فصل اقتصاد - مهراد عباد* احتکار به معنای نگهداری عمدی از کالاهای ضروری و امتناع از عرضه آنها به بازار با هدف افزایش قیمت و کسب سود بیشتر پدیده‌ای است که تقریبا در تمام نظام‌های اقتصادی جهان به نوعی وجود دارد. با این حال، ابعاد، علل و راهکارهای مقابله با آن در کشورهای مختلف تفاوت چشم‌گیری دارد.

شنبه ۲۷ تير ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۷:۴۵

بازديد: ۲۰

فصل اقتصاد - حسن فرزوان‌فرد* تورم و آنچه امروز اقتصاد ایران با آن مواجه است، در اصل ارتباط مستقیمی با گران‌فروشی ندارد. عوامل شکل‌دهنده تورم مشخص هستند و از آنجا که بارها از سوی صاحب‌نظران اقتصادی درباره آنها بحث شده، نیازی به تکرار دوباره آنها نیست. افزایش قیمت‌ها و شکل‌گیری تورم حاصل مجموعه‌ای از متغیرهای اقتصادی است که در شرایط کنونی اقتصاد ایران، چنین وضعیتی را رقم زده‌اند. اگر برای کنترل این عوامل، ابزارهای اقتصادی مناسب به‌کار گرفته شود و امکان مقابله با آنها فراهم آید، می‌توان امیدوار بود که زمینه‌های بروز تورم کنترل یا دست‌کم محدود شود.

شنبه ۲۷ تير ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۷:۴۳

بازديد: ۱۸

فصل اقتصاد - پویا فیروزی* در سال۳۰۱ میلادی، امپراتور دیوکلتیان (Diocletian) برای مقابله با تورم افسارگسیخته در امپراتوری روم، فرمانی تاریخی به نام «فرمان حداکثر قیمت‌ها» صادر کرد. او برای بیش از هزار کالا و دستمزد، سقف قیمتی تعیین کرد و مجازات متخلفان را «مرگ» قرار داد. منطق امپراتور ساده و با رویکردی قهرآمیز بود: گرانی کارِ دلالان، محتکران و سودجویان است؛ پس با داغ و درفش می‌توان بازار را آرام کرد.

شنبه ۲۷ تير ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۷:۴۱

بازديد: ۲۰

فصل اقتصاد - جنگ، نااطمینانی را افزایش می‌دهد و نااطمینانی نیز نخستین اثر خود را بر بازارها و رفتار اقتصادی بازیگران آن می‌گذارد. در چنین شرایطی، نگرانی سیاستگذاران نسبت به تامین کالاهای اساسی، تداوم عرضه و جلوگیری از شکل‌گیری کمبودهای مصنوعی تا حد زیادی قابل درک است.

شنبه ۲۷ تير ۱۴۰۵ - ۰۰:۰۷:۴۰

بازديد: ۱۹

فصل اقتصاد - کریس کلیتون* کشاورزان آمریکایی ممکن است در صورت پیشرفت مذاکرات میان ایالات متحده، ایران و کشورهای میانجی که به‌تازگی در سوئیس به پایان رسید، شاهد ازسرگیری فروش محصولات کشاورزی به ایران باشند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۶:۰۱

بازديد: ۱۹

فصل اقتصاد - اندرو انگلند* ترامپ با دسترسی ایران به ۶میلیارد دلار از دارایی‌های مسدودشده برای خرید کالاهای آمریکایی موافقت کرد. رئیس‌جمهور آمریکا اعلام کرد منابع مالی نگهداری‌شده در قطر برای خرید تجهیزات پزشکی و محصولات کشاورزی آمریکایی استفاده خواهد شد. در واقع، دولت دونالد ترامپ موافقت کرده است که ایران دسترسی تدریجی به ۶‌میلیارد دلار از درآمدهای نفتی مسدودشده خود در قطر را برای خرید محصولات آمریکایی آغاز کند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۵۵

