تقه زدن گیربکس اتوماتیک چه زمانی خطرناک است؟

فصل اقتصاد - گیربکس اتوماتیک باید دنده‌ ها را متناسب با سرعت خودرو و شرایط رانندگی تعویض کند؛ بدون اینکه ضربه‌های شدید، صدای کوبش یا تکان‌های غیرعادی احساس شود. اگر هنگام قرار دادن دنده روی حالت حرکت، شتاب ‌گیری یا کاهش سرعت صدای تقه می‌شنوید، بهتر است آن را نادیده نگیرید. گاهی علت این صدا یک ایراد ساده در اتصالات خودرو است، اما در بعضی شرایط می‌تواند نشانه اختلال در عملکرد گیربکس باشد. شناخت زمان بروز تقه و علائم همراه آن کمک می‌کند پیش از گسترش خرابی، برای عیب‌یابی اقدام کنید.

علت تقه زدن گیربکس اتوماتیک چیست؟

تقه زدن گیربکس اتوماتیک همیشه به معنای خرابی داخلی آن نیست. گیربکس با موتور، دسته‌ موتور ها، پلوس ‌ها و سایر اجزای انتقال قدرت در ارتباط است و اختلال در هرکدام از این بخش ‌ها می‌تواند هنگام تغییر بار یا تعویض دنده، ضربه ایجاد کند. به همین دلیل، تشخیص منشأ صدا اهمیت زیادی دارد.
برای مثال، تقه‌ ای که هنگام قرار دادن دنده روی D یا R شنیده می‌شود، ممکن است با صدایی که هنگام تعویض دنده در حین حرکت ایجاد می‌شود، علت متفاوتی داشته باشد. زمان بروز صدا، شدت ضربه و تکرار آن از اطلاعات مهمی هستند که به تعمیرکار در تشخیص مشکل کمک می‌کنند.

چه زمانی تقه گیربکس خطرناک است؟

بعضی نشانه ‌ها نشان می‌دهند که نباید بررسی گیربکس را به تعویق انداخت. اگر تقه با یکی از علائم زیر همراه باشد، بهتر است خودرو در اولین فرصت بررسی شود. 

ضربه شدید هنگام تعویض دنده :
اگر تعویض دنده از یک حالت نرم به ضربه‌ای محسوس تبدیل شده، احتمال وجود ایراد در سیستم کنترل گیربکس، فشار روغن یا قطعات داخلی مطرح است.

تأخیر در حرکت خودرو :
اگر پس از قرار دادن دنده روی D یا R چند لحظه طول می‌کشد تا خودرو حرکت کند و سپس با ضربه درگیر می‌شود، این وضعیت می‌تواند نشانه اختلال در فشار هیدرولیک یا فرسودگی اجزای گیربکس باشد.

افزایش دور موتور بدون شتاب متناسب: 
بالا رفتن دور موتور بدون افزایش متناسب سرعت ممکن است به لغزش گیربکس اشاره داشته باشد. ادامه رانندگی در این وضعیت می‌تواند آسیب را بیشتر کند.

روشن شدن چراغ هشدار :
اگر تقه همراه با روشن شدن چراغ چک یا هشدار گیربکس باشد، خواندن کدهای خطا و بررسی سیستم کنترل ضروری است.

صدای غیرعادی همراه با بوی سوختگی یا نشتی: 
این علائم ممکن است از داغ شدن بیش ‌از حد روغن یا بروز ایراد در مجموعه انتقال قدرت خبر دهند و باید جدی گرفته شوند.
اگر ضربه ‌ها شدید شده‌اند، خودرو به‌درستی حرکت نمی‌کند یا علائم هشدار جدی وجود دارد، ادامه رانندگی انتخاب مناسبی نیست. در چنین شرایطی، توقف ایمن و استفاده از امداد خودرو می‌ تواند از وارد شدن آسیب بیشتر جلوگیری کند.

5 علت رایج تقه زدن گیربکس اتوماتیک

تقه زدن گیربکس اتوماتیک می ‌تواند دلایل مختلفی داشته باشد؛ از کمبود روغن و اختلال در عملکرد قطعات کنترلی گرفته تا فرسودگی اجزای داخلی گیربکس. شدت ضربه، زمان بروز آن و شرایط رانندگی می‌توانند به تشخیص علت کمک کنند. در ادامه، پنج علت رایج این مشکل را بررسی می‌کنیم.

1. کمبود یا نامناسب بودن روغن گیربکس

روغن گیربکس اتوماتیک فقط وظیفه روان‌ کاری ندارد؛ انتقال فشار هیدرولیک و کمک به عملکرد صحیح بخش‌های مختلف گیربکس نیز به آن وابسته است. کاهش سطح روغن، استفاده از روغن نامناسب یا افت کیفیت آن می‌تواند باعث تعویض دنده نامنظم، ضربه یا لغزش شود.
اگر تقه پس از سرویس گیربکس شروع شده، باید نوع روغن، مقدار آن و روش تنظیم سطح بررسی شود. سطح روغن در بسیاری از گیربکس ‌ها باید طبق دستورالعمل سازنده و در شرایط دمایی مشخص کنترل شود؛ بنابراین اضافه کردن روغن بدون بررسی فنی توصیه نمی‌شود.

2. خرابی دسته‌ موتور یا دسته‌ گیربکس

گاهی صدایی که راننده به گیربکس نسبت می‌دهد، از دسته ‌موتور یا دسته ‌گیربکس فرسوده ناشی می‌شود. این قطعات مجموعه موتور و گیربکس را مهار می‌کنند و ضربه‌ها و لرزش ‌های آن را کاهش می‌دهند. اگر لاستیک یا اتصالات آن‌ها آسیب دیده باشند، هنگام تغییر وضعیت دنده یا شروع حرکت، مجموعه انتقال قدرت بیش از حد جابه‌جا می‌شود و صدای تقه ایجاد می‌کند.
در این حالت ممکن است ضربه بیشتر هنگام جا به‌ جایی بین D و R یا فشردن و رها کردن پدال گاز احساس شود. بررسی این قطعات پیش از باز کردن گیربکس اهمیت دارد؛ زیرا ممکن است منشأ مشکل بیرون از خود گیربکس باشد.

3. اختلال در شیرهای برقی یا بلوک هیدرولیک

شیرهای برقی و بلوک هیدرولیک در بسیاری از گیربکس‌ های اتوماتیک، جریان و فشار روغن را برای تعویض دنده کنترل می‌کنند. اگر یکی از این بخش‌ ها درست عمل نکند، تعویض دنده ممکن است با تأخیر، ضربه یا ناهماهنگی همراه شود.
در چنین شرایطی، دستگاه دیاگ می ‌تواند به شناسایی کدهای خطا کمک کند؛ اما تشخیص قطعی معمولاً به بررسی داده‌ های زنده، شرایط بروز مشکل و گاهی آزمایش‌ های تکمیلی نیاز دارد. تعویض شتاب ‌زده شیر برقی بدون مشخص شدن علت خرابی ممکن است هزینه اضافی ایجاد کند.

 

4. فرسودگی قطعات داخلی گیربکس

صفحات اصطکاکی، کلاچ‌ های داخلی، چرخ‌ دنده‌ ها و سایر اجزای گیربکس در طول زمان و بر اثر کارکرد یا نگهداری نامناسب ممکن است فرسوده شوند. در این شرایط، تقه می‌تواند با لغزش، تغییر نامنظم دنده‌ها یا صداهای غیرعادی دیگر همراه باشد. اگر مشکل به ‌تدریج شدید تر شده یا پس از گرم شدن خودرو بیشتر احساس می‌شود، بررسی تخصصی اهمیت دارد. البته از روی یک نشانه نمی‌توان درباره نیاز به تعمیر اساسی یا تعویض گیربکس تصمیم گرفت؛ ابتدا باید میزان و محل خرابی مشخص شود.

5. لقی پلوس ‌ها و اتصالات انتقال قدرت

تقه‌ ای که هنگام شروع حرکت، تغییر ناگهانی فشار روی پدال گاز یا رها کردن آن ایجاد می‌شود، همیشه از گیربکس نیست. لقی در پلوس‌ ها، اتصالات انتقال قدرت یا اجزای مرتبط می‌تواند هنگام وارد شدن یا برداشته شدن نیرو، صدای کوبش ایجاد کند.
این تفاوت از نظر هزینه تعمیر اهمیت دارد؛ زیرا ایراد در اتصالات بیرونی ممکن است با تعمیر محدودتری برطرف شود. برای نمونه، در خودروهای تویوتا بهتر است پیش از تصمیم ‌گیری درباره تعمیر گیربکس، اجزای انتقال قدرت نیز بررسی شوند. اگر تقه در خودروی شما تکرار می‌شود، مراجعه به تعمیرگاه تخصصی تویوتا در غرب تهران می‌تواند فرصتی برای بررسی هم‌زمان گیربکس و اتصالات مرتبط فراهم کند.

آیا تقه زدن گیربکس در حالت سرد طبیعی است؟

در بعضی خودروها، رفتار گیربکس در دقایق ابتدایی پس از روشن شدن با زمانی که خودرو به دمای کاری رسیده متفاوت است. با این‌ حال، ضربه شدید یا تکرار شونده را نباید صرفاً به سرد بودن روغن نسبت داد.
اگر تقه فقط در شروع حرکت دیده می‌شود، باید مشخص شود آیا پس از گرم شدن کاملاً از بین می‌رود یا همچنان ادامه دارد. همچنین نوع گیربکس و توصیه سازنده درباره روغن و سرویس دوره‌ای اهمیت دارد. ثبت شرایط دقیق بروز صدا، مانند دمای موتور، سرعت خودرو و وضعیت دنده، به تشخیص بهتر کمک می‌کند.

برای تعمیر گیربکس چه زمانی مراجعه کنیم؟

اگر تقه خفیف است اما مرتب تکرار می‌شود، بهتر است عیب‌ یابی را به تعویق نیندازید. اگر ضربه شدید است، دنده درگیر نمی‌شود، خودرو دچار لغزش شده یا هشدار گیربکس روشن است، ادامه رانندگی ممکن است خطرناک باشد و باید وضعیت خودرو ارزیابی شود.
در خودروهای هیوندای سانتافه نیز تشخیص علت تقه باید با توجه به مدل، نوع گیربکس و علائم همراه انجام شود. به گفته تعمیرکار سانتافه در غرب تهران ، بررسی روغن، دسته‌ موتورها، کدهای خطا و رفتار گیربکس در تست رانندگی از مراحل مهم عیب‌یابی است؛ به همین دلیل، استفاده از خدمات عیب یابی و تعمیر سانتافه  می‌تواند برای بررسی تخصصی مشکل مطرح باشد.
در خودروهای نیسان هم نباید هر ضربه‌ای را مستقیماً به گیربکس نسبت داد؛ نوع سیستم انتقال قدرت و سابقه سرویس خودرو در تشخیص اهمیت دارند. اگر تقه با تأخیر در حرکت یا افزایش دور موتور بدون شتاب همراه است، بررسی و عیب یابی تخصصی در تعمیرگاه نیسان غرب تهران می‌تواند به مشخص شدن منشأ ایراد کمک کند.

توصیه پایانی

تقه زدن گیربکس اتوماتیک زمانی نگران ‌کننده ‌تر است که با ضربه شدید، تأخیر در درگیر شدن دنده، لغزش، بوی سوختگی، نشتی یا چراغ هشدار همراه باشد. با این‌ حال، منشأ صدا همیشه داخل گیربکس نیست و دسته ‌موتور، پلوس و سایر اتصالات انتقال قدرت نیز باید بررسی شوند. بهترین راهکار، توجه به شرایط بروز تقه و انجام عیب‌یابی پیش از تعویض قطعات است. رسیدگی به‌موقع می‌تواند از گسترش خرابی و افزایش هزینه تعمیر جلوگیری کند.