فصل اقتصاد - هزینه حمل‌ونقل هم فقط با قیمت بنزین تعیین نمی‌شود. بازار قطعات یدکی، هزینه تعمیرات، قیمت خودرو، وضع جاده‌ها و تقاضا برای خدمات حمل‌ونقل در این حساب سهم دارند.
به گزارش فصل اقتصاد ، بر اساس طرح جدید دولت، استفاده از کارت اضطراری جایگاه‌های سوخت در 11 استان کشور محدود شده است. در عوض، 50 لیتر بنزین با نرخ سوم، یعنی لیتری 10 هزار تومان، به کارت سوخت شخصی خودروهای مشمول اضافه شده است.
سهمیه ماهانه هر خودروی شخصی مشمول حالا این‌طور است: 60 لیتر با نرخ 1500 تومان، 50 لیتر با نرخ 3000 تومان و 50 لیتر با نرخ 10 هزار تومان.
رانندگانی که بیشتر سوخت مصرف می‌کنند، زودتر از سهمیه‌های ارزان عبور می‌کنند و باید برای بنزین پول بیشتری بدهند. این تغییر بیشتر از همه به رانندگان تاکسی اینترنتی، خودروهای خدماتی و کسانی فشار می‌آورد که هر روز مسافت طولانی رانندگی می‌کنند. باید دید این تغییر هزینه حمل‌ونقل را بالا می‌برد و به گرانی کالا و خدمات می‌رسد یا نه.
سایه بنزین آزاد بر هزینه‌های حمل‌ونقل
به باور بسیاری از کارشناسان اقتصادی، گرانی بنزین و محدود شدن سهمیه‌ها زنجیره‌وار به هزینه خدمات حمل‌ونقل می‌رسد. بنزین 10 هزار تومانی، مستقیم و غیرمستقیم، هزینه تاکسی‌های اینترنتی، سرویس‌های رفت‌وآمد و حتی لجستیک شهری را بالا می‌برد. خانوارهایی که برای رفت‌وآمد روزانه یا کسب‌وکارشان به خودروی شخصی وابسته‌اند، فشار بیشتری تحمل می‌کنند.
وقتی سوخت گران می‌شود، هر بی‌توجهی به سلامت فنی خودرو می‌تواند به بودجه خانوار فشار بیشتری بیاورد. رانندگان باید بیشتر از قبل مراقب استهلاک خودرو باشند تا هزینه تعمیرگاه هم به مخارج سنگین این روزها اضافه نشود.
گرانی سوخت هم‌زمان با فصل سرما
با رسیدن ماه‌های سرد و افت شدید دما، وضع هوا هم به نگرانی‌های رانندگان اضافه می‌شود. سازمان هواشناسی کشور مرتب درباره سامانه‌های بارشی جدید، افت ناگهانی دما، یخبندان و لغزندگی جاده‌ها و خیابان‌های کلان‌شهرها هشدار می‌دهد.
سرما مصرف بنزین را هم بالا می‌برد. خودروی بنزینی در هوای سرد و رانندگی شهری با هر لیتر سوخت 10 تا 20 درصد مسافت کمتری می‌رود. در مسیرهای کوتاه، این افت به 15 تا 33 درصد هم می‌رسد.
این افت چند دلیل دارد؛ روغن سرد اصطکاک موتور و گیربکس را بیشتر می‌کند و موتور دیرتر به دمای مناسب کارش می‌رسد. درجا روشن گذاشتن خودرو برای گرم شدن، بخاری و گرم‌کن شیشه و افت فشار باد لاستیک‌ها هم مصرف را بالا می‌برند. برای راننده‌ای که هر ماه مسیر ثابتی را می‌رود، معنی‌اش این است که سهمیه ارزان زودتر تمام می‌شود و زودتر به بنزین 10 هزار تومانی می‌رسد.
هوای سرد و برفی مستقیم روی قطعات مکانیکی خودرو اثر می‌گذارد. روغن ترمز غلیظ‌تر می‌شود و شیلنگ‌ها انعطاف کمتری پیدا می‌کنند. لنت ترمز هم در دمای پایین سفت‌تر می‌شود و اصطکاکش کم می‌شود؛ همین، مسافت توقف خودرو را بیشتر می‌کند.
با بالا رفتن هزینه سوخت و نگهداری خودرو، رانندگی در جاده‌های سرد و لغزنده احتیاط بیشتری می‌خواهد. اگر قطعات مصرفی به خاطر تغییر دما زودتر فرسوده شوند، هزینه سنگین تعمیرگاه هم کنار پول بنزین می‌نشیند. مثلاً لنتی که بر اثر کارکرد زیاد یا سرما کیفیتش افت کرده، در جاده لغزنده خطر جانی و مالی را خیلی بیشتر می‌کند.
آیا بنزین 10 هزار تومانی باعث افزایش هزینه حمل‌ونقل می‌شود؟
هزینه سوخت یکی از عوامل مؤثر در قیمت تمام‌شده خدمات حمل‌ونقل است. هرچه سهم سوخت در مخارج یک راننده بیشتر باشد، تغییر قیمتش اثر محسوس‌تری بر درآمد و هزینه کار او دارد.
