اوراق سلف سکه؛ پیوندی سازنده میان سیاست پولی و بازار سرمایه

فصل اقتصاد - سیدمحمد هاشمی‌نژاد عضو هیات علمی دانشگاه و رییس هیات‌مدیره اوپال کراد در یادداشتی که در اختیار پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا)، قرار داده به مزایای عرضه اوراق سلف سکه پرداخته و نوشته است: عرضه این اوراق مکمل عملیات بازار باز و سایر ابزارهای سیاست پولی در مدیریت کوتاه‌مدت نقدینگی و تعدیل سرعت گردش پول است.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران(سنا) ، سیدمحمد هاشمی‌نژاد عضو هیات علمی دانشگاه و رییس هیات‌مدیره اوپال کراد در این یادداشت نوشت:
انتشار اوراق سلف موازی استاندارد سکه از سوی بانک مرکزی را نباید صرفاً روشی تازه برای فروش سکه تلقی کرد. اهمیت اصلی این اقدام، استفاده از یک ابزار بازارمحور برای مدیریت تقاضای طلا و کنترل بخشی از نقدینگی سرگردان است؛ نقدینگی‌ای که در شرایط تورمی، به‌سرعت میان بازارهای ارز، طلا، مسکن و سایر دارایی‌ها جابه‌جا می‌شود و می‌تواند نوسانات قیمتی را تشدید کند.
در سال‌های اخیر، رشد حجم نقدینگی در کنار تداوم انتظارات تورمی، انگیزه نگه‌داری پول را کاهش داده و تقاضا برای دارایی‌های حافظ ارزش را افزایش داده است. در چنین فضایی، استقبال از سکه را نمی‌توان صرفاً رفتاری سوداگرانه دانست؛ بخش مهمی از آن، تلاش طبیعی خانوارها و سرمایه‌گذاران برای حفظ قدرت خرید است. مسئله سیاست‌گذار نیز نباید مقابله با این تقاضا باشد، بلکه باید آن را به مسیری شفاف، قابل‌کنترل و کم‌هزینه هدایت کند.
اوراق سلف سکه می‌تواند بخشی از تقاضای فیزیکی بازار را به تقاضای مالی تبدیل کند. سرمایه‌گذار بدون تحمل مخاطرات نگه‌داری، سرقت، اصالت‌سنجی و فاصله نامتعارف قیمت خرید و فروش، امکان بهره‌مندی از تغییرات قیمت سکه و ایجاد سپر تورمی برای دارایی خود را به دست می‌آورد. در مقابل، بانک مرکزی نیز می‌تواند منابع ریالی متقاضیان را برای دوره‌ای مشخص جذب کرده و از ورود فوری این منابع به بازارهای ارز و طلای فیزیکی جلوگیری کند. از این منظر، اوراق سلف سکه می‌تواند مکمل عملیات بازار باز و سایر ابزارهای سیاست پولی در مدیریت کوتاه‌مدت نقدینگی و تعدیل سرعت گردش پول باشد.
با این حال، میزان اثرگذاری این ابزار به حجم و استمرار عرضه، قیمت‌گذاری منطقی، نقدشوندگی بازار ثانویه و اعتماد سرمایه‌گذاران به نحوه تسویه و تحویل بستگی دارد. عرضه‌های محدود و مقطعی، اثر معناداری بر نقدینگی نخواهد داشت. هم‌چنین جذب منابع از طریق انتشار اوراق زمانی به کنترل پایدار نقدینگی کمک می‌کند که منابع جمع‌آوری‌شده دوباره و بدون ملاحظه به چرخه پولی بازنگردد و این سیاست با انضباط مالی و پولی همراه باشد.
جنبه امیدوارکننده این تجربه، همکاری بازار پول و بازار سرمایه و استفاده بانک مرکزی از زیرساخت بورس کالاست. این اقدام را باید به فال نیک گرفت؛ زیرا بازار سرمایه از ظرفیت‌های قابل‌اتکایی در زمینه انتشار و معامله اوراق، کشف شفاف قیمت، تسویه، نظارت و دسترسی گسترده سرمایه‌گذاران برخوردار است.
این همکاری می‌تواند به طراحی ابزارهای مشترک دیگری، به‌ویژه اوراق و صندوق‌های ارزی، ابزارهای پوشش ریسک نرخ ارز و اوراق مبتنی بر دارایی‌های ارزی گسترش یابد. پیوند هدفمند سیاست پولی با ظرفیت‌های بازار سرمایه، ضمن تعمیق بازار مالی، می‌تواند دامنه انتخاب سرمایه‌گذاران را افزایش دهد و سیاست‌گذار را از مداخلات مستقیم و پرهزینه به سمت ابزارهای شفاف، قابل‌اندازه‌گیری و بازارمحور هدایت کند.