی کرده‌ایم. اما واقعیت این است که اگر یک سرمایه‌گذار در ساعت 10 شب درخواست صدور یونیت بدهد برای این‌که در همان لحظه این در خواست صدور اعمال شود، با چند مشکل اساسی مواجه هستیم.
با توجه به تجربه‌ای که داشته‌اید، برای رفع این نوع مشکلات و حرکت صندوق‌های صدور و ابطالی به سمت صدور و ابطال 24 ساعته چه زیرساخت‌هایی مورد نیاز است؟
یکی از ضرورت‌های اصلی، ایجاد زیرساخت کشف قیمت است. در بورس کالا، قیمت شمش از حدود ساعت 11:45 وارد فرآیند کشف قیمت می‌شود و مبادلات نیز از ساعت 12 تا 18 انجام می‌شود. ما در صندوق‌های صدور و ابطالی گفته‌ایم که اگر سرمایه‌گذار از ساعت 17:30 امروز تا ساعت 17:30 روز بعد درخواست صدور بدهد، قیمت شمش همان روز برای او اعمال می‌شود، اما در نظر داشته باشید که اعمال این قیمت در روز بعد اتفاق می‌افتد. برای حل این مسئله باید دید آیا بورس کالا می‌تواند قیمت شمش را به صورت 24 ساعته اعلام کند، آیا زیرساخت‌های بورس کالا و قوانین و دستورالعمل‌ها چنین اجازه‌ای را می‌دهد که مثلا در روزهای تعطیل نیز قیمت‌ها به‌روز شوند تا صندوق‌ها بتوانند مبادلات 24 ساعته داشته باشند.
آیا 24 ساعته شدن مبادلات صندوق‌های صدور و ابطالی صرفا به زیرساخت کشف قیمت محدود می‌شود یا چالش‌های دیگری نیز وجود دارد؟
یکی دیگر از موضوعات مهم، مدیریت نقدینگی صندوق‌های صدور و ابطالی طلا است. در صندوق صدور و ابطال، قیمت‌گذاری با صندوق ETF متفاوت است و قیمت بر اساس آخرین قیمت بورس کالا محاسبه می‌شود و در روز بعد NAV به‌روزرسانی می‌شود. فرض کنید امروز در ساعت 18 قیمت شمش مشخص شده و صندوق بر اساس آخرین قیمت، NAV خود را محاسبه کرده است. اما در ساعت 12 شب قیمت هر اونس طلا در بازار جهانی تغییر کند و دلار نیز افزایش نرخ داشته باشد، در این شرایط، سرمایه‌گذار نمی‌تواند درخواست صدور بر مبنای این نرخ جدید ثبت کند زیرا مدیر صندوق در همان لحظه از امکان تبدیل این منابع به دارایی فیزیکی برخوردار نیست، در نتیجه، ممکن است بازده سرمایه‌گذاران قبلی رقیق شود و انتقال منافع به سرمایه‌گذار جدید اتفاق بیفتد. در سمت مقابل نیز اگر قیمت‌ها کاهش پیدا کند، ممکن است یک سرمایه‌گذار در همان زمان درخواست ابطال ارائه دهد و با نرخی از صندوق خارج شود که با ارزش واقعی دارایی‌ها در زمان ابطال متفاوت است. بنابراین 24 ساعته شدن صندوق‌ها علاوه بر مزیت، ریسک‌هایی نیز دارد که باید برای آن‌ها راهکار طراحی شود. علاوه بر این‌ها بحث نیروی انسانی نیز مطرح است. اگر قرار باشد NAV صندوق به صورت 24 ساعته به‌روز شود، باید نیروی انسانی لازم برای این فرآیند وجود داشته باشد.
