فصل اقتصاد - سازمان ثبت احوال با توسعه «کیف هویت من» به دنبال دسترسی دیجیتال به مدارک هویتی و تسهیل خدمات غیرحضوری است؛ طرحی که به احراز هویت امن و اتصال دستگاه‌های اجرایی وابسته است.
خبرگزاری مهر، گروه جامعه: گسترش خدمات الکترونیکی، دسترسی آسان و امن به مدارک هویتی را به یکی از نیازهای مهم شهروندان تبدیل کرده است. در همین راستا، سازمان ثبت احوال کشور با توسعه سامانه «کیف هویت من» در بستر خدمات هویتی، به دنبال آن است که افراد بتوانند بدون نیاز به همراه داشتن نسخه فیزیکی برخی مدارک، از نسخه دیجیتال هویت خود برای دریافت خدمات اداری و بانکی استفاده کنند؛ هرچند تحقق کامل این هدف به هماهنگی فنی و اجرایی میان دستگاه‌های مختلف نیاز دارد.
محمد جمالو رئیس سازمان ثبت احوال کشور با تشریح قابلیت‌های این سامانه بیان کرد: شهروندان می‌توانند از طریق جست‌وجوی عنوان‌هایی مانند «سامانه هویت من» یا «ثبت احوال» به خدمات هویتی دسترسی پیدا کنند. به گفته وی، درگاه «سهیم» بیش از 25 خدمت الکترونیکی ثبت احوال را در اختیار کاربران قرار می‌دهد و «کیف هویت من» نیز با هدف دسترسی آسان‌تر به مدارک هویتی و استفاده از نسخه دیجیتال آن‌ها توسعه یافته است.
احراز هویت با تصویر چهره
بر اساس توضیحات رئیس سازمان ثبت احوال، ورود به کیف هویت من از طریق فرایند احراز هویت انجام می‌شود که در آن از فناوری هوش مصنوعی و تصویر چهره استفاده شده است. پس از تأیید هویت، کاربر می‌تواند به مدارک هویتی خود دسترسی پیدا کند.
یکی از قابلیت‌های مهم این طرح، ارائه نسخه دیجیتال کارت ملی است؛ امکانی که به گفته رئیس سازمان ثبت احوال، تنها به دارندگان کارت ملی فیزیکی محدود نمی‌شود و متقاضیانی را نیز که در انتظار صدور کارت خود هستند، در بر می‌گیرد.
وی با اشاره به ویژگی‌های امنیتی نسخه دیجیتال کارت ملی گفت این نسخه از سازوکارهای امنیتی چندلایه، امضای دیجیتال و بارکد برخوردار است و می‌تواند در فرایندهای اداری و برخی خدمات بانکی مورد استفاده قرار گیرد. به گفته وی، در مواردی که بارگذاری تصویر کارت ملی درخواست می‌شود، امکان استفاده از نسخه دیجیتال نیز وجود دارد؛ با این حال، میزان پذیرش آن به هماهنگی و سازوکارهای اجرایی دستگاه ارائه‌دهنده خدمت بستگی دارد.
احراز هویت متناسب با حساسیت خدمات
امنیت اطلاعات هویتی یکی از محورهای اصلی توسعه این سامانه است. رئیس سازمان ثبت احوال با اشاره به سطوح مختلف احراز هویت توضیح داد که فرایند تأیید هویت متناسب با نوع و حساسیت خدمت انجام می‌شود و در خدمات حساس، از جمله برخی معاملات و نقل‌وانتقالات ملکی، احراز هویت بیومتریک و بررسی مستندات مرتبط ضرورت دارد.
به گفته وی، تصویر مورد استفاده در فرایند دیجیتال می‌تواند به‌روز باشد و این موضوع در مقایسه با تصاویر قدیمی درج‌شده روی برخی کارت‌های فیزیکی، به تطبیق بهتر هویت افراد کمک می‌کند.
یکی از اهداف مطرح‌شده برای توسعه این زیرساخت، فراهم‌کردن امکان ثبت تصویر جدید از سوی شهروندان با استفاده از تلفن همراه و پس از طی مراحل تأیید است؛ به‌گونه‌ای که در صورت فراهم‌شدن الزامات فنی و اجرایی، تصویر تأییدشده بتواند در فرایند صدور کارت ملی نیز مورد استفاده قرار گیرد.
اتصال بیش از 200 دستگاه؛ حلقه‌ای که هنوز کامل نشده است
با وجود فراهم‌شدن بخشی از قابلیت‌های کیف هویت من، استفاده فراگیر از آن به اتصال و هماهنگی دستگاه‌های اجرایی و بانک‌ها وابسته است. رئیس سازمان ثبت احوال با اشاره به ارتباط این سازمان با بیش از 200 دستگاه، گفت برخی از آن‌ها هنوز به‌طور کامل با این زیرساخت همسان‌سازی نشده‌اند و پیگیری‌ها برای رفع موانع و تکمیل اتصال ادامه دارد.
این موضوع نشان می‌دهد که ارائه نسخه دیجیتال مدرک هویتی به‌تنهایی برای حذف کامل نیاز به کارت فیزیکی کافی نیست؛ بلکه دستگاه‌های ارائه‌دهنده خدمات نیز باید امکان بررسی و پذیرش امن این نسخه را در فرایندهای خود فراهم کنند.
استفاده از کیف هویت من در خدمات بانکی نیز از موضوعات مطرح‌شده در این طرح است. بر اساس توضیحات رئیس سازمان ثبت احوال، هماهنگی‌ها و تدوین دستورالعمل‌های مرتبط با بانک‌ها در حال پیگیری است، اما استفاده فراگیر از این امکان به نهایی‌شدن ضوابط و تکمیل زیرساخت‌های اجرایی نیاز دارد.
نسخه دیجیتال کارت ملی را نباید با کارت بانکی اشتباه گرفت؛ کارت بانکی همچنان ابزار جداگانه‌ای برای انجام تراکنش‌هاست و موضوع کیف هویت من، دسترسی و احراز هویت دیجیتال شهروندان را دنبال می‌کند.
رئیس سازمان ثبت احوال همچنین به وضعیت افرادی اشاره کرد که کارت ملی خود را هنوز دریافت نکرده‌اند و گفت: اطلاعات و کد درج‌شده روی رسید مربوط به کارت ملی می‌تواند در برخی فرایندها مورد استفاده قرار گیرد. با این حال، پذیرش این رسید یا نسخه دیجیتال در هر خدمت باید بر اساس ضوابط همان دستگاه بررسی شود.
بر اساس توضیحات ارائه‌شده، دستورالعمل‌های مرتبط با توسعه و استفاده از این خدمات در حال پیگیری است و پس از دریافت ابلاغ نهایی از سازمان اداری و استخدامی، اطلاع‌رسانی عمومی درباره جزئیات انجام خواهد شد.
در مجموع، «کیف هویت من» بخشی از مسیر دیجیتالی‌شدن خدمات هویتی در کشور است؛ مسیری که هدف آن کاهش مراجعات حضوری، تسهیل دسترسی به مدارک و تقویت احراز هویت امن است. با این حال، فراگیری این خدمات به تکمیل هماهنگی میان ثبت احوال، بانک‌ها و دستگاه‌های اجرایی بستگی دارد؛ موضوعی که تعیین‌کننده میزان استفاده عملی شهروندان از کارت ملی دیجیتال خواهد بود.