نقش «روایت» در کیمیاگری اقتصاد اقتصادی

نقش «روایت» در کیمیاگری اقتصاد

  بزرگنمايي:

فصل اقتصاد - در بحبوحه انتخابات ریاست‌جمهوری ترکیه که فضای سیاسی آن کشور را دوقطبی کرده بود، اتفاق مهم دیگری افتاد که متاسفانه از دید رسانه‌های داخلی مخفی ماند و توجه زیادی هم به آن نشد. کمال درویش، معمار اقتصاد نوین ترکیه، 6 روز قبل از انتخابات، 14 ماه مه، در 74سالگی درگذشت. کمال درویش اقتصاددان و سیاستمداری بود که سمت‌های مختلفی، از معاونت بانک جهانی گرفته تا ریاست برنامه توسعه سازمان ملل، را در اختیار داشت
منصور بیطرف*
در بحبوحه انتخابات ریاست‌جمهوری ترکیه که فضای سیاسی آن کشور را دوقطبی کرده بود، اتفاق مهم دیگری افتاد که متاسفانه از دید رسانه‌های داخلی مخفی ماند و توجه زیادی هم به آن نشد. کمال درویش، معمار اقتصاد نوین ترکیه، 6 روز قبل از انتخابات، 14 ماه مه، در 74سالگی درگذشت. کمال درویش اقتصاددان و سیاستمداری بود که سمت‌های مختلفی، از معاونت بانک جهانی گرفته تا ریاست برنامه توسعه سازمان ملل، را در اختیار داشت. او یک ترک طرفدار حزب جمهوری خلق ترکیه بود که به کمال قلیچدار اوغلو، نامزد این دوره ریاست جمهوری، در سال 2015 قول داده بود که اگر دولت را در اختیار گرفت معاون نخست‌وزیر در امور اقتصادی شود، همان طور که در سال 2001 مسوولیت وزارت امور اقتصادی را در دولت بلنت اجویت بر عهده گرفته بود.
داستانی را نقل می‌کنند که مقرون به صحت است و آن این است که در اوایل ماه مارس سال 2001، بلنت اجویت با کمال درویش که در آن زمان در آمریکا بود و معاونت بانک جهانی را در اختیار داشت، تماس می‌گیرد و از او دعوت می‌کند تا اقتصاد بی‌ثبات و ناپایدار ترکیه را سامان بخشد؛ اقتصادی که نرخ تورم‌های دو‌رقمی‌اش در دهه 1990 که برخی اوقات به سه‌رقمی نزدیک می‌شد ذهن همه را به خود مشغول کرده و راحتی و آرامش مردم را هم گرفته بود. او فورا درخواست بلنت اجویت را قبول می‌کند و روز بعد از بانک جهانی که به مدت 22 سال در آنجا کار کرده بود استعفا می‌دهد و عازم ترکیه می‌شود و پست وزارت امور اقتصادی را بر عهده می‌گیرد. او اختیارات زیادی را گرفت و مهم‌ترین آنها این بود که در تصمیم‌گیری استقلال داشته باشد اما هماهنگ هم باشد. کمال درویش شروع به اصلاحات اقتصادی کرد و یک برنامه سفت‌و‌سخت اقتصادی اجتماعی را در کشور ریخت.
اولین اقدام او اصلاح نظام بانکی کشور بود و بانک‌های دولتی را که استفاده‌های سیاسی از آنها می‌شد تحت حمایت قرار داد. همچنین استقلال بانک مرکزی را تقویت کرد و اصلاحات عمیقی را در بخش‌های کشاورزی، انرژی و بودجه‌ریزی ایجاد کرد. این اصلاحات و نیز اشتهاری که در سطح بین‌الملل داشت و همچنین ارتباط‌های قوی و سطح بالایی که در آمریکا و اروپا پیدا کرده بود، به او کمک کرد که 20میلیارد دلار وام از صندوق بین‌المللی پول و بانک جهانی دریافت کند. سال بعد - 2002 - ترکیه شاهد رشد سریع اقتصادی بود و نرخ تورم از میانگین 70درصد در دهه 1990 به 12درصد در سال 2003 رسید و در سال 2004 هم تک‌‌رقمی شد. همچنین نرخ بهره بانکی هم کاهش یافت و ارزش لیره ترکیه هم تقویت شد. زمانی که نرخ تورم کاهش یافت، او دیگر در مسند وزارت نبود بلکه عضو پارلمان شده بود که سال بعد از پارلمان هم بیرون آمد و دوباره عازم آمریکا شد که در برنامه توسعه ملل، موسسه بروکینگ و... مسوولیت‌های مختلفی از ریاست گرفته تا قائم‌مقامی بر عهده گرفته بود.
بسیاری از کارشناسان از کمال درویش سوال کرده بودند که چگونه او توانست در مدت کوتاهی - دو سال - نرخ تورم را از میانگین 70درصد طی دهه 1990 به 12درصد در سال 2003 برساند و سپس تک‌رقمی بشود؟ شاید جالب باشد، جدا از ابزارهای سیاستی پولی و مالی که او اتخاذ کرد یک ابزار مهم دیگر هم به کار گرفت. کمال درویش در سال 2013 از این ابزار خود رونمایی کرد. این ابزار چیزی نبود جز در اختیار گرفتن «روایت‌ها»! کمال درویش در این باره در سال ‍2013 نوشته بود: «بیش از یک دهه پیش زمانی که مسوولیت سیاستگذاری در ترکیه را قبول کردم، بهترین توصیه‌ای که گرفتم این بود که برای حمایت از برنامه‌های اقتصادی که می‌خواهید موفق شود، زمان زیادی را برای توسعه و ارتباطات روایت‌ها صرف کن و مراقب (روایت‌ها) باش.»
