تنورِ جهانی

فصل اقتصاد - گرمای شدید چالش‌های قابل توجهی برای کارفرمایان و کارمندانشان در کشورهای مختلف اروپایی ایجاد کرده است، از هوای گرم و طاقت فرسا در دفاتر و ادارات گرفته تا اختلال در رفت‌و‌آمدها و تعطیلی مدارس و کارگاه‌های ساختمانی خطرناک که در آن کارگران در معرض خطر کم‌آبی بدن، گرمازدگی و سایر آسیب‌ها هستند.
منبع: الجزیره و گاردین
اوایل تابستان امسال، قرار بود رویدادی در لندن برای بحث درباره گرمای شدید برگزار شود. اما موج گرما چنان شهر را فرا گرفته بود که رویداد لغو شد. دما در مناطقی از اروپا و انگلیس چنان بالا رفته که دیگر کسی نمی‌تواند خودش را گول بزند و گمان کند که این وضعیت در تابستان‌های اروپا موقتی خواهد بود. اروپای شرجی و گرم این روزها در حال تبدیل شدن به یک تنور است. و این واقعیت که دما به طور مداوم رکوردها را می‌شکند، نشانه‌ای است از اینکه گرمایش به صورت بلندمدت روی اروپا تاثیر خود را خواهد گذاشت.
البته چنین الگوهای آب و هوایی قبلاً هم اتفاق افتاده‌اند، اما اکنون در حال عمیق‌تر شدن و تکرار بیشتر هستند. آنها دیگر رویدادهای گاه‌به‌گاه و فوق‌العاده نیستند، بلکه به یک وضعیت عادی جدید تبدیل شده‌اند. این وضعیت، نارسایی ساختاری محیط در اروپا را آشکار می‌کند: ساختمانها آنقدر عایق‌بندی نشده‌اند که گرما را بیرون نگه دارند، و خیلی‌هایشان مجهز به تهویه مطبوع‌ نیستند. شهرهایی مثل پاریس و لندن زمانی به خاطر زمستان‌های طولانی و آسمان‌های خاکستری‌شان سوءشهرت داشتند، اما حالا موج گرما در آنها هزاران قربانی می‌گیرد.
در گذشته، وضعیت آب و هوای اروپا طوری بود که سازندگان لازم نمی‌دیدند به فکر عملکرد ساختمان در اقلیم گرم و آفتابی هم باشند. اما این غفلت دیگر پذیرفته نیست. مقامات اروپایی خودشان اذعان کرده‌اند که این چالش را دیگر نمی‌توان نادیده گرفت. حتی شهرهای جنوب اروپا که زمانی با اقلیم گرم و ملایم مدیترانه‌ای سازگار بودند، شرایط سختی خواهند داشت و نمی‌توان در مواجهه با گرما در آنها ریسک کرد. موج گرمای سال 2003 حدود هفتاد هزار نفر را کشت. تلاش‌هایی برای سازگاری به دنبال آن انجام شد، اما نزدیک به دو دهه بعد، تابستان 2022 شاهد بیش از شصت هزار مرگ ناشی از گرما بود، که نشان می‌دهد آن تلاش‌ها ناکافی بوده‌اند. موج گرمای امسال ممکن است حتی بدتر باشد.
این برای تصمیم‌گیران چه معنایی دارد؟ کمیته تغییرات اقلیمی انگلیس این مسئله را به صورت موجز جمع‌بندی کرده است: «اینجا برای اقلیمی ساخته شده که دیگر وجود ندارد». این موضوع برای بیشتر مناطق اروپا صادق است. شهرسازی جدیدی لازم است و سبزسازی شهرها بخش مهمی از آن پاسخ است. مثلا شهرداری پاریس متعهد شده هزاران درخت بکارد، به این امید که اثرات جذب و بازتاب گرما توسط ساختمان‌های بتنی و سنگی در طول روز را کاهش دهد .
ساختمان‌های جدید فرصت دیگری برای ساخت بهتر فراهم می‌کنند و امکان بهبود طراحی‌ها و نهایتاً ساخت متناسب با گرما وجود دارد. اما ساختمان‌های موجود و تاریخی همچنان دردسرساز هستند و تعدادشان هم زیاد است. در اکثر کشورهای عضو اتحادیه اروپا، کمتر از یک‌چهارم ساختمان‌های مسکونی پس از سال 2000 ساخته شده‌اند و تقریبا نیمی از آنها بیش از 60 سال سن دارند. کشورهایی مانند ایتالیا برای تطبیق کارکرد جدید ساختمان با میراث تاریخی با دشواری روبرو خواهند شد چون از یک سو نیازمند نوآوری و مصالح جدید برای مقابله با تغییرات اقلیمی‌اند و از سوی دیگر خواستار حفظ و نگهداری میراث موجود نیز هستند. برای قاره‌ای که هویتش در گذشته لنگر انداخته، ساختن آینده‌ای متفاوت اصلاً آسان نیست .
علاوه بر این، موانع ساختاری واقعی برای تغییر وجود دارد. به عنوان مثال کاشت درخت را در نظر بگیرید. خیابان‌های مملو از گردشگرِ فلورانس تقریباً به طور کامل فاقد درخت هستند، چرا که توسط کاخ‌های باشکوهی از قرن‌ها پیش احاطه شده‌اند. در آن زمان خانواده‌های قدرتمند برای اندازه بزرگترِ کاخ‌ها با هم رقابت می‌کردند و این به قیمت از دست رفتن فضای عمومی بوده است. آن کاخ‌ها میلیون‌ها گردشگر را جذب می‌کنند و خیابان‌های باریک فلورانس را به زیبایی شکل داده‌اند، اما فضای کمی برای پوشش گیاهی باقی می‌گذارند. شهرهای دیگر اروپا وضع بهتری داشته‌اند و برخی از آنها بلوارهای درخت‌کاری شده دارند. اما محدودیت‌های مختلف همچنان گریبان این شهرها را در ساخت و ساز مناسب اقلیم گرفته است. در اروپا، تاریخ و آینده اغلب در یک بازی با حاصل جمع صفر گرفتار به نظر می‌رسند .
مشکل سازگاری با اقلیم جدید حتی پیچیده‌تر هم هست و درواقع گرما تنها نگرانی مرتبط با اقلیم برای شهرهای اروپایی نیست. آنها آسیب‌پذیری‌های دیگری دارند که به شکل زندگی و تجارت در گذشته‌شان برمی‌گردد. با این ترتیب تاریخ نیز برای آنها در معرض خطر تبدیل شدن به مانعی دشوار در مسیر تاب‌آوری قرار دارد. برای مثال، آسیاب‌های آبی عملاً موتور مکانیزاسیون قرون وسطی بودند، صنعت نساجی اروپا را متحول کردند و نیازمند کانال‌هایی بودند که تا پیش از آمدن قطارها در قرن نوزدهم، به زیرساخت اصلی حمل و نقل تبدیل شدند. اما در بسیاری از شهرهای اروپایی امروز، بسیاری از آن کانال‌ها در زیر جاده‌های قرن بیستمی دفن شده‌اند و این پیامدهای زیادی دارد.
مثلاً بولونیا، شهر قرون وسطایی ایتالیا که قدیمی‌ترین دانشگاه اروپا را در خود جا داده، 40 کیلومتر کانال در زیر خیابان‌هایش دارد. آنها زمانی کالاها را حمل می‌کردند و آسیاب‌ها را به حرکت درمی‌آوردند، اما امروز سیلاب‌های ناشی از بارش‌های فوق‌العاده را حمل می‌کنند و شهر را در معرض خطر قرار می‌دهند. وقتی سیل از این شبکه زیرزمینی عبور می‌کند خطر بیشتری ایجاد می‌کند. بنابراین، تغییر شکل شهرهای اروپایی به معنای آشتی دادن این میراث عمیق با شرایط فیزیکی و اقلیمی امروز است .
