چاپ

فصل اقتصاد - از نظر سیاسی، ظاهرا پاکستان ثبات دارد اما این ثبات بهای سنگینی داشته زیرا از نظام دموکراتیک کشور چیز زیادی باقی نمانده است.
ماروین جی. واینباوم/پژوهشگر ارشد انستیتو خاورمیانه
پاکستان و افغانستان در آستانه 2026 هم دلیلی برای رضایت دارند و هم جایی برای نگرانی. پاکستان از نزدیکیِ سیاسیِ تازه‌یافته‌اش با آمریکا خوشحال است و چرخش چند دهه‌ایِ واشینگتن به سوی دشمنِ خونیِ پاکستان، یعنی هند از میان برداشته شده است. پاکستان توانسته وارد معاملاتی با آمریکا شود که می‌تواند به اسلام‌آباد امکان دهد مشارکت امنیتیِ قدیم خودش با آمریکا را احیا کند. پاکستان همچنین با عربستان سعودی در زمینه دفاعی به توافق‌هایی رسیده است که می‌تواند در کنار کاهش بدهی، سرمایه‌گذاری اقتصادیِ چشمگیری به همراه آورد.
پاکستان با ارتشی بزرگ و آماده‌ی بسیج، موفق شد در سال 2025 پیشرفت زیادی در تحقق جاه‌طلبیِ نظامی خود و پذیرفته شدن به‌عنوان بازیگری پیشرو در امور جهان اسلام داشته باشد. با ورود به سال جدید، شاخص‌های کلان‌اقتصادی پاکستان روندی مثبت دارند. نرخ تورم که خیلی بالا بود به‌شدت کاهش یافته، حواله‌های ارسالی ارزی از خارج به داخل افزایش یافته‌اند و ذخایر ارزی تقویت شده است. دولت شهباز شریف همچنین با دولتِ دونالد ترامپ درباره یک توافق تعرفه‌ای نسبتاً مطلوب مذاکره کرده است. با این حال، پیشرفت بسیار اندکی در اصلاحات ساختاریِ لازم در نظام اقتصادی یا در مدیریت کسری‌های سنگین مالی و بدهی عظیم خارجی پاکستان حاصل شده است .
از نظر سیاسی، ظاهرا پاکستان ثبات دارد اما این ثبات بهای سنگینی داشته زیرا از نظام دموکراتیک کشور چیز زیادی باقی نمانده است. مخالفان سیاسی هرچه بیشتر به‌عنوان تهدیدی برای امنیت ملی تصویر می‌شوند و اعتماد عمومی به نظام همچنان فرسایش می‌یابد. در سال‌های اخیر، حاکمیتِ ترکیبیِ نظامی و غیرنظامی جای خود را به نوعی دیکتاتوریِ نظامیِ بالفعل داده است.
عاصم منیر رییس ستاد ارتش پاکستان بر انحلال حزب اصلیِ اپوزیسیون یعنی تحریک انصاف پاکستان اصرار داشته و این کار از طریق بازداشت‌ها و زندانی کردنِ رهبر این حزب یعنی عمران خان (نخست وزیر سابق) انجام داده است. ارتش پاکستان همچنین دستِ بالا را بر دولتی مطیع از حزب مسلم‌لیگ-شاخه نواز دارد. پارلمان پاکستان نیز موضع نسبتا مطیعی از خود نشان داده و دستگاه قضایی هم دردسری برای ارتش درست نمی‌کند.
با وجود مشاهده این آرامش، فضا در پاکستان ناامن است. حملاتی که عمدتاً توسط سازمان تروریستی «تحریک طالبان پاکستان» انجام می‌شود در سال 2025 اوج گرفت. دولت فدرال عملا با شورشیان بلوچستان و استان خیبرپختونخوا که توسط مخالفان اداره می‌شود درگیر است و به همین جهت تضعیف شده است. با رسیدن سال 2026 ، نگرانی‌های تازه‌ای از شعله‌ور شدن جنگی دیگر با هند و یک درگیری گسترده‌تر با حکومت طالبان در افغانستان نیز وجود دارد .
در آن سو در افغانستان، طالبان پس از نزدیک به چهار سال و نیم حضور در قدرت، همچنان نیروی مسلط در تقریباً سراسر کشور باقی مانده‌اند. با وجود برخی اختلاف‌نظرها درباره جهتی که هسته سختِ درونیِ حکومت تعیین می‌کند، طالبان از نظر سازمانی منسجم‌اند و در مأموریت خود برای پیش بردن گونه خاصِ خود از اسلام موفق بوده‌اند.
فشار بر حکومت طالبان و انتظار از آنها برای تغییر، تا حد زیادی بی‌اثر است. طالبان بابت ردِ فراخوان‌های مکرر برای رهبریِ فراگیرتر در افغانستان و برخوردی روشن‌بینانه‌تر با زنان کشور، هزینه چندانی نمی‌پردازند. در حالی که جامعه بین‌المللی همچنان از اعطای مشروعیت کامل به این دولت از طریق به‌رسمیت‌شناختنِ دیپلماتیک خودداری می‌کند، در سال‌های اخیر چندین کشور نوعی شناساییِ سیاسیِ بالفعل به حکومت طالبان داده‌اند و چندین کشور هم در افغانستان سفارتخانه گشوده‌اند.
در همین حال، طالبان فشار ناشی از حذف برنامه کمک‌های بشردوستانه و کاهش سهم کمک‌های غذایی سازمان ملل متحد که بیش از 65 درصدِ جمعیت به آن متکی‌اند را تاب آورده است. شمار زیادی از اتباع افغانستان در چهار سال اخیر از کشور خارج شده و به ایران و پاکستان رفته بودند که برخی از آنها هم اخراج شده و به کشور بازگردانده شده‌اند.
با این حال، سال پیشِ رو می‌تواند آزمونی جدی برای حاکمیت طالبان باشد، به‌ویژه اگر رویاروییِ نظامیِ آن با پاکستان تشدید شود و افغانستان در مرکزِ رقابت دیرپای هند و پاکستان در شبه‌قاره قرار گیرد.
منبع:آینده نگر
لینک کوتاه: https://news.tccim.ir/?80242