فروش آینده طلایی به قیمت بنجل

فصل اقتصاد - هوش مصنوعی بخش مهمی از اخبار حوزه فناوری را در طول سال 2026 میلادی به خود اختصاص داده است. از نوآوری‌های انجام شده گرفته تا برنامه‌های بلندپروازانه آینده، همگی بخشی از فضای خبری را در حوزه های مختلف شکل داده‌اند. در این میان اما بازارهای مالی دقیقا آن سنگ محکی هستند که کیفیت هیجان شکل گرفته حول این موضوع را قیمت گذاری می‌کنند. از عرضه سهام گرفته تا مبادلات روزانه و از قیمت اوراق بدهی شرکت‌ها تا تاثیری که چشم اندازهای پیش رو حتی ممکن است بر شاخص‌های اقتصادی بگذارند همه‌وهمه تکه‌های از پازل‌ یک تصویر بزرگ هستند.

به گزارش پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا)، داستان از این قرار است که در کنار همه علایق برانگیخته شده در میان فعالان صنایع مختلف، صنعت مالی آینده این صنعت را به شکلی متفاوت ارزیابی می‌کند. در اقتصاد ریسک و بازده همواره با یکدیگر رابطه‌ دارند. به گزارش بلومبرگ در حال حاضر اما شرکت‌هایی که به دنبال تأمین مالی پروژه‌های دیتاسنتر هوش مصنوعی هستند، به‌طور فزاینده‌ای حتی برای بدهی‌هایی که دارای رتبه اعتباری سرمایه‌گذاری (Investment Grade) هستند به فروش اوراق قرضه پُربازده یا بنجل‌ (Junk Bonds) روی می‌آورند تا از آن‌ها در تأمین میلیاردها دلار سرمایه مورد نیاز استفاده کنند. حالا این سوال مطرح است که آیا بازار برخلاف موسسات رتبه بندی اوراق مذکور را پر ریسک ارزیابی کرده یا صرفا تقاضای بالای پول در صنعت هوش مصنوعی از عرصه سرمایه به اوراق شرکت‌ها جا مانده است؟
در طول این هفته QTS Realty Trust در حدود 3.9 میلیارد دلار اوراق قرضه به سرمایه‌گذاران فروخت. وجوه حاصل از این تامین مالی برای تأمین مالی یک تأسیسات در ایالت جورجیا که به ماکروسافت مرتبط است، استفاده خواهد شد. به‌رغم آن‌که این اوراق دارای رتبه‌های اعتباری بالا بود، بر اساس قیمت کشف شده، حدود 7.23 درصد بازده برای سرمایه‌گذاران دارد. چنین هزینه استقراضی حتی از اوراق قرضه بنجل با رتبه‌های میانی نیز بالاتر است. اوراق بنجل معمولاً بازدهی‌ بالاتر از تامین مالی انجام شده از مایکروسافت پرداخت نمی‌کنند. حتی بلک‌راک نیز برای اوراق بهادار باکیفیتی که در ماه ژوئیه برای یک پروژه دیتاسنتر در تگزاس به فروش رسانده بود، 7.53 درصد بازدهی پرداخت کرد.
به گفته افرادی که از جزئیات این معاملات اطلاع دارند، در هر 2 مورد، بانک‌های متعهد پذیره‌نویسی این بدهی‌ها را هم به سرمایه‌گذاران اوراق با رتبه اعتباری بالا و هم به سرمایه‌گذاران اوراق پُربازده فروخته‌اند.
تکاپوی بازار برای جذب منابع مالی
این واقعیت که پروژه‌های دارای رتبه اعتباری سرمایه‌گذاری برای نهایی کردن دست‌کم بخشی از معاملات اوراق خود به سرمایه‌گذاران بدهی‌های بنجل متوسل می‌شوند، نشان‌دهنده رقابت شدید بر سر جذب سرمایه است؛ آن هم در شرایطی که شرکت‌ها صدها میلیارد دلار را به زیرساخت‌های هوش مصنوعی اختصاص می‌دهند. بر اساس داده‌های گردآوری‌شده در بلومبرگ، شرکت‌ها در سال جاری تاکنون بیش از 410 میلیارد دلار برای دیتاسنترها و سایر سرمایه‌گذاری‌های مرتبط با هوش مصنوعی استقراض کرده‌اند.
استیون شوایتزر مدیر پرتفوی اوراق پُربازده در شرکت مدیریت سرمایه ادونت، گفت: « سرمایه‌گذاران اوراق پُربازده در حال تبدیل شدن به گردشگرانی در بازار بدهی شرکت‌های فناوری با رتبه سرمایه‌گذاری هستند. وقتی می‌توانید شرکتی با ترازنامه‌ای بسیار قابل اتکا را با بازده و اسپردی خریداری کنید که شبیه اوراق با رتبه دبل‌بی ست، سخت است که وسوسه نشوید سری به این بازار بزنید.»
خرید فرصت‌طلبانه اوراق دارای با رتبه اعتباری بالا، توسط سرمایه‌گذاران اوراق بنجل، پدیده جدیدی نیست. برای مثال، در دوران همه‌گیری کووید - 19، بسیاری از مدیران سرمایه‌گذاری به سراغ بدهی‌هایی با رتبه اعتباری به‌نسبت بالا رفتند که به نظر می‌رسید با قیمتی جذاب و ارزان معامله می‌شوند.