برای مثال، راننده‌ای که هر روز چند ساعت در مسیرهای شهری کار می‌کند، ممکن است بخش زیادی از سهمیه ارزانش را در نیمه اول ماه مصرف کند. در این حالت، خرید بنزین نرخ سوم هزینه ماهانه‌اش را بالا می‌برد. این وضع در بلندمدت ممکن است روی نرخ خدمات، ساعت کار روزانه و حتی انتخاب مسیرهای کم‌هزینه‌تر اثر بگذارد.
حمل جاده‌ای کالا هم به مجموعه‌ای از هزینه‌ها وابسته است؛ از سوخت و تعمیرات تا لاستیک، قطعات یدکی و دستمزد راننده. برای نمونه، هزینه تأمین قطعات مصرفی خودرو می‌تواند بر بازار فروش لنت ترمز نیز تأثیر بگذارد. بنابراین نمی‌شود هر تغییر احتمالی در قیمت کالاها را به نرخ بنزین نسبت داد. اما بالا رفتن هزینه‌های عملیاتی ناوگان حمل‌ونقل می‌تواند یکی از عوامل فشار بر قیمت کالاها و خدمات باشد.
هزینه نگهداری خودرو؛ بخش دیگری از مخارج رانندگان
هزینه استفاده از خودرو فقط به سوخت‌گیری محدود نیست. استهلاک قطعات، سرویس‌های دوره‌ای و تعمیرات هم سهم مهمی از مخارج ماهانه دارند و رانندگان پرتردد این را بیشتر حس می‌کنند.
وقتی رفت‌وآمد گران‌تر می‌شود، باید هزینه نگهداری خودرو را هم حساب‌شده خرج کرد. سرویس به‌موقع، بررسی قطعات مصرفی و پیشگیری از خرابی‌های پرهزینه می‌تواند خرج بلندمدت خودرو را کم کند.
سیستم ترمز از قطعاتی است که باید مرتب بررسی شود. لنت ترمز هم قطعه مصرفی است و هم قطعه ایمنی؛ با گذشت زمان و بسته به میزان استفاده و شرایط رانندگی فرسوده می‌شود.
برای همین، رانندگان در کنار هزینه سوخت باید وضع قطعات ایمنی خودرو را هم زیر نظر داشته باشند. دانستن زمان درست تعویض قطعات به مدیریت بهتر هزینه نگهداری کمک می‌کند. پیش از خرید هم بهتر است چند مرجع فروش لنت ترمز را مقایسه کنند و لنتی متناسب با مدل خودرو انتخاب کنند.
البته صرفه‌جویی نباید به قیمت نادیده گرفتن ایمنی تمام شود. قطعه نامناسب یا تعمیری که عقب افتاده، ممکن است بعدها هزینه‌ای خیلی بیشتر روی دست راننده بگذارد.
آیا تغییرات قیمت بنزین بر قیمت کالاها هم اثر می‌گذارد؟
یکی از نگرانی‌های همیشگی خانوارها بعد از تغییر سیاست‌های سوخت، گران شدن کالاها و خدمات است. دلیلش این است که حمل‌ونقل در زنجیره تأمین بسیاری از محصولات نقش دارد؛ از رساندن مواد اولیه به کارخانه تا پخش محصول در فروشگاه‌ها.
با این حال، اثر تغییر قیمت سوخت بر قیمت نهایی کالا به چند عامل بستگی دارد: نوع وسیله نقلیه، مسافت حمل، مصرف انرژی، هزینه‌های جانبی و وضع عرضه و تقاضا. ممکن است برخی کسب‌وکارها در کوتاه‌مدت افزایش هزینه محسوسی نبینند. اما فعالیت‌هایی که بیشتر به حمل‌ونقل وابسته‌اند، احتمالاً فشار هزینه بیشتری تحمل می‌کنند.
رانندگان چطور هزینه‌های خودرو را مدیریت کنند؟
با این همه عامل که روی هزینه خودرو اثر گذاشته، مصرف درست و نگهداری اصولی مهم‌تر از قبل شده است. چند کار ساده می‌تواند بخشی از این مخارج را کنترل کند:
فشار باد لاستیک‌ها را مرتب بررسی کنید تا مصرف سوخت بالا نرود.
سرویس‌های دوره‌ای را عقب نیندازید و روغن و فیلترها را به‌موقع عوض کنید.
تند گاز ندهید و ناگهانی ترمز نکنید.
وضع سیستم ترمز و قطعات مصرفی را بررسی کنید.
قطعه باکیفیت و متناسب با مدل خودرو بخرید.
تعمیرات پیشگیرانه را برنامه‌ریزی کنید و منتظر خرابی قطعه نمانید.
این کارها لزوماً جلوی بالا رفتن هزینه خودرو را نمی‌گیرند، اما خرج اضافه و خرابی‌های قابل پیشگیری را کم می‌کنند.
آینده هزینه‌های حمل‌ونقل به چه عواملی بستگی دارد؟
تغییرات اخیر در توزیع بنزین نشان می‌دهد مدیریت مصرف سوخت هنوز از موضوعات مهم اقتصادی کشور است. اما اثر واقعی این سیاست‌ها بر زندگی مردم به نحوه اجرای طرح، دسترسی به سوخت و تصمیم‌های بعدی در حوزه انرژی بستگی دارد.
هزینه حمل‌ونقل هم فقط با قیمت بنزین تعیین نمی‌شود. بازار قطعات یدکی، هزینه تعمیرات، قیمت خودرو، وضع جاده‌ها و تقاضا برای خدمات حمل‌ونقل در این حساب سهم دارند.