با توجه به مزایا و چالش‌های مطرح‌شده، «صندوق‌های صدور و ابطالی طلا» برای چه گروهی از سرمایه‌گذاران مناسب‌تر هستند؟
زمانی که صندوق صدور و ابطالی طلای خودمان را تاسیس کردیم، هدف اصلی جذب سرمایه‌گذاران خارج از بازار سرمایه بود. معتقدم در صندوق صدور و ابطالی طلا، منابع لزوما از داخل بازار سرمایه تامین نمی‌شود و باید از خارج از بازار جذب شود. یکی از مزیت‌های این صندوق‌ها برای سرمایه‌گذاران دسترسی آسان است. امروز تقریبا همه افراد تلفن همراه دارند و این امکان وجود دارد که سرمایه‌گذار در هر ساعت از شبانه‌روز درخواست صدور یا ابطال خود را ثبت کند. البته فارغ از این‌که سرمایه‌گذار در آن لحظه به دنبال نوسان‌گیری باشد یا نه، این امکان که در زمان اراده بتواند دارایی خود را خریداری یا نقد کند، یک مزیت است. از نظر ریسک‌پذیری نیز صندوق‌های صدور و ابطالی بیش‌تر برای افرادی مناسب هستند که نگاه کوتاه‌مدت ندارند و با افق میان‌مدت و بلندمدت سرمایه‌گذاری می‌کنند. فرهنگ سرمایه‌گذاری در طلا اساسا بر مبنای کسب منفعت لحظه‌ای و نوسان‌گیری شکل نگرفته است. سرمایه‌گذار، عمدتا طلا را خریداری می‌کند تا ارزش دارایی خود را در برابر نوسانات اقتصادی و تورم حفظ کند و صندوق‌های صدور و ابطالی طلا نیز همین کارکرد را دنبال می‌کنند، این موضوع می‌تواند به افزایش جذابیت صندوق‌های صدور و ابطالی طلا برای عموم جامعه منجر شود.
با وجود این مزایا، چرا بسیاری از نهادهای مالی هنوز برای تاسیس صندوق‌های صدور و ابطالی طلا اقدام نکرده‌اند؟
یک بخش از این موضوع به ضعف در بازاریابی و بازارسازی بازمی‌گردد. برای توسعه صندوق‌های صدور و ابطالی طلا باید بازاریابی خود را متناسب با جامعه هدف انجام دهیم. یعنی باید افرادی را پیدا کنیم که به پذیرش ریسک خرید و فروش ETFهای طلا تمایلی ندارند و با توجه به درجه ریسک‌پذیری احتمالا صندوق صدور و ابطالی برای آن‌ها مناسب‌تر است. در این زمینه باید توجه داشت که هر ابزار مالی در بازار، متناسب با زمان و شرایط، کارکرد خود را پیدا می‌کند. برای مثال، در مقطعی که بازار سرمایه به دلیل وقوع جنگ تعطیل شد، بسیاری از افراد به سمت صندوق‌های صدور و ابطالی رفتند. منظور این نیست که چنین شرایطی می‌تواند تکرار شود، اما به هر حال آن تجربه نشان می‌دهد هر ابزار مالی در شرایط مناسب می‌تواند کارکرد خود را پیدا کند.
از نگاه مدیر یک نهاد مالی که تجربه تاسیس صندوق صدور و ابطالی طلا را داشته‌اید، تشکیل و مدیریت صندوق صدور و ابطالی طلا چه تفاوتی با صندوق ETF طلا دارد؟
کار کردن در صندوق صدور و ابطالی طلا برای مدیر صندوق بسیار دشوارتر است. برای خود ما این موضوع با چالش‌های زیادی همراه بوده است. در صندوق ETF طلا، قیمت تابلو و دارایی‌های صندوق مشخص است و سرمایه‌گذار می‌تواند وضعیت صندوق را رصد کند، اما در صندوق صدور و ابطال، ساختار متفاوت است. در نتیجه، مدیریت این نوع از صندوق‌ها نیازمند طراحی استراتژی مناسب، تیم تخصصی و برنامه‌ریزی دقیق است. بحث بازاریابی و بازارسازی نیز اهمیت زیادی دارد و مدیر صندوق باید بتواند جامعه هدف خود را شناسایی و به آن دسترسی پیدا کند.
معرفی 5 کارشناس شرکت‌کننده در نخستین برنامه «رینگ طلا»
ولی‌اله ولی‌نیا مدیرعامل تامین سرمایه امین، محسن عرب‌زاده مدیرعامل تامین سرمایه دماوند، قاسم عاشوری مدیرعامل سبدگردان پاداش، همایون دارابی مدیرعامل سبدگردان داریوش و سیرانوش دانشوری مدیر سرمایه‌گذاری صندوق طلای تابان تمدن، 5 کارشناسی هستند که دیدگاه‌هایشان در نخستین قسمت از برنامه «رینگ طلا» منتشر خواهد شد. دیدگاه‌های این کارشناسان را در روزهای آینده در سایت و شبکه‌های اجتماعی «سنا» دنبال کنید.
مشروح دیدگاه‌های ولی‌اله ولی‌نیا مدیرعامل تامین سرمایه امین را که در برنامه «رینگ طلا» ارائه شده، در ویدئوی زیر ببینید.