بهره‌وری و گرما
در همین حال، گرمای شدید چالش‌های قابل توجهی برای کارفرمایان و کارمندانشان در کشورهای مختلف اروپایی ایجاد کرده است، از هوای گرم و طاقت فرسا در دفاتر و ادارات گرفته تا اختلال در رفت‌و‌آمدها و تعطیلی مدارس و کارگاه‌های ساختمانی خطرناک که در آن کارگران در معرض خطر کم‌آبی بدن، گرمازدگی و سایر آسیب‌ها هستند .
مونیک موزلی به شرایط طاقت‌فرسا در کارخانه مواد غذایی در یورکشایر (انگلیس) که در آن کار می‌کند عادت دارد، اما موج گرمای بی‌سابقه امسال شرایط را برایش غیرقابل تحمل کرده است. او می‌گوید: «به لطف اتحادیه صنفی ما، کارفرمایمان ناچار است در این دمای غیرقابل تحمل، وقت استراحت‌های اضافی ما را بپذیرد. اما همه محیط‌های کاری اینطور نیستند . »
حالا این موضوع تایید شده که دوره‌های متوالی گرمای شدید تأثیر چشمگیری بر بهره‌وری دارد و اقتصادهای مختلفی در جهان را تهدید می‌کند. اقتصاددانان هشدار می‌دهند که بحران اقلیمی رشد اقتصادی را کاهش خواهد داد.
رابرت مارکس اقتصاددان ارشد در آکسفورد اکونومیکز می‌گوید گرمای شدید احتمالاً منجر به کاهش قابل توجه بهره‌وری شده و مستقیماً نیروی کار را در بخش‌های ساخت‌وساز، کشاورزی، تولید، خرده‌فروشی و مهمان‌نوازی و سایر بخش‌هایی که قادر به فراهم کردن یک محیط کاری محافظت‌شده از گرما نیستند، مختل می‌کند .
او می گوید: «این بخش‌ها 27 درصد از فعالیت اقتصادی در انگلیس و به طور متوسط 35 درصد در غرب اروپا را تشکیل می‌دهند. در نتیجه، حتی یک موج گرمای چهار روزه هم تاثیر قابل توجهی روی بهره‌وری خواهد داشت».
بر اساس تحقیقات دفتر بین‌المللی کار، انتظار می‌رود بیشترین کاهش ساعات کاری در غرب، شمال و جنوب اروپا تا سال 2030 در بخش‌های کشاورزی و ساخت‌وساز احساس شود .
در همین حال، محققان گروه بیمه آلیانس در گزارش اخیر خود به گرمای شدید به عنوان یک «ریسک ساختاری اقتصادی» برای اروپا اشاره کرده‌اند. به گزارش آن‌ها فرانسه، اسپانیا و ایتالیا از جمله اقتصادهای اروپایی هستند که بیشتر در معرض هزینه اقتصادی رو به رشد استرس گرمایی قرار دارند. دلیلش این است که کاهش بهره‌وری بالاتر از آستانه 30 درجه سانتی‌گراد به شدت تشدید می‌شود، در حالی که همزمان هزینه انرژی مورد نیاز برای خنک کردن ماشین‌آلات و ساختمان‌ها افزایش می‌یابد .
بر اساس این مطالعه، فرانسه احتمالاً بین سال‌های 2026 تا 2030 مبلغ 240 میلیارد دلار از تولید اقتصادی خود را از دست بدهد و پس از آن ایتالیا با 147 میلیارد دلار و اسپانیا با 120 میلیارد دلار قرار خواهند داشت که نشان‌دهنده زیان تجمعی تا 7 درصد از تولید ناخالص داخلی است .
کاتارینا اوترمول رئیس تحقیقات موضوعی و سیاستی در موسسه مدیرت سرمایه آلیانس در این خصوص می‌گوید: «موج گرما یک استثنا در زندگی ما نیست. گرمای شدید برای همه ما به عنوان کارگر، به عنوان صاحب کسب‌وکار، و همین طور به عنوان مالیات‌دهنده هزینه دارد و بین کشورهایی که سازگار می‌شوند و آن‌هایی که منتظر می‌مانند، تفاوت وجود دارد. بهتر است که دیگر با آن به عنوان یک مشکل تابستانی برخورد نکنیم و شروع کنیم به اینکه آن را به عنوان یک چالش دائمی در سیاست اقتصادی ببینیم.»
در همین حال، اتفاقات دیگری نیز همزمان با تغییرات اقلیمی سهمگین در حال رخداد در محیط های کاری است. مثلا اینکه موج گرما تنش‌ها بین کارمندان و کارفرمایان را دوباره شعله‌ور کرده است. در انگلیس مقررات محیط کار حاکی از آن است که حداقل دما در دفتر کاری باید 16 درجه سانتی‌گراد و در محیط های کاری فیزیکی 13 درجه باشد. اما در مورد حداکثر دما هیچ قانونی وجود ندارد. برخی مکان‌ها مانند آشپزخانه‌ها یا کارخانه‌های ذوب آهن و غیره می‌توانند همیشه داغ باشند. آژانس اجرایی بهداشت و ایمنی (HSE) به کارفرمایان توصیه کرده که محیط را در دمای «متعارف» برای کارمندان نگه دارند .
در همین حال، مقررات جداگانه‌ای برای کارگران در کارگاه‌های ساختمانی وجود دارد، جایی که دمای «متعارف» برای مناطق داخلی و مناطق استراحت محوطه‌های بیرونی فرق دارد و کارگران همچنین باید در برابر شرایط نامساعد جوی محافظت شوند . آژانس اجرایی بهداشت و ایمنی پیشنهاد می‌کند کار را به ساعات خنک‌تر روز موکول کنند و استراحت‌های مکرر و دسترسی رایگان به آب آشامیدنی خنک فراهم کنند.
برخی از سازمان‌هایی که انعطاف‌پذیری دارند از این توصیه‌ها استفاده خواهند کرد. با این حال، آن انعطاف‌پذیری برای هر سازمانی در دسترس نیست. برخی دولت‌ها هم سعی کرده‌اند مقررات استثنایی جدیدی بگذارند که آن هم فایده خاصی نداشته است. مثلا منطقه لاتزیو در اطراف رم دستوری صادر کرد که کارگران ساختمانی و پیک‌های تحویل غذا بین ساعت 12:30 تا 4 بعد از ظهر کار نکنند. با این حال، گزارش‌ها حاکی از آن بود که پیک‌های تحویل غذا همچنان در حال تحویل سفارشات دیده شدند .
چالش‌های ادامه‌دار
در حالی که به بسیاری از افراد در نقش‌های اداری اجازه داده شده در گرم‌ترین روزها از خانه کار کنند، بسیاری از نیروهای کار از پرستاران و نانواها گرفته تا آتش‌نشان‌ها و کارکنان حمل‌و‌نقل و فروشگاه‌ها قادر به انجام مشاغل خود از راه دور نیستند .
کشمکش در مورد انجام کار در گرما و تاثیر آن بر بهره‌وری در عین حال جنبه‌های دیگری دارد. برای مثال، افزایش تهویه مطبوع نیازمند یک شبکه برق است که قادر به تطبیق با افزایش تقاضا باشد. این در زمانی رخ می‌دهد که مراکز داده، حمل و نقل الکتریکی و اتوماسیون، سیستم انرژی را تحت فشار قرار می‌دهند، و همچنین زمانی که منابع تأمین‌کننده آن به طور فزاینده‌ای متناوب و پراکنده هستند. اکثر شهرهای اروپایی برای این منظور هم آمادگی ندارند.