بازديد: ۱۸

فصل اقتصاد - درست از همان روزی که رسانه‌ها خبر از وقوع یک تفاهم ۱۴بندی میان ایران و آمریکا دادند، روایت‌های متفاوت و متعددی از مفاد و پیامدهای این تفاهم منتشر شد. روایت‌های منتشرشده گاه حتی با یکدیگر تناقض هم داشت تا جایی که خیلی زود، مفاد و پیامدهای تفاهم ایران و آمریکا، تبدیل به یکی از ‌جنجالی‌ترین بحث‌های سیاسی و اقتصادی شد. دونالد ترامپ روز دوشنبه هفته گذشته اعلام کرد منابع آزادشده ایران باید صرف خرید مواد غذایی و محصولات کشاورزی آمریکایی شود.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۵۰

بازديد: ۱۷

فصل اقتصاد - دکتر فاطمه عزیزخانی* اقتصاد ایران به‌دلیل وابستگی بخشی از تولید به واردات مواد اولیه، ماشین‌آلات، قطعات و کالاهای واسطه‌ای، نسبت به تحولات بین‌المللی حساس است. جنگ ۴۰ روزه، مسیرهای تجاری، حمل‌ونقل، تامین ارز، ترخیص کالا از گمرک و برنامه‌ریزی تولید را دچار مشکل کند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۴۵

بازديد: ۱۷

فصل اقتصاد - دکتر لطفعلی بخشی* صحبت درباره لزوم حمایت از صنایع مولد زمانی معنادار می‌شود که در وهله اول چند فرض در نظر بماند. با توجه به شواهد موجود، پایان مخاصمات با ابهام مواجه است. نکته حائز اهمیت آنکه ایران به یک تفاهم با آمریکایی‌ها رسیده‌ است و رؤسای جمهور دو کشور آن را امضا کرده‌اند؛ اما متاسفانه برخی در داخل کشور به دلایل مختلف و به‌خاطر منافع خاص تلاش می‌کنند این تفاهم را با تحریک‌های گوناگون بر هم بزنند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۳۸

بازديد: ۱۸

فصل اقتصاد - دکتر زهرا کریمی* بحران‌های اقتصادی با کاهش گرایش به سرمایه‌گذاری، از رشد مشاغل مولد جلوگیری می‌کند. تحریم‌های سخت، موانع جدی بر سر راه تجارت خارجی، کمبود مواد خام و کالاهای واسطه‌ای، قطع گاه به گاه برق و گاز، تورم بالا، کاهش قدرت خرید خانوارها و پایین آمدن تقاضا برای بسیاری از کالاها و خدمات، بخش اعظم بنگاه‌های کشور را با چالش جدی روند نزولی جدی و تنگنای مالی مواجه ساخته است؛ به همین دلیل بسیاری از بنگاه‌ها به کاهش ساعات کار و تعدیل نیروی انسانی اقدام می‌کنند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۳۳

بازديد: ۱۵

فصل اقتصاد - دو جنگ تحمیلی به فاصله یک سال و تبعات اقتصادی آن فشار قابل‌توجهی بر بسیاری از بنگاه‌های تولیدی کشور وارد کرد. اختلال در زنجیره تامین، کاهش تقاضا، مشکلات نقدینگی و افزایش هزینه‌های عملیاتی باعث شد برخی واحدهای تولیدی برای کنترل هزینه‌ها به تعدیل نیروی انسانی یا کاهش ظرفیت فعالیت خود روی آورند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۲۹

بازديد: ۱۵

فصل اقتصاد - قاسم اسدی* دور جدید توزیع کالابرگ‌های الکترونیک از اسفندماه سال۱۴۰۳ آغاز شد و تا دی‌ماه۱۴۰۴ مسیر پر تلاطمی را تجربه کرد که یکی از مهم‌ترین دلایل این وقفه‌های متعدد تامین مالی طرح بود. از دی‌ماه۱۴۰۴ مبلغ کالابرگ تا رقم تقریبی یک‌میلیون تومان افزایش پیدا کرد و تا اردیبهشت‌ماه۱۴۰۵ دولت در پرداخت کالابرگ استمرار ورزید. اکنون اما پس از تجربه‌ جنگ اخیر سوالات متعددی در مورد این طرح مطرح شده است. دولت وعده‌ افزایش مبلغ کالابرگ را داده که با توجه به آمار تورم کالاهای اساسی در سه‌ماهه‌ اول سال تصمیمی موجه به نظر می‌رسد؛ اما همچنان تامین هزینه‌های کالابرگ، تحقق آن را در ابهام نگه داشته است.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۲۴

بازديد: ۱۹

فصل اقتصاد - دکتر عبدالرسول صادقی* اقتصاد ایران در شرایط حاضر با مجموعه‌ای از چالش‌های جدی در حوزه‌های تورم، توزیع درآمد و محدودیت منابع مالی مواجه است؛ شرایطی که ضرورت بازنگری در سیاست‌های حمایتی و تخصیصی دولت را بیش از پیش برجسته می‌کند. در چنین بستری، کیفیت طراحی سیاست‌های توزیعی نقشی تعیین‌کننده در اثربخشی رویکردهای دولت در حوزه رفاه اجتماعی دارد.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۱۹

بازديد: ۱۸

فصل اقتصاد - در بسیاری از کشورها، در دوره‌های بحران‌های اقتصادی یا شوک‌های معیشتی، دولت‌ها برای کاهش فشار بر خانوارها به سراغ سیاست‌های حمایتی می‌روند. با این حال، تجربه جهانی نشان می‌دهد که موفقیت این سیاست‌ها بیش از آنکه به حجم منابع اختصاص‌یافته وابسته باشد، به نحوه طراحی و هدف‌گیری آنها بستگی دارد. در اغلب کشورها، حمایت‌های اضطراری موقتی هستند و عمدتا بر خانوارها و گروه‌هایی متمرکز می‌شوند که بیشترین آسیب را از بحران متحمل شده‌اند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۱۵

بازديد: ۱۵

فصل اقتصاد - دکتر محمد العریان* درحالی‌که جهان در حال ارزیابی خسارت‌های اقتصادی مداوم ناشی از جنگ خاورمیانه است، بخش عمده توجه‌ها بر این موضوع متمرکز شده که بازگشت تولید و صادرات انرژی به وضعیت «عادی» چه مدت زمان خواهد برد.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۱۱

بازديد: ۱۴

فصل اقتصاد - جنگ ۴۰ روزه آمریکا علیه ایران آثار و پیامدهایی داشت که تنها در ایران یا حتی خاورمیانه محصور نماند و به سرعت در مقیاس جهانی بازتاب یافت. اندیشمندان و اقتصاددانان در زمان این جنگ بار دیگر دریافتند که اقتصاد بین‌الملل تا چه اندازه به ثبات ژئوپلیتیک در خاورمیانه وابسته است. این جنگ از همان روز آغازین خود تردد مسیرهای انرژی و تجارت را با اختلال مواجه کرد تا لایه‌های عمیقی از شکنندگی در ساختار اقتصاد جهانی را آشکار کند؛ چراکه جنگ مذکور بر تمام بازارهای جهانی اثر گذاشت، زنجیره‌های تامین را مختل کرد و انتظارات تورمی را افزایش داد.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۰۷

بازديد: ۱۷

فصل اقتصاد - الساندرا میلیاچو* جنگ ۴۰روزه در ایران باعث شد نخبگان اقتصادی و سیاسی جهان به‌طور جدی درباره نحوه مواجهه با مجموعه‌ای از شوک‌ها تأمل کنند؛ شوک‌هایی که هیچ نشانه‌ای از فروکش کردن ندارند. چهار هفته پس از آغاز درگیری، اختلال در عرضه انرژی به حدی شدید شد که برخی تصور می‌کردند حتی پایان ناگهانی جنگ نیز نمی‌تواند شرایط را به وضعیت پیش از بحران بازگرداند. این را ریچارد کو، اقتصاددان ارشد شرکت نومورا ریسرچ، اعلام کرده است. او در گفت‌وگویی در کارگاه آمبرُزِتی ایتالیا گفته بود: «ترمیم همه چیز زمان زیادی خواهد برد.» به گفته او، دولت‌ها و بانک‌ها با نوعی شوک عرضه مواجه هستند که مدیریت آن بسیار دشوار است. او افزود: «اگر جنگ تمام شود، مردم می‌توانند شروع به برنامه‌ریزی کنند. اما فعلا هیچ‌کس قادر به برنامه‌ریزی نیست.»

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۰۳

بازديد: ۱۶

فصل اقتصاد - هری رابرتسون* بازارهای سهام اروپا و قراردادهای آتی بورس آمریکا دوشنبه هفته گذشته رشد قابل‌توجهی را تجربه کردند. این رشد پس از آنکه ایالات متحده و ایران با هم درباره توقف درگیری‌های اخیر و ازسرگیری مذاکرات به توافق رسیدند، رخ داد. تحول مذکور به کاهش قیمت نفت کمک کرد. قیمت جهانی نفت پیش‌تر در پی حملات متقابل دو طرف در آغاز هفته جهش کرده بود. بازگشت به مسیر دیپلماسی در شرایطی رخ می‌دهد که طی روزهای گذشته دو کشور مجموعه‌ای از حملات تلافی‌جویانه را علیه یکدیگر انجام داده بودند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۵:۰۰

بازديد: ۱۵

فصل اقتصاد - دکتر نوریل روبینی* پس از ۴۰روز حملات گسترده آمریکا به تاسیسات نظامی ایران و هدف قرار دادن نیروهای نظامی و غیرنظامی، دولت ترامپ موفق به تحمیل وضعیت تسلیم به ایران نشد و در نهایت ایران همچنان کنترل تنگه هرمز را در اختیار دارد. همزمان با حملات ایران به پایگاه‌های آمریکا در کشورهای عضو شورای همکاری خلیج‌فارس و تهدید مسیرهای کشتیرانی، ایالات متحده در نهایت به وضعیت عقب‌نشینی یا همان TACO (ترامپ همیشه عقب‌نشینی می‌کند) بازگشت و با آتش‌بس موافقت کرد. اکنون، افزایش تورم و کندی فعالیت اقتصادی، نشانه‌هایی از ورود به دوره‌ای از رکود تورمی را نشان می‌دهد؛ درست در زمانی که این وضعیت می‌تواند خشم رأی‌دهندگان را در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برانگیزد.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۴:۵۷

بازديد: ۱۶

فصل اقتصاد - حمید کردبچه* تحولات دو دهه اخیر نشان داده است که مزیت رقابتی کشورها بیش از آنکه به حجم سرمایه یا منابع طبیعی وابسته باشد، به توانایی آنها در خلق، جذب و توسعه نوآوری بستگی دارد. در این میان، صنعت خدمات مالی جایگاهی متفاوت از سایر صنایع دارد. بانک‌ها، شرکت‌های بیمه، بازارهای سرمایه و نهادهای مالی نه‌تنها بخشی از اقتصاد هستند، بلکه زیرساخت تخصیص منابع در کل اقتصاد و برای خدمت به جامعه محسوب می‌شوند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۴:۵۳

بازديد: ۱۴

فصل اقتصاد - محسن راجی اسدآبادی* امروزه تورم در بسیاری از کشورها، به‌ویژه اقتصادهای درحال‌توسعه، نه یک مفهوم انتزاعی اقتصادی، بلکه یک تجربه زیسته روزمره است. برای خانوارها، تورم به معنای کاهش مستمر قدرت خرید، تغییر الگوی مصرف و افزایش نااطمینانی در برنامه‌ریزی مالی است. برای سیاستگذاران نیز تورم صرفا یک شاخص آماری نیست، بلکه چالشی پایدار در مدیریت انتظارات، بودجه دولت و حفظ ثبات اقتصادی محسوب می‌شود.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۴:۵۰

بازديد: ۱۳

فصل اقتصاد - تورم در ایران دیگر صرفا یک شاخص اقتصادی یا آماری که هر ماه از سوی مرکز آمار و بانک مرکزی منتشر شود، نیست؛ به بخشی از تجربه روزمره زندگی ایرانیان تبدیل شده است. کاهش مداوم قدرت خرید، تغییر الگوی مصرف خانوارها، دشوارتر شدن برنامه‌ریزی برای سرمایه‌گذاری و تولید، افزایش نااطمینانی و فرسایش اعتماد عمومی، تنها بخشی از پیامدهای پدیده‌ای است که سال‌هاست اقتصاد ایران را درگیر خود کرده است. با این حال، هر بار که سخن از ریشه‌های تورم به میان می‌آید، معمولا یک پاسخ ساده و به اصطلاح عامیانه‌تر دم دستی، بیش از سایر روایت‌ها تکرار می‌شود؛ «چاپ پول». هرچند رشد نقدینگی و سیاست‌های پولی نقش مهمی در شکل‌گیری تورم دارند، اما تجربه ایران و بسیاری از کشورهای جهان نشان می‌دهد که واقعیت، بسیار پیچیده‌تر از یک رابطه خطی میان پول و قیمت‌هاست. تورم مزمن، بیش از آنکه محصول عملکرد یک متغیر یا یک سیاست باشد، حاصل برهم‌کنش مجموعه‌ای از تصمیم‌ها، نهادها و ساختارهایی است که در طول زمان‌بر یکدیگر اثر گذاشته‌اند.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۴:۴۷

بازديد: ۱۲

فصل اقتصاد - زهرا کریمی* سرمایه‌گذاری پرنوسان‌ترین متغیر کلان اقتصادی است. مصرف، هزینه‌های دولت، واردات و صادرات عمدتا در پی تاثیر نوسانات سرمایه‌گذاری بر تولید ناخالص داخلی دچار تغییر می‌شوند. انتظارات مثبت صاحبان سرمایه نسبت به تحولات اقتصادی در آینده مشوق سرمایه‌گذاری، رشد تولید و اشتغال است؛ بالعکس فقدان چشم‌انداز روشن بازدارنده سرمایه‌گذاری، کاهش ظرفیت‌های تولیدی و فقدان فرصت‌های شغلی مولد را در پی دارد. از سال۱۳۹۱ تاکنون تشدید تنش‌های بین‌المللی، و اعمال تحریم‌های فراگیر علیه ایران، ضربه سختی بر پیکر اقتصاد کشور وارد آورده است. در چنین شرایطی گرایش به سرمایه‌گذاری کاهش یافته و بخش بزرگی از فعالان اقتصادی در کشور تلاش کردند که سرمایه‌های مادی و فکری خود را از محیط پرخطر ایران دور کنند. افت سرمایه‌گذاری چرخه معیوبی را در اقتصاد ایران شکل داده است.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۴:۴۴

بازديد: ۱۲

فصل اقتصاد - سرمایه‌گذاری، موتور محرکه رشد اقتصادی است. شاخصه میزان سرمایه‌گذاری به‌خصوص در بخش زیرساخت‌های یک کشور، متغیری است که ظرفیت تولید، اشتغال و رفاه آینده آن کشور را شکل می‌دهد. با این حال، اقتصاد ایران طی بیش از یک دهه گذشته با روندی فرسایشی در سرمایه‌گذاری مواجه بوده است. نااطمینانی‌های اقتصادی، تحریم‌های بین‌المللی، محدودیت دسترسی به منابع مالی و فناوری و تضعیف انگیزه بخش خصوصی، موجب شده است حجم سرمایه‌گذاری در بسیاری از بخش‌های زیربنایی کاهش یابد. نتیجه این روند، فرسودگی تدریجی شبکه‌های آب، برق و گاز و تشدید ناترازی‌هایی است که امروز آثار آن در زندگی روزمره مردم و عملکرد بنگاه‌های اقتصادی به‌خوبی قابل مشاهده است.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۴:۴۱

بازديد: ۱۴

فصل اقتصاد - دکتر حجت‌الله فرزانی* اختلال اخیر در شبکه بانکی و برخی بانک‌ها، قاعدتا مراودات میان افراد، فعالان بازار و بنگاه‌های اقتصادی را تا حدودی مختل کرده است. با این حال، نمی‌توان گفت که الزاما خسارت مستقیمی به همه آنها وارد شده است؛ زیرا اگر دستورهای پرداخت یا نقل‌وانتقال‌های مالی وجود داشته، یکی از کارکردهای اصلی بانک‌ها که تسهیل انجام معاملات و فراهم کردن ابزارهای پرداخت است، دچار اختلال شده است. این موضوع به‌طور طبیعی تبعاتی برای فعالان اقتصادی و نگرانی‌هایی برای آنها ایجاد می‌کند و آثار مشاهده‌شده نیز عمدتا ناشی از همین اختلال است. اعتماد عمومی به شبکه بانکی موضوع بسیار مهمی است.

جمعه ۲۶ تير ۱۴۰۵ - ۱۲:۱۴:۳۹

بازديد: ۱۴