تاب‌آوری مردم در شرایط کنونی، به عملکرد دولتمردان بستگی دارد/ وضعیت بلاتکلیفی را تجربه می‌کنیم

فصل اقتصاد - معاون سلامت اجتماعی بهزیستی کشور گفت: دولت‌هایی که هوشمند هستند معمولاً در چنین شرایطی سعی می‌کنند تصمیماتی اتخاذ کنند که من آن را «بازتعریف در سیاست‌ها، رویکردها و اقدامات» می‌نامم. این بازتعریف در شرایط تعلیق، اگر هوشمندانه، آگاهانه و مبتنی بر شواهد باشد، می‌تواند فرصت‌های جدیدتری برای مردم ایجاد کند؛

حسن موسوی چلک، معاون سلامت اجتماعی بهزیستی کشور و رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران، در خصوص وضعیت مردم در شرایط کنونی کشور به خبرنگار ایلنا گفت: ما در حال تجربه وضعیت نه جنگ است و نه صلح هستیم. به‌ویژه پس از جنگ رمضان و طولانی شدن فرآیندی که در عرصه دیپلماسی در جریان است و تاکنون به نتیجه مشخصی نرسیده، شرایطی پدید آمده که در عرصه‌های مختلف، نوعی بلاتکلیفی را شاهد هستیم. مردم نیز چنین احساسی را به‌عنوان وضعیت بلاتکلیف تجربه می‌کنند. این امر حتی در بُعد فردی نیز صادق است؛ به‌گونه‌ای که هنوز ممکن است بسیاری در داخل خانه‌های خود، همان شرایطی را که در جنگ رمضان تجربه کرده بودند، همچنان احساس کنند.
وی افزود: دوستی می‌گفت هنوز همان قاب‌هایی را که از دیوار کنده بودم نصب نکرده‌ام و اساساً قادر به اتخاذ تصمیمات بلندمدت نیستم. ما همین شرایط را در سطح جامعه نیز به‌نوعی شاهد هستیم. اخراج نیروهای کار که یکی از وجوه این وضعیت است، نگرانی نسبت به سرمایه‌گذاری و دغدغه نسبت به اینکه چه خواهد شد، همگی از مصادیق آن به شمار می‌روند.
او ادامه داد: برخی می‌گویند «مرگ یک‌بار و شیون یک‌بار»، اما این وضعیت، حوزه‌های اقتصاد، اشتغال، بیکاری، و نیز فعالیت و عملکرد نهادها و دستگاه‌ها را به‌شدت تحت تأثیر قرار داده است.گرچه همگان در تلاش‌اند تا فعالیت کنند و اقدامی انجام دهند، اما نمی‌توان منکر این واقعیت شد که این شرایط تعلیق، تصمیم‌گیری‌ها و برنامه‌ریزی‌ها را با مشکل مواجه ساخته است. همین امر را در وضعیت بودجه نیز مشاهده می‌کنید. لذا ما در همه حوزه‌ها ناچاریم اولویت‌بندی‌ای بر مبنای ضرورت‌محوری داشته باشیم.
موسوی چلک خاطرنشان کرد: وضعیتی که هم‌اکنون در آن قرار داریم، به‌نوعی می‌تواند نشانه یک تعلیق اجتماعی قلمداد شود؛ زیرا بسیاری منتظرند تصمیماتی را که باید برای زندگی خود اتخاذ کنند، به روزها یا زمان‌های آینده موکول نمایند. ریسک تصمیم‌گیری در چنین شرایطی بسیار نگران‌کننده می‌شود و به همین دلیل، تصمیمات اساسی در حوزه‌های مختلف گرفته نمی‌شود و قادر نیستند تصمیمات بلندمدت اتخاذ کنند. هنگامی که نتوانیم تصمیمات بلندمدت اتخاذ کنیم، این امر می‌تواند آثار منفی خود را بر همه بخش‌های یک جامعه بر جای گذارد. از جمله حوزه‌هایی که می‌تواند تحت تأثیر این وضعیت تعلیق اجتماعی قرار گیرد، حوزه سلامت روان مردم است که معمولاً در شرایط بلاتکلیفی، بسیار نگران‌کننده‌تر و سخت‌تر می‌شود.
به گفته وی به همین دلیل، همه سازمان‌هایی که در حوزه سلامت روانی و اجتماعی فعالیت می‌کنند، لازم است سازوکارهای ضروری را برای ارائه خدمات اتخاذ کنند و خود را برای ارائه خدمات فوری در چنین شرایطی آماده سازند تا بتوانند متناسب با تأثیری که این وضعیت تعلیق بر همه مردم می‌گذارد، پاسخگو باشند.
