فصل اقتصاد - نشست علمی ـ آموزشی و بازدید میدانی از قنات زارچ و آسیاب وزیر یزد با هدف آشنایی دانشجویان رشته حقوق با ابعاد تاریخی، فنی، فرهنگی و حقوقی میراث فرهنگی، با حضور جمعی از استادان، متخصصان و دانشجویان برگزار شد.
به گزارش فصل اقتصاد به نقل از وزارت میراث فرهنگی و گردشگری، نشست علمی ـ آموزشی و بازدید میدانی از قنات زارچ و آسیاب وزیر یزد روز گذشته 25 مردادماه، با همکاری کتابخانه موقوفه استاد نجفی ابرندآبادی و به میزبانی پایگاه میراث قنات زارچ در آسیاب وزیر برگزار شد و طی آن، میراث فرهنگی از منظرهای مختلف باستانشناسی، معماری، مهندسی، حقوق، جرمشناسی و اخلاق مورد بررسی قرار گرفت.
در بخش نخست این برنامه، دانشجویان در بازدید میدانی از قنات زارچ، با همراهی ابراهیم کاظم نژند مدیر پایگاه قنات جهانی زارچ، از نزدیک با ساختار، اجزا، ویژگیهای فنی و معماری و سازوکار شکلگیری و کارکرد قنات آشنا شدند.
این بازدید فرصتی برای درک عینی دانش و تجربه تاریخی ایرانیان در بهرهگیری هوشمندانه از منابع آب در محیط کویری بود؛ دانشی که قنات را فراتر از یک سازه انتقال آب، به جلوهای از پیوند مهندسی، معماری، اقتصاد، فرهنگ و زندگی اجتماعی تبدیل کرده است.
در ادامه مجتبی ملک افضلی اردکانی، عضو هیئتعلمی دانشکده حقوق و علوم سیاسی دانشگاه یزد و متولی کتابخانه موقوفه استاد نجفی ابرندآبادی، در سخنرانی خود با موضوع مموریساید (Memorycide) و گونههای آن در جهان، به مفهوم نابودی یا حذف حافظه تاریخی و فرهنگی و نمونههای آن در جهان پرداخت.
در این بخش، اهمیت حفاظت از میراثفرهنگی فراتر از صیانت فیزیکی از بناها و آثار تاریخی مورد توجه قرار گرفت و پیوند میان میراث فرهنگی، حافظه جمعی، هویت و استمرار تاریخی جوامع مورد بررسی قرار گرفت.
محمد نعیمی نژاد نیز در سخنرانی با عنوان وقتی قنات قربانی میشود؛ بازخوانی سیاست جنایی در قبال جرائم علیه میراث فرهنگی؛ با تأملی بر بزه دیدگی قنات زارچ، به بررسی سیاست جنایی ایران در حوزه جرائم علیه میراث فرهنگی پرداخت.
در این نشست، با طرح مفهوم میراث فرهنگی بهمثابه بزه دیده خاموش، موضوع حمایت از میراث فرهنگی از منظر حقوق کیفری و ضرورت توجه همزمان به پیشگیری، توقف آسیب، جبران خسارت، احیا و جلوگیری از تکرار آسیبها مورد بحث قرار گرفت و وضعیت قنات زارچ بهعنوان نمونهای عینی و زنده مورد توجه قرار گرفت.
در ادامه، ایمان رحیمی پور با موضوع عدالت و کار درست کدام است؟ به بررسی ابعاد مفهومی و اخلاقی مواجهه با میراث فرهنگی پرداخت و این پرسش را مطرح کرد که در شرایط تعارض میان منافع مختلف، رویکرد درست و عادلانه در قبال میراث فرهنگی چیست.
وجه متمایز این برنامه، ترکیب بازدید میدانی با آموزش تخصصی و گفتوگوی میانرشتهای بود؛ بهگونهای که دانشجویان ابتدا میراثفرهنگی را در بستر واقعی و تاریخی آن مشاهده کردند و سپس همان میراث را از منظر باستانشناسی و معماری، مهندسی و سازوکار قنات، حافظه فرهنگی، حقوق و سیاست جنایی و عدالت و اخلاق مورد بررسی قرار دادند.
این تجربه آموزشی نشان داد که آموزش حقوق میراث فرهنگی، زمانی میتواند اثربخشی بیشتری داشته باشد که دانشجو میراث را صرفاً در متن قانون مطالعه نکند، بلکه آن را در میدان ببیند و با ابعاد واقعی حفاظت، آسیبپذیری و ضرورت صیانت از آن آشنا شود.
در پایان این نشست، بر ضرورت استمرار برنامههای میانرشتهای و میدانی با همکاری دانشگاه، نهادهای تخصصی میراث فرهنگی، متخصصان و جامعه محلی تأکید شد؛ چراکه حفاظت مؤثر از میراث فرهنگی تنها با ضمانت اجرای کیفری محقق نمیشود و نیازمند آموزش، آگاهیبخشی، مشارکت اجتماعی، پیشگیری، حفاظت تخصصی و سیاستگذاری منسجم است.
در این برنامه، قنات زارچ بهعنوان یکی از جلوههای ارزشمند میراث آبی یزد، نه صرفاً یک اثر تاریخی، بلکه میراثی زنده و نیازمند حفاظت و توجه مشترک جامعه، دانشگاه، متخصصان و نهادهای مسئول مورد مطالعه قرار گرفت.