حدنصاب‌های سرمایه‌گذاری هویت صندوق‌ها را تعیین می‌کند

فصل اقتصاد - مدیر سرمایه‌گذاری سبدگردان آرمان آتی با تأکید بر نقش حدنصاب‌های سرمایه‌گذاری در تعیین چارچوب فعالیت صندوق‌ها گفت: «رعایت حدنصاب‌ها برای حفظ مأموریت صندوق و کنترل ریسک سرمایه‌گذاران ضروری است اما در کنار آن می‌توان با حرکت به سمت مقررات مبتنی بر ریسک و تعیین دامنه‌های مجاز، انعطاف‌پذیری مدیران صندوق‌ها را افزایش داد.»

امید نجمالو در گفت‌وگو با پایگاه خبری بازار سرمایه ایران (سنا) ، درباره اهمیت سقف‌ها و حدود سرمایه‌گذاری صندوق‌ها تاکید کرد: «در بازار سرمایه انواع صندوق‌ها و ابزارهای سرمایه‌گذاری وجود دارد که وجه تمایز آن‌ها، همین حدنصاب‌های سرمایه‌گذاری است.»
او افزود: «تفاوت صندوق‌های سهامی بخشی، صندوق‌های سهامی کلاسیک، صندوق‌های مختلط و سایر صندوق‌ها در حدود سرمایه‌گذاری آن‌هاست و سرمایه‌گذاران نیز بر اساس همین ویژگی‌ها نسبت به خرید یا فروش واحدهای صندوق‌ها اقدام می‌کنند.»
نجمالو ادامه داد: «اگر صندوقی حدنصاب‌های تعیین‌شده را رعایت نکند، به نوعی از موضوع و مأموریتی که برای آن تعیین شده خارج می‌شود و این مسئله یک نوع ریسک برای سرمایه‌گذار محسوب می‌شود.»
مسئولیت رعایت سقف‌ها بر عهده مدیر صندوق است
مدیر سرمایه‌گذاری سبدگردان آرمان آتی درباره مسئولیت عبور از سقف‌های تعیین‌شده اعلام کرد: «مسئولیت اصلی رعایت سقف‌های تعیین‌شده بر عهده مدیر صندوق است؛ چراکه مسئولیت اجرایی صندوق سرمایه‌گذاری را بر عهده دارد.»
او افزود: «عبور از حدنصاب‌ها می‌تواند به دلایل مختلفی رخ دهد و گاهی عمدی و گاهی غیرعمدی است. در موارد عمدی ممکن است صندوق آگاهانه حدنصاب‌ها را رعایت نکند و این وضعیت در طول زمان ادامه پیدا کند.»
نجمالو ادامه داد: «در موارد غیرعمدی نیز ممکن است عواملی مانند ابطال واحدهای سرمایه‌گذاری باعث تغییر نسبت دارایی‌ها شود و در نتیجه برخی سقف‌ها و حدنصاب‌ها رعایت نشوند.»
حرکت از مقررات ثابت به تنظیم‌گری مبتنی بر ریسک
او درباره ایجاد تعادل میان انعطاف‌پذیری صندوق‌ها و الزام به رعایت مقررات گفت: «راه‌حل، حذف سقف‌ها و محدودیت‌ها نیست؛ بلکه می‌توان از مقررات سخت و ثابت به سمت مقررات مبتنی بر ریسک حرکت کرد.»
نجمالو توضیح داد: «به‌جای تعیین یک سقف ثابت می‌توان دامنه مجازی در نظر گرفت و در صورت عبور از سقف یا دامنه تعیین‌شده، مهلت مشخصی برای اصلاح وضعیت در نظر گرفت.»
او افزود: «با توجه به نوع صندوق نیز می‌توان حدود ریسک را متفاوت تعیین کرد؛ به این معنا که برای صندوق‌های پرریسک‌تر، حدود متناسب با ریسک آن‌ها و برای صندوق‌های کم‌ریسک‌تر، حدود متناسب با ریسک پایین‌تر تعیین شود.»
نجمالو تأکید کرد: «برای تخلفات عمدی، تکرارشونده و طولانی‌مدت نیز می‌توان جرایم و ابزارهایی مانند اخطار را در نظر گرفت. در نهایت مدیر صندوق باید در انتخاب و مدیریت پرتفوی آزادی عمل داشته باشد، اما این آزادی نباید به معنای نادیده گرفتن قوانین و چارچوب‌های مدیریت ریسک باشد.»
شفافیت؛ ابزار انضباط‌بخشی به مدیران صندوق
نجمالو شفافیت را یکی از پایه‌های اصلی اعتماد سرمایه‌گذاران دانست و گفت: «سرمایه‌گذار زمانی می‌تواند تصمیم آگاهانه بگیرد که بداند منابع صندوق در چه دارایی‌هایی سرمایه‌گذاری شده، میزان تمرکز صندوق چقدر است و آیا مدیر صندوق و سبدگردان مطابق اساسنامه و مقررات عمل می‌کنند یا خیر.»
او با اشاره به آثار افشای منظم ترکیب دارایی‌ها افزود: «شفافیت می‌تواند عدم‌تقارن اطلاعاتی میان مدیر صندوق و سرمایه‌گذار را کاهش دهد و به سرمایه‌گذار امکان دهد ریسک سرمایه‌گذاری خود را بهتر ارزیابی کند. هم‌چنین اگر انحرافی از سیاست سرمایه‌گذاری وجود داشته باشد، امکان شناسایی سریع‌تر آن فراهم می‌شود.»
مدیر سرمایه‌گذاری سبدگردان آرمان آتی ادامه داد: «برای مثال، اگر یک صندوق درآمد ثابت بخش قابل‌توجهی از منابع خود را به دارایی‌های پرریسک اختصاص دهد، سرمایه‌گذار با اطلاع از این موضوع می‌تواند آگاهانه‌تر درباره سرمایه‌گذاری خود تصمیم بگیرد.»
او تصریح کرد: «بنابراین شفافیت صرفاً یک الزام برای گزارش‌دهی نیست، بلکه ابزاری برای انضباط‌بخشی به مدیر صندوق و افزایش آگاهی سرمایه‌گذار است.»
نظارت برخط و هشدار زودهنگام؛ راهکار کاهش تخلفات
نجمالو درباره راهکارهای ارتقای انضباط در صنعت صندوق‌ها و کاهش تخلفات گفت: «یکی از راهکارها می‌تواند حرکت به سمت نظارت برخط یا آنلاین باشد؛ به‌این معنا که علاوه بر امکان مشاهده ماهانه ترکیب دارایی‌ها توسط سرمایه‌گذار و نظارت روزانه توسط ناظر، حساب‌ها و سرمایه‌گذاری‌های صندوق نیز به صورت برخط مورد نظارت قرار گیرند.»
او افزود: «این سازوکار می‌تواند با ایجاد هشدار به مدیر صندوق، پیش از شکل‌گیری یا استمرار تخلف، به اصلاح وضعیت کمک کند. هم‌چنین تفکیک تخلفات عمدی از تخلفات فنی در فرآیند نظارت می‌تواند بسیار کمک‌کننده باشد.»
مدیر سرمایه‌گذاری سبدگردان آرمان آتی با اشاره به ضرورت ایجاد هشدارهای زودهنگام تاکید کرد: «اگر صندوقی از حدنصاب‌ها عبور کرد، می‌توان هشدار زودهنگام برای آن در نظر گرفت؛ مشابه علامتی که در کدال برای ناشران در مواردی مانند افشا نشدن اطلاعات نمایش داده می‌شود. چنین سازوکاری می‌تواند برای صندوق‌ها نیز مورد استفاده قرار گیرد.»
نجمالو متناسب‌سازی ضمانت اجراها را از دیگر راهکارهای تقویت انضباط دانست و گفت: «در صورت رعایت نکردن مقررات می‌توان متناسب با نوع تخلف، محدودیت فعالیت یا جریمه در نظر گرفت تا رعایت نکردن سقف‌ها و حدنصاب‌ها برای صندوق هزینه داشته باشد.»
او با تأکید بر اهمیت کیفیت افشا گفت: «افزایش کیفیت افشا نیز یکی از راهکارهای مؤثر است. اگر اطلاعات مربوط به ترکیب دارایی‌ها، میزان رعایت حدنصاب‌ها و میزان انحراف از حدود تعیین‌شده به شکلی قابل فهم برای سرمایه‌گذار منتشر شود، می‌تواند به تصمیم‌گیری آگاهانه‌تر او کمک کند.»