به نوشته درویش، «هر چقدر سیاست‌های اقتصادی در معرض بحث‌های عمومی باشد - یعنی هر چقدر دموکراسی بیشتر باشد - نوع روایت‌های سیاستگذاری هم بسیار مهم می‌شود.» متاسفانه سیاستگذاران اقتصادی ما از این مهم، یعنی روایت‌ها، غافل بوده‌اند و شاید هم هستند. آنها در این مدت فقط و فقط به دنبال این بودند که سیاست‌ها را اصلاح کنند اما نمی‌دانستند و شاید هم هنوز ندانند که روایت‌ها، همان پچ‌پچ‌هایی که میان مردم در کوچه و خیابان‌ها رد‌و‌بدل می‌شود، عامل مهمی در منحرف کردن سیاست‌هاست. برای مثال چرا مردم به‌رغم همه توصیه‌هایی که مسوولان در مورد نگه نداشتن ارز و طلا و... می‌کنند و تنبیهاتی را هم بیان می‌کنند، باز مردم کار خودشان را می‌کنند و تمامی رشته‌هایی که مسوولان در این خصوص می‌بافند، پنبه می‌شود‍؟
22 سال پیش، وقتی کمال درویش سکان سیاستگذاری اقتصادی ترکیه را در دست گرفت، به‌رغم تجربیات زیادی که در علم اقتصاد داشت و سیاستگذاری‌های بانک جهانی را تدوین می‌کرد، پند خردمندانه یکی از دوستانش را که نمی‌دانیم سیاستمدار بود یا اقتصاددان، درباره روایت‌ها، مهم‌ترین توصیه کاری‌اش می‌داند. بهتر است درباره «روایت»ها نکاتی را بیان کنیم. واقعیت آن است که نگهداری روایت‌ها و هدایت آنها می‌تواند از مهم‌ترین سیاست‌های یک سیاستگذار باشد.
رابرت شیلر، اقتصاددان آمریکایی و برنده جایزه نوبل در سال 2019 کتابی نوشت با عنوان «اقتصاد روایی». به اعتقاد شیلر، قدرت و شدت تاثیری که روایت‌ها می‌توانند بر تثبیت یا انحراف رویدادهای اقتصادی بگذارند، بیش از سایر عوامل است. بنا بر نظر شیلر: «روایت‌ها، اصلی‌ترین بردار در تغییرات سریع فرهنگ، روحیه و رفتارهای اقتصادی است.» او می نویسد: «یک روایت اقتصادی در اصل مانند یک داستانی است که دهان به دهان می‌گردد و این پتانسیل را دارد تا تصمیمات اقتصادی مردم را مانند تصمیم برای استخدام یک کارگر یا منتظر ماندن برای یک زمان بهتر برای انجام کاری، ‌تغییر دهد.» بر همین اساس در سال 2013 و زمانی که اتحادیه اروپا با یک بحران پولی مثل بحران پولی یونان مواجه بود، کمال درویش در مقاله خود بیش از هر چیز بر «روایت» تاکید کرد و معتقد بود: «یک روایت موفق نه می‌تواند پیچیده باشد و نه ساده. روایت موفق باید تصویرها را در نظر بگیرد و هیجان عمومی را مخاطب قرار دهد و امید واقعی را به وجود آورد. (چون) اغلب رای‌دهندگان پوپولیسم بی‌ارزش را متوجه می‌شوند.»
توجه درویش به سیاستگذاران اقتصادی بیش از هر چیز متوجه روسای کل بانک مرکزی بود. او واژه تکان‌دهنده‌ای که از کتاب روزنامه‌نگار آمریکایی به نام «نیل ایروین» قرض گرفته برای سیاست‌های پولی بانک مرکزی به کار می‌گیرد؛ «کیمیاگری بانک مرکزی». زیرا آنها هستند که با سیاستگذاری پولی خود، نرخ تورم و ارزش پول ملی را دچار نوسان می‌سازند؛ اما تنها نمی‌توانند این مهم را انجام دهند مگر آنکه رهبران سیاسی هم پشتیبان آنها باشند. تاکید کمال درویش بر این است که «در‌حالی‌که رئیسان بانک مرکزی برای بازارهای مالی روایت‌هایی را فراهم می‌کنند، این رهبران سیاسی هستند که باید پیام‌های کلی اقتصادی اجتماعی را که سرمایه‌گذاری واقعی درازمدت را تشویق می‌کنند و امید برای آینده را تقویت می‌کنند، فراهم سازند.» اما روایت و مقبولیت آن بر یک چیز استوار است: مشروعیت راوی! از این‌روست که شیلر در کتاب خود بر روایت راوی‌ها که او آنها را سلبریتی‌های سیاسی، اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی می‌نامد تاکید زیادی می‌کند. بدون شک، کمال درویش راوی مشروعی بود که ترک‌ها او را قبول داشتند و سیاست‌هایش را می‌پذیرفتند، به همین خاطر «معمار اقتصاد نوین ترکیه» شد.
منبع : روزنامه دنیای اقتصاد


ارسال نظر شما

Protected by FormShield

اخبار خواندنی

خدمات پیام‌رسان‌های داخلی به نامزدهای انتخابات اعلام شد

تورم آمریکا همچنان بالا است

ترانزیت ریلی زغال سنگ از روسیه به هندوستان از مسیر ایران برای اولین بار

ارتقاء جایگاه بازار سرمایه در تامین مالی بنگاه‌های تولیدی/ ضرورت ترویج سرمایه‌گذاری غیرمستقیم

دستورالعمل مرابحه پروژه‌ای با هدف تأمین مالی فعالیت‌های اقتصادی به شبکه بانکی ابلاغ شد

سایه تصمیمات ناگهانی بر سر صادرات؛ موانع را کنار بزنید

نرخ تورم بزرگترین اقتصاد جهان

فروش اعتباری 120 همت مواد اولیه پتروشیمی به صنایع پایین دستی

صادرات 14 میلیون پوندی انگلیس به ایران در 3 ماه

جنگل‌های ایران بزرگتر شدند/ رشد 15درصدی در 20 سال

ارتقای سطح آموزش مهارتی کارگران

افتتاح اتاق طلای جدید موته توسط رئیس هیئت عامل ایمیدرو

پیشنهاد افزایش وام نهضت ملی مسکن به 700 میلیون تومان

موثقی نیا: ارایه تسهیلات صندوق بیمه معدنی حمایت از معدنکاران، اشتغالزایی و رونق تولید را به همراه خواهد داشت

دولت سیزدهم 5000 واحد تولیدی در کشور را احیا کرد

بیت‌کوین ثابت ماند

جلسه آغاز پروژه فرهنگ سازمانی در فولاد اکسین برگزار شد

در دومین اجلاس ملی مدیران روابط عمومی صورت گرفت؛ کسب نشان عالی ارتباطات رسانه‌ای توسط فولاد هرمزگان

شما فرماندهان اقتصادی کشور هستید

دکتر ابراهیمی از شرکت‌های گل گهر و گهرزمین بازدید کرد/ مشارکت بانک سپه در پویش «چله خدمت» با حمایت از رونق تولید و اشتغالزایی

نیروی انسانی مهم‌ترین دارایی بنگاه اقتصادی

پرداخت وام اشتغال به زوجین روستایی دهه 60 با سود 4درصد

کشاورزی عامل مستقیم انتشار 13.5 درصد از گازهای گلخانه‌ای

3 هدف مهم سازمان بورس در سال 1403/  نرخ بهره بالا سرمایه‌گذاری را توجیه‌ناپذیر می‌کند

اینترنت فیبر نوری در مقابل اینترنت LTE: مقایسه‌ای جامع به زبان ساده

© - www.fasleqtesad.ir . All Rights Reserved.