با این حال، شرکت‌های بزرگ فناوری اکنون در سطحی بی‌سابقه در حال استقراض هستند. موضوعی که تفاوت چشمگیری با شیوه فعالیت آن‌ها در گذشته دارد. در طول دهه‌ها، این شرکت‌ها می‌توانستند ابتدا سرمایه‌گذاری‌های موردنیاز خود را از طریق سرمایه سهام تأمین کنند و بعدها از جریان نقدی حاصل از کسب‌وکارهای سودآورشان برای تأمین مالی استفاده کنند. اما اکنون، با توجه به هزینه‌های اولیه بسیار سنگینی که هوش مصنوعی به همراه دارد، آن‌ها حجم عظیمی از اوراق بدهی منتشر می‌کنند تا پروژه‌هایی را تأمین مالی کنند که ممکن است سال‌ها طول بکشد تا بازده خود را نشان دهند. چنین وضعی تأمین مالی این پروژه‌ها را پرریسک‌تر می‌کند.
در بازارهای ثانویه نیز، اوراق با رتبه اعتباری بالا برای شرکت‌هایی مانند اوراکل و اسپیس ایکس با بازدهی‌هایی شبیه اوراق بنجل معامله می‌شوند. این موضوع نشان می‌دهد اگر این شرکت‌ها بار دیگر برای جذب سرمایه به بازار بدهی مراجعه کنند، احتمالاً مجبور خواهند بود بازدهی در سطح اوراق سفته‌بازانه (Speculative Grade) به سرمایه‌گذاران پیشنهاد دهند.
مارک مالِک مدیر ارشد سرمایه‌گذاری در سیبرت فایننشال، گفت: «در حال حاضر شرکت‌های حوزه فناوری سرمایه مورد نیاز خود را با هزینه‌های بالایی قرض می‌گیرند. این موضوع میانگین موزون هزینه سرمایه (WACC) آنها را تغییر خواهد داد. چالش دقیقاً از همین‌جا آغاز می‌شود.»
با این حال، حجم بسیار بیش‌تری از بدهی در راه است. ونگارد گروپ در یادداشتی که این هفته منتشر کرد، نوشت شرکت‌های فناوری موسوم به هایپراسکیلرها (Hyperscalers) ممکن است امسال نزدیک به 800 میلیارد دلار برای هوش مصنوعی هزینه کنند و این رقم در هر سال از 2027 تا 2030 به بیش از یک تریلیون دلار برسد. بخش عمده این مخارج از طریق بازارهای بدهی تأمین مالی خواهد شد.
سیر صعودی بدهکاری در هوش مصنوعی
اندرو کچز، یکی از 2 رئیس بخش تحقیقات اوراق با رتبه اعتباری بالای آمریکا که در Barclays فعال است، گفت: «هر بار که در حال پذیره‌نویسی یک معامله جدید هستید، این پرسش بزرگی مطرح است که چه میزان سرمایه‌گذاری و بدهی دیگر پشت سر آن در راه است. بنابراین فکر می‌کنم سرمایه‌گذاران امروز صرفاً درخواست بازده بیش‌تری دارند تا با اطمینان خاطر بیش‌تری حاضر به پذیره‌نویسی این اوراق شوند.»
او افزود:«سرمایه‌گذاران اوراق پُربازده و حتی سرمایه‌گذاران بدهی‌هایی که بازپرداخت آنها با مشکل مواجه است (Distressed Debt) به این اوراق علاقه‌مند شده‌اند، زیرا بازده آن‌ها به سطحی رسیده است. ارزان بودن این اوراق می‌تواند، از نظر بازده سرمایه‌گذاری، معیارهای موردنظر این سرمایه‌گذاران را برآورده کند.»
هرچند ارائه بازده بالاتر می‌تواند دامنه خریداران بدهی‌های مرتبط با هوش مصنوعی را گسترده‌تر کند، اما محدودیت‌هایی برای میزان حمایتی که سرمایه‌گذاران اوراق بنجل در نهایت می‌توانند ارائه دهند وجود دارد.
بازار اوراق قرضه بنجل آمریکا حدود 1.5 تریلیون دلار ارزش دارد؛ رقمی که کم‌تر از یک‌پنجم اندازه بازار اوراق با رتبه اعتباری بالا است. این بازار هم‌چنین عموماً نقدشوندگی کم‌تری دارد.
اسلاومیر سوروچینسکی مدیر ارشد سرمایه‌گذاری جهانی در بخش درآمد ثابت شرکت مدیریت سرمایه کراون ایجینتز، گفت: «حتی اگر دارندگان اوراق بنجل بخواهند با خرید اوراق جدید مرتبط با موج هیجانی هوش مصنوعی، تنوع‌بخشی کنند، ابتدا باید برای اوراق بنجلی که در اختیار دارند خریدار پیدا کنند؛ موضوعی که معمولاً خودش یک چالش است، چه رسد به فصل تابستان که نقدشوندگی بازار کاهش پیدا می‌کند».
به گفته استراتژیست‌های مورگان استنلی، در نهایت افزایش هزینه استقراض برای شرکت‌های فناوری می‌تواند انتشار بدهی توسط شرکت‌های کم‌رتبه‌تر این بخش را محدود کند.
شرکت‌هایی که ترازنامه‌های ارزشمندی دارند، با این آگاهی که ممکن است سال‌ها طول بکشد تا این سرمایه‌گذاری‌ها به بازدهی برسند، می‌توانند هزینه‌های سنگین اولیه برای زیرساخت‌های هوش مصنوعی را تحمل کنند اما برای شرکت‌هایی که از پشتوانه مالی و حاشیه امن کوچک‌تری برخوردارند، چنین کاری بسیار دشوارتر است.
ویشنوانات تیروپاتور و ویشواس پاتکار از مورگان استنلی در یادداشتی اخیر نوشتند: «برای این وام‌گیرندگان، افزایش اسپردها محدودیت معنادارتری ایجاد می‌کند و در نتیجه، هزینه‌های تأمین مالی به‌طور طبیعی به عاملی برای متعادل کردن عرضه بدهی در آینده تبدیل می‌شوند.»