در همین حال، زیرساخت‌های منطقه‌ای که آخرین خط دفاعی در برابر سیل‌ها و خشکسالی‌ها را تشکیل می‌دهند، برای اقلیم آینده ناکافی به نظر می‌رسند. به هر حال اروپایی‌ها ناچارند خود را با شرایط تغییریابنده‌ی امروزی وفق دهند یا پیامدهای قابل توجهی را متحمل شوند. اینکه آیا اروپا موفق می‌شود یا نه، به تمایل دولت‌هایش برای تمرکز بر ساختن آینده بستگی خواهد داشت، نه فقط بر حفاظت از گذشته. برای قاره‌ای که هویتش ریشه در تاریخ دارد، این ممکن است استراتژیک‌ترین چالش باشد.
گرمای گرمسیری‌ها
گرمای شدید در کشورهای گرمسیری هم کارگران را در وضعیت بسیار دشواری قرار داده است و حتی باعث عدم دسترسی کارفرماها به نیروی کار مورد نیازشان شده است. مثلا در سورات هند که قطب صنعتی ساحلی این کشور است، وضعیت کارگران در کارخانه‌ها رو به وخامت گذاشته و بهره‌وری هم پایین آمده است. در کارخانه‌های نساجی حومه سورات ، کارگران به صورت شبانه‌روزی کار می‌کنند و از دمای بالا برای خشک‌کردن، چاپ، رنگرزی و تکمیل پارچه استفاده می‌شود. میلیون‌ها متر پارچه‌ی پلی‌استر تولیدشده در این کارخانه‌ها به شرکت‌های نساجی در سراسر جهان ارسال می‌شود تا ساری، لباس و سایر پوشاک ارزان‌قیمت بسازند .
مانند بسیاری از نقاط دیگر دنیا، سوراتِ هند هم تحت تاثیر تغییرات اقلیمی قرار دارد شاهد افزایش دمای روز و شب و ماه‌های تابستان طولانی‌تر است و کارگران می‌گویند گرمای داخل کارخانه‌ها گاهی غیرقابل‌تحمل است. حتی زمانی که کارخانه‌ها تجهیزات سرمایشی نصب می‌کنند، تأثیرات آن می‌تواند محدود باشد. و با زیان‌های ناشی از تعرفه‌های آمریکا و اختلالات زنجیره تأمین ناشی از جنگ ایران، صاحبان کارخانه‌ها سعی دارند مقتصد باشند و تمایل یا توانایی کمتری برای سرمایه‌گذاری هزاران دلار مورد نیاز برای نصب و نگهداری سیستم‌های سرمایشی نشان داده‌اند.
هند به عنوان پرجمعیت‌ترین کشور جهان، در میان آسیب‌پذیرترین کشورها در برابر تغییرات اقلیمی نیز قرار دارد. هر سال، طوفان‌ها، سیل‌ها و گرمای شدید میلیون‌ها نفر را در سراسر کشور تحت تأثیر قرار می‌دهد و منجر به هزاران مرگ و میلیاردها دلار خسارت می‌شود .
گزارش بانک جهانی در سال 2022 تخمین رد که 75 درصد از نیروی کار هند، یا حدود 380 میلیون نفر، تحت تأثیر گرما قرار دارند: از کارگران ساختمانی گرفته تا کارمندان کارخانه‌ها. همچنین گرمای شدید می‌توانند شرایط بالقوه‌ی مرگ‌آفرینی را ایجاد کند .
هند قوانین و دستورالعمل‌هایی دارد که برای محافظت از کارگران در برابر گرمای شدید طراحی شده‌اند، اما اتحادیه‌های کارگری اوایل امسال نامه‌ای به دولت فرستادند و خواستار قوانین سخت‌گیرانه‌تر و همچنین اجرای بهتر و نظارت میدانی بیشتر شدند. چالش دیگر این است که بسیاری از قوانین کار بیش از 550 میلیون کارگر غیررسمی یعنی نزدیک به 90 درصد از نیروی کار هند از جمله بسیاری از کارگران نساجی در سورات را پوشش نمی‌دهند .
سورات در میان بزرگ‌ترین مراکز جهان برای تولید پلی‌استر و سایر پارچه‌های مصنوعی است. به گفته‌ی آمار دولت محلی، صنعت نساجی بیش از 1.4 میلیون کارگر را استخدام می‌کند و روزانه حدود 30 میلیون متر پارچه‌ی پلی‌استر تولید می‌کند .
رطوبت و گرما می‌توانند با هم ترکیب شوند تا شرایط خطرناکی را در کارخانه‌های سورات ایجاد کنند . در واحدهای فرآوری نساجی که از بخار و آب گرم استفاده می‌شود، شرایط داخلی می‌تواند بدتر از بیرون باشد .
در داخل کارخانه‌ها، کارگران با ترکیبی از هوای گرم و بخارات شیمیایی مواجه می‌شوند که می‌تواند در طول شیفت‌هایی که تا 12 ساعت طول می‌کشند، سردرد، کم‌آبی و غش را ایجاد کند . همچنین مشکلات مزمن ریوی و کلیوی در انتظار کارگران این کارخانه‌هاست. در باب کاهش کارایی آنها هم که تردیدی نیست.
بسیاری از کارگران در این صنعت به دلیل گرمای شدید از بازگشت به کار خودداری کرده‌اند و به روستاهای زادگاه خود بازگشته‌اند. درواقع در چند سال اخیر که گرما حتی در کشور گرمسیر مثل هند هم بدتر شده، شمار کارگران در کارخانه‌ها به وضوح رو به کاهش است.
با این اوصاف، چه در اروپا و چه در نیمکره جنوبی زمین، گرما درحال تاثیرگذاری روی مشاغل، بهره‌وری و رشد اقتصادی است. مسلم است که شرایط اقلیمی جدید، حالا خود را به عنوان عاملی کاملا تعیین‌کننده برای آینده نشان داده است و بنابراین کارفرماها و دولت‌ها در اقصی نقاط جهان مجبورند با این مسئله کنار بیایند.
چرا باید خواند
موج گرماهای شدید تابستانی در نقاط مختلف دنیا روی حیات اجتماعی و اقتصادی مردم تاثیر زیادی گذاشته است. بخوانید تا ببینید تبعات آن چطور اقتصاد جهان را تغییر خواهد داد.
سوتیتر
موج گرما یک استثنا در زندگی ما نیست و گرمای شدید برای همه ما به عنوان کارگر، به عنوان صاحب کسب‌وکار و همین طور به عنوان مالیات‌دهنده هزینه دارد.
در گذشته، وضعیت آب و هوای اروپا طوری بود که سازندگان لازم نمی‌دیدند به فکر عملکرد ساختمان در اقلیم گرم و آفتابی هم باشند. اما این غفلت دیگر پذیرفته نیست.
شهرهایی مثل پاریس و لندن زمانی به خاطر زمستان‌های طولانی و آسمان‌های خاکستری‌شان سوءشهرت داشتند، اما حالا موج گرما در آنها هزاران قربانی می‌گیرد.
بسیاری از کارگران در صنعت نساجی هند به دلیل گرمای شدید از بازگشت به کار خودداری کرده‌اند و به روستاهای زادگاه خود بازگشته‌اند.
کاهش بهره‌وری بالاتر از آستانه 30 درجه سانتی‌گراد به شدت تشدید می‌شود، در حالی که همزمان هزینه انرژی مورد نیاز برای خنک کردن ماشین‌آلات و ساختمان‌ها افزایش می‌یابد .
لینک کوتاه: https://news.tccim.ir/?80702