فصل اقتصاد - محمد نقیان* بانک، نهاد اجتماعی نوینی است که امروزه همه انسان‌ها برای پیشبرد اهداف مالی و پولی خود به آن نیازمندند؛ اما خوب است ورای این رفع نیاز، از فلسفه وجودی چنین نهادی نیز آگاه بود. چرا بانک‌ها تشکیل شدند؟ قرار نیست که در این یادداشت به تاریخچه تاسیس بانک در جامعه مدنی اشاره کنیم؛ چون همه کم‌وبیش در مورد آن خوانده‌ایم و مستقیما نیز مورد بحث ما در این یادداشت نیست؛ اما همین مقدار را بدانید که بانک‌ها به‌طور ماهوی برای بنگاه‌داری تشکیل نشده‌اند؛ یعنی فعالیت عملیاتی آنها ذاتا همسان با یک شرکت انتفاعی تجاری نیست. برای فهم این مساله باید در وهله اول با مفهومی به‌نام واسطه‌گری مالی آشنا شویم.

چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۳:۰۱

بازديد: ۱۶

فصل اقتصاد - داود قربانی آسیابر* هوش مصنوعی در مدت کوتاهی از یک فناوری نوظهور به یکی از موضوعات اصلی تصمیم‌گیری مدیران تبدیل شده است. در ایران نیز، به‌ویژه با فراگیرشدن هوش مصنوعی مولد، استفاده از این فناوری در کسب‌وکارها رو به افزایش است. اما میان استفاده از هوش مصنوعی و خلق ارزش با هوش مصنوعی فاصله مهمی وجود دارد.

چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۳:۰۰

بازديد: ۱۴

فصل اقتصاد - حمید کردبچه* اقتصاد کشور طی سال‌های اخیر منابع قابل‌توجهی را صرف دیجیتالی‌کردن فرآیندهای بانکی، تجاری و دولتی کرده است و اکنون که بخش مهمی از این زیرساخت‌ها شکل گرفته، پرسش تازه‌ای پیش روی سیاستگذاران قرار گرفته که با پرسش دهه گذشته تفاوت بنیادین دارد و آن هم اینکه وقتی توان تحلیل، پیش‌بینی و تصمیم‌گیری به شکل نرم‌افزاری تولید و با هزینه‌ای اندک تکثیر می‌شود، سهم کشور از ثروت حاصل از آن به چه عواملی بستگی دارد و کدام نهاد مسوول تضمین این سهم است.

چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۲:۵۸

بازديد: ۱۵

فصل اقتصاد - دکتر تیمور رحمانی* در تحلیل‌هاى شبه عامیانه و حتى گاهى متخصصان ادعا مى‌شود که دولت نرخ ارز را عمدا افزایش مى‌دهد؛ چون از افزایش نرخ ارز سود مى‌برد؛ به این معنى که بخشى از کسرى بودجه خود را با آن جبران مى‌کند.

چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۲:۵۷

بازديد: ۱۴

فصل اقتصاد - در اقتصاد امروز، مساله بسیاری از بنگاه‌ها و نهادها دیگر صرفا دسترسی به فناوری، سرمایه یا منابع نیست؛ مساله اصلی، نحوه استفاده از این ظرفیت‌ها برای خلق ارزش و ایفای درست ماموریت است. دیجیتالی‌شدن، هوش مصنوعی و گسترش ابزارهای نوین مالی، اگرچه می‌توانند بهره‌وری و ظرفیت تصمیم‌گیری را افزایش دهند، اما به‌خودی‌خود نه ثروت ایجاد می‌کنند و نه تضمینی برای بهبود عملکرد هستند.

چهارشنبه ۱۵ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۲:۵۶

بازديد: ۱۵

فصل اقتصاد - محمد بوشهری* وقتی جنگ ویران می‌کند، سه نسخه‌ آشنا به میدان می‌آید؛ ویرانی را موتور رونق بدانیم، خلق اعتبار کنیم و بانک‌ها را به وام‌دادن مکلف کنیم. هنری هزلیت در سال۱۹۴۶ به همه این نسخه‌ها پاسخ داده است.

سه شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ - ۰۱:۰۱:۰۳

بازديد: ۲۳

فصل اقتصاد - دکتر سعید خانی‌پور* بازار سرمایه ایران بار دیگر به نقطه‌ای رسیده که صحبت از ظرفیت‌های رشد آن جدی شده است. بخشی از این ظرفیت را باید در وضعیت بنیادی شرکت‌ها جست‌وجو کرد، بخشی را در تورم، نرخ ارز و حجم نقدینگی و بخشی دیگر را در تغییر انتظارات سرمایه‌گذاران. با این حال، تجربه بورس تهران نشان داده است که در کنار همه این متغیرها، عامل دیگری نیز می‌تواند مسیر بازار را به شکل محسوسی تغییر دهد و آن عامل رفتار دولت است.

سه شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ - ۰۱:۰۱:۰۲

بازديد: ۲۰

فصل اقتصاد - علیرضا حسینی* برای درک ابعاد اقتصادی جنگ برای کشوری مانند ایالات متحده باید با منطق اعداد و ارقام پیش رفت؛ تکاور نیروهای ویژه ایالات متحده احتمالا در مجموع حدود ۲۵هزار تا ۵۰هزار دلار هزینه‌ برای این کشور داشته است. اگر فرض کنید که این کشور حدود ۲.۱میلیون نیروی نظامی دارد، به راحتی می‌توان دریافت که ارتش آمریکا هر سال چه هزینه مضاعفی بر دوش مالیات‌دهندگان آمریکا اضافه می‌کند.

سه شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ - ۰۱:۰۱:۰۱

بازديد: ۲۱

فصل اقتصاد - جنگ با توقف درگیری نظامی پایان نمی‌یابد، بخش مهمی از هزینه‌های آن از فردای پایان جنگ بر اقتصاد تحمیل می‌شود. تخریب ظرفیت‌های تولیدی، اختلال در زنجیره تامین، کاهش سرمایه‌گذاری و فشار بر منابع مالی و ارزی، مجموعه‌ای از مسائل را پیش روی سیاستگذار قرار می‌دهد که حل آنها صرفا با تامین هزینه بازسازی زیرساخت‌های آسیب‌دیده ممکن نیست.

سه شنبه ۱۴ مهر ۱۴۰۵ - ۰۱:۰۱:۰۰

بازديد: ۲۰

فصل اقتصاد - کلویی کورنیش و آرش مسعودی* خلدون المبارک به‌ندرت آشفته یا متزلزل به نظر می‌رسد. او یکی از قدرتمندترین چهره‌های غیرسلطنتی ابوظبی است که همزمان در عرصه‌های مالی جهانی، دیپلماسی و فوتبال حضور دارد و در همه این حوزه‌ها حرفه‌ای عمل می‌کند؛ رویکردی که بازتاب‌دهنده تصویری است که امارات با دقت از خود ساخته است. با این حال، المبارک هیچ‌گاه نارضایتی خود از تحقیقات لیگ برتر درباره وضعیت مالی منچسترسیتی را پنهان نکرده است؛ تحقیقاتی که اکنون وارد هشتمین سال خود شده و بر روند تبدیل این باشگاه، پس از خرید آن توسط شیخ منصور بن‌زاید آل‌نهیان در سال ۲۰۰۸، از تیمی میانه‌جدولی به یکی از قدرت‌های فوتبال اروپا و مدعی همیشگی قهرمانی سایه انداخته است. اعلام محکومیت منچسترسیتی در ۱۱۴مورد از ۱۱۵ اتهام مطرح‌شده، این باشگاه را با بحرانی جدی مواجه کرده است.

دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۶:۴۷

بازديد: ۳۲

فصل اقتصاد - جاش‌ هالیدی* در ژوئیه۲۰۱۶، یحیی توره، بازیکن اسبق منچسترسیتی، وارد کافه‌ای کوچک در نزدیکی ورزشگاه کارگران پکن شد و درحالی‌که ده‌ها هوادار چینی به سوی‌اش هجوم می‌آوردند، با لبخندی متعجب به آنها نگاه کرد. منچسترسیتی به‌تازگی ششمین جام خود را در دوران مالکیت پرهزینه گروه ابوظبی متعلق به شیخ منصور کسب کرده بود و «آبی‌ها» به ستاره‌ای جهانی در عرصه فوتبال و در عین حال به آهنربایی برای جذب سرمایه نیز بدل شده بودند. در جریان سفر هیاتی تجاری به رهبری سر‌هاوارد برنستاین، معمار منچستر مدرن، رهبران شهری برای جلب نظر بازرگانان چینی فوتبال‌دوست که شاهد اوج‌گیری همزمان باشگاه و شهر بودند، چهره‌هایی چون مایک سامربی و سون جیهای، اسطوره‌های باشگاه را به میدان آوردند؛ یک کارزار تبلیغاتی برای معرفی ظرفیت‌های منچستر و منچسترسیتی.

دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۶:۴۶

بازديد: ۳۰

فصل اقتصاد - الکس دولر داینش نیر و الکس ویکهم* امارات متحده عربی طی پنج سال گذشته بیش از ۳۰‌میلیارد پوند (۳۹.۷میلیارد دلار) در بخش‌های حیاتی اقتصاد بریتانیا، از جمله صنایع دفاعی، علوم زیستی و فناوری سرمایه‌گذاری کرده است. هردو کشور تمایل دارند این شراکت مالی را حفظ و در ماه جاری نشست‌هایی به‌منظور برنامه‌ریزی در بخش سرمایه‌گذاری برگزار کنند؛ اما پیامدهای پرونده منچسترسیتی به افزایش نارضایتی هر دو طرف دامن زده است.

دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۶:۴۴

بازديد: ۲۷

فصل اقتصاد - در هفته‌ای که گذشت منچسترسیتی نقل محافل فوتبالی بود؛ اما این‌بار نه به خاطر سوپرگل‌های ارلینگ‌ هالند، حرکات پپ کنار زمین یا فریاد «آگوئروووو!» مارتین تایلر هنگام گزارش گل قهرمانی سال ۲۰۱۲. اتهام منچسترسیتی در بیش از صد تخلف مالی اثبات شد و حالا تمام خاطرات فوتبالی اروپا از باشگاهی که طی ۱۰سال گذشته بیش از هر باشگاه بریتانیایی دیگر افتخار کسب کرده بود زیر سایه‌ای وسیع از فساد مالی پنهان شده است.

دوشنبه ۱۳ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۶:۴۲

بازديد: ۲۷

فصل اقتصاد - مهراد عباد، عضو هیئت نمایندگان اتاق تهران، در یادداشتی با اشاره به فرآیند اجرای پروژه Business Ready بانک جهانی، به اهمیت مشارکت دولت‌ها در این ارزیابی پرداخته است. او در این نوشتار به این نکته اشاره می‌کند که این پروژه ابزاری برای شناسایی موانع و هدایت اصلاحات در محیط کسب‌وکار به شمار می‌رود؛ به‌گونه‌ای که داده‌های حاصل از آن می‌تواند به دولت‌ها نشان دهد در چه حوزه‌هایی نیاز به سرمایه‌گذاری، اصلاح قوانین و بازنگری در رویه‌ها وجود دارد تا بستر بهبود محیط کسب‌وکار فراهم شود.

يکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ - ۲۰:۵۷:۴۰

بازديد: ۳۵

فصل اقتصاد - دکتر جواد خشابی* توسعه هر موسسه‌ای از جمله موسسات خیریه، امری مثبت و گاه ضروری است اما آیا هر نوع توسعه‌ای واقعا ضروری و به معنای موفقیت است؟ تجربه برخی از موسسات خیریه نشان می‌دهد که همیشه چنین نیست. اگر توسعه بدون توجه به ماموریت و اهداف اولیه، ظرفیت سازمان، منابع مالی و نیاز واقعی گروه هدف انجام شود، ممکن است به‌تدریج موسسه را از هدفی که برای آن ایجاد شده است، دور کند. در مدیریت سازمان‌های غیرانتفاعی، از این پدیده با عنوان «انحراف از ماموریت» یاد می‌شود؛ یعنی سازمان به‌مرور تصمیم‌ها و فعالیت‌هایی را دنبال می‌کند که شاید در ظاهر مفید باشند، اما با اهداف اصلی آن فاصله دارند. بحث این نوشته مخالفت با توسعه نیست. نکته این است که توسعه باید ابزاری برای تحقق بهتر ماموریت و اهداف موسسه باشد، نه اینکه خودش به هدف تبدیل شود که در زیر به چند عامل مهم در این زمینه اشاره می‌شود.

يکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۳:۳۶

بازديد: ۴۸

فصل اقتصاد - دکتر اکرمه انصاری* هوش مصنوعی می‌تواند به دسترسی آسان‌تر مردم به اطلاعات و حمایت‌های اولیه سلامت روان کمک کند؛ اما نباید جای روان‌شناس، روان‌پزشک یا درمان تخصصی را بگیرد. استفاده درست از آن، به‌معنای بهره‌گیری از فناوری در کنار کمک انسانی، حریم خصوصی و توجه به موقعیت‌های بحرانی است.

يکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۳:۳۴

بازديد: ۴۲

فصل اقتصاد - احسان حسینی* پیش از بررسی نحوه عملکرد احتمالی هوش مصنوعی در بخش‌های مختلف سلامت، باید به پرسشی اساسی پاسخ داد؛ استفاده از این فناوری در کدام بخش‌های نظام درمانی ایران می‌تواند بیشترین ارزش اقتصادی را ایجاد کند و همزمان موجب بهبود قابل‌اندازه‌گیری دسترسی، کیفیت و بهره‌وری شود؟ برای پاسخ، تنها دقت الگوریتم کافی نیست؛ حجم خدمات، هزینه فعلی، کیفیت داده‌ها، هزینه اجرا و امکان سنجش نتایج نیز اهمیت دارد. براساس برآورد فدراسیون بین‌المللی دیابت (ویرایش یازدهم اطلس دیابت IDF، ۲۰۲۴)، در سال۲۰۲۴ حدود ۵.۴۵میلیون بزرگسال ایرانی به دیابت مبتلا بوده‌اند. سازمان جهانی بهداشت نیز برآورد کرده است که در سال۲۰۲۱ حدود ۲۹۱هزار و ۷۰۰نفر در ایران بر اثر بیماری‌های غیرواگیر جان باخته‌اند؛ معادل ۵۷درصد کل مرگ‌های کشور در آن سال. مرگ‌های ناشی از تصادفات و سایر آسیب‌ها در این رقم محاسبه نشده‌اند.

يکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۳:۳۳

بازديد: ۴۶

فصل اقتصاد - بیماران نه برای کسب مطلوبیت از الگوریتم‌های رایانه‌ای و معماری شکوهمند ساختمان‌ها، بلکه برای کسب خدمات درمانی به مراکز بهداشت و سلامت مراجعه می‌کنند. ساختمان‌هایی که عظیم‌تر می‌شوند، دفاتری که با آخرین تکنولوژی تجهیز می‌شوند یا نرم‌افزارهایی که هوشمند‌تر می‌شوند شاید با عادات ما نسبت به خوانش نشانه‌های پیشرفت و توسعه منطبق شوند، اما لزوما در معنای حقیقی خود موجب کارآیی بالاتر و تخصیص بهتر منابع نخواهند بود. بهترین همیشه موثرترین نیست. مشکل از آنجا آغاز می‌شود که فراموش می‌کنیم در شرایطی که با کمیابی منابع روبه‌رو هستیم، هر انتخاب معادل یک هزینه فرصت خواهد بود.

يکشنبه ۱۲ مهر ۱۴۰۵ - ۰۰:۱۳:۳۱

بازديد: ۴۱

فصل اقتصاد - مسئله بخش خصوصی در اقتصاد ایران، پیش از آنکه کمبود ایده، سرمایه یا نیروی انسانی باشد، کمبود «قدرت اثرگذاری» است. بنگاه، کارآفرین، صنعتگر، پیمانکار و صادرکننده کم نداریم؛ آنچه کمتر داریم، بخشی خصوصی است که بتواند به‌صورت هماهنگ و مؤثر بر فرآیند تصمیم‌سازی اقتصادی اثر بگذارد.

شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ - ۱۸:۴۳:۵۹

بازديد: ۴۱

فصل اقتصاد - چرا بعضی بنگاه‌ها در بحران فقط زنده می‌مانند و بعضی می‌توانند مسیر خود را تغییر دهند و دوباره رشد کنند؟ این مقاله تلاش می‌کند پاسخ را در جایی فراتر از واکنش‌های اضطراری پیدا کند: در ظرفیت‌هایی که بنگاه، جامعه و نهادها باید پیش از بحران بسازند.

شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ - ۱۱:۴۱:۰۹

بازديد: ۳۹

فصل اقتصاد - ژاپن، کره جنوبی و تایوان از پوسیدگی صنعتی رنج می‌برند. هوش مصنوعی هم به نوعی «شوک چین» به کشورها را پنهان می‌سازد. اکونومیست از سازوکار این وضعیت و نتایج آن گزارش داده است.

شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۹:۴۶

بازديد: ۳۵

فصل اقتصاد - اولین خودروی برقی فراری بالاخره به صورت رسمی رونمایی و روانه بازار شد. آیا مردم از این خودروی گران‌قیمت استقبال خواهند کرد؟ یا می‌گویند این خودروی برقی، اصالت فراری بودن را ندارد؟ اکونومیست در این زمینه گزارش داده است.

شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۹:۴۱

بازديد: ۴۳

فصل اقتصاد - بعد از حملات یازده سپتامبر، قوانین امنیتی فرودگاه‌های سراسر دنیا یک‌شبه تغییر کرد و حمل هر نوع تیغ و چاقو در پروازها به کلی ممنوع شد. این تصمیم، ضربه مهلکی به پیکره شرکت وارد کرد و آمار فروش آن را به سرعت به نصف رساند.

شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۹:۳۷

بازديد: ۴۴

فصل اقتصاد - این مقاله به رابطه میان فرسایش اقتصادی طبقه متوسط و دگرگونی امید به آینده در ایران می‌پردازد. در اقتصادی با تورم مزمن، خانواده ممکن است همچنان از عهده نیازهای ضروری برآید اما قدرت خرید، امکان پس‌انداز، خرید مسکن، سرمایه‌گذاری در آموزش و توان برنامه‌ریزی برای آینده را به‌تدریج از دست بدهد. از این منظر، فقیرتر شدن پیش از آنکه با گرسنگی آغاز شود، می‌تواند با کاهش گزینه‌های زندگی آغاز شود. داده‌های اقتصادی نشان می‌دهند که این مسئله در ایران جدی است. بر اساس برآورد بانک جهانی، در سال ۲۰۲۳ حدود ۲٫۵ درصد جمعیت ایران زیر خط فقر شدید جدید، یعنی درآمد ۳ دلار در روز بر مبنای PPP سال ۲۰۲۱، قرار داشته‌اند؛ اما با خط ۸٫۳۰ دلار، که برای کشورهای با درآمد متوسط بالا استفاده می‌شود، تصویر بسیار گسترده‌تری از فقر و آسیب‌پذیری به دست می‌آید. این تازه بدون در نظر گرفتن افت شدید درآمد از سال ۲۰۲۳ تا امروز است که شاید به اندازه افت دو یا چند برابر این مدت پیش از این باشد. بانک جهانی در گزارش آوریل ۲۰۲۵ همچنین اعلام کرد بیش از یک‌سوم ایرانیان بر اساس خط ۶٫۸۵ دلار در روز بر مبنای PPP سال ۲۰۱۷ در فقر قرار داشته‌اند و پیش‌بینی کرد که با کاهش GDP سرانه، نرخ فقر در سال‌های ۲۰۲۵ و ۲۰۲۶ به حدود ۲۰ درصد برسد(World Bank, ۲۰۲۵a) . بانک جهانی خط ۶٫۸۵ دلاری را به ۸٫۳۰ دلار و خط فقر شدید ۲٫۱۵ دلاری را به ۳ دلار تغییر داده است(World Bank, ۲۰۲۵b) . همچنین سقوط اقتصادی و تورم فزاینده در سه سال اخیر را هم داریم. بنابراین امروز برآورد منطقی دو برابر این مقدار است.

شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۹:۳۳

بازديد: ۲۷

فصل اقتصاد - در سال ۲۰۱۸، حراجی شهر وین اتریش شاهد اتفاقی خیره‌کننده بود. روی میز، دوربینی قدیمی متعلق به سال ۱۹۲۳ قرار داشت که بیش از یک قرن از عمر آن می‌گذشت. با آغاز مزایده، ارقام به شکلی سرسام‌آور بالا رفتند؛ یک میلیون یورو، دو میلیون یورو و سرانجام چکش حراج با مبلغ ۲.۴ میلیون یورو فرود آمد. این دوربین حتی به طور کامل کار نمی‌کرد و تنها یک قطعه تاریخی به شمار می‌رفت. در حالی که خریدار ناشناس باقی ماند، یک پرسش ذهن همگان را درگیر کرد: چرا فردی باید چنین مبلغ کلانی را برای یک دوربین قدیمی پرداخت کند؟ پاسخ در یک نام نهفته است؛ لایکا.

شنبه ۱۱ مهر ۱۴۰۵ - ۱۱:۱۹:۳۰

بازديد: ۵۶