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران در ادامه تصریح کرد: این وضعیت بر طبقه متوسط اثر منفی می‌گذارد. در چنین شرایطی که وضعیت اقتصادی مطلوب نباشد، فقر گسترش یابد، سرمایه‌گذاری بلندمدت انجام نشود یا مردم در سرمایه‌گذاری محافظه‌کارتر شوند و تولیدی صورت نگیرد و سرمایه‌های خود را به طلا، ارز، زمین یا چیزهایی تبدیل کنند که منجر به تولید نشود، طبیعتاً رونق اقتصادی جامعه کاهش می‌یابد. هنگامی که رونق اقتصادی کمتر باشد، همه گروه‌ها، به‌ویژه طبقه متوسط و طبقه فقیر، تحت تأثیر این شرایط قرار می‌گیرند.
موسوی چلک با بیان اینکه جامعه تا چه اندازه می‌تواند در برابر این شرایط تاب آورد، بستگی به ارزیابی مردم از عملکرد دولت‌ها در چنین شرایطی دارد، گفت: اگر مردم اعتماد بیشتری به دولت داشته باشند، روند حرکت و اقدامات دولت‌ را در چنین شرایطی مثبت قلمداد کنند و احساس نمایند که دولت در کنار مردم است، در اولویت‌بندی نیازها و مشکلات و پاسخگویی به آن‌ها هوشمندانه‌تر عمل می‌کند و به‌نوعی چشم‌انداز بهتری از خود نشان می‌دهد، مردم احساس خواهند کرد که دولت عقب‌نشینی نکرده، تمام انرژی خود را برای مدیریت و کنترل این شرایط به‌کار گرفته، در کنار مردم قرار دارد و آگاهانه‌تر و هوشمندانه‌تر تصمیم‌گیری می‌کند.طبیعتاً در چنین شرایطی مردم همراهی بیشتری خواهند کرد. البته نباید غافل شد که اگر سرمایه اجتماعی در جامعه بالا باشد و این اقدامات دولت نیز بتواند اعتمادسازی بیشتری ایجاد کند، همراهی مردم به‌طور طبیعی بیشتر خواهد بود.
وی در ادامه توضیح داد: عکس این وضعیت نیز صادق است؛ یعنی اگر سرمایه اجتماعی پایین باشد، اقدامات اعتمادساز کمتر صورت گیرد و مردم نشانه‌ای از همگرایی، انسجام و وحدت در تصمیم‌گیری و موارد مشابه مشاهده نکنند، طبیعتاً امیدشان به خروج از این شرایط کمتر شده و نگرانی‌هایشان به‌مراتب افزایش می‌یابد. از این‌رو دولت باید اولویت‌بندی دقیقی انجام دهد. در نهایت، موضوع این مذاکرات یا اقداماتی که در عرصه دیپلماسی در حال انجام است، باید تعیین تکلیف شود؛ زیرا ادامه این روند با توجه به وضعیت اقتصادی موجود و آثاری که بر جای می‌گذارد، می‌تواند بر آستانه تحمل مردم تأثیر منفی بگذارد.واکنش‌های مردم به عملکرد دولت و حاکمیت در چنین شرایطی بازمی‌گردد. شفافیت، صداقت در تصمیم‌گیری، مسئولیت‌پذیری در قبال مردم، نگاه همه‌جانبه در تصمیم‌گیری، انعکاس به‌موقع اخبار و اقدامات به مردم، و امیدآفرینی می‌تواند کمک کند تا تبعات منفی در جامعه رخ ندهد.
رئیس انجمن مددکاران اجتماعی ایران اظهار کرد: این بلاتکلیفی در هر حوزه‌ای، شرایط زندگی و تصمیم‌گیری را دشوار می‌سازد و به‌نوعی زیستن در تعلیق را ایجاد می‌کند؛ وضعیتی که مردم در هر جامعه‌ای نسبت به افق آینده دچار ابهام و تردید می‌شوند. حال در جامعه‌ای که به‌واسطه بحران‌های مختلف — اعم از طبیعی یا غیرطبیعی — و اکنون با بحران جنگ نیز مواجه است، اگر این شرایط با مشکلات دیگری همچون فشارهای اقتصادی تلفیق و ترکیب شود، طبیعتاً نگرانی نسبت به آینده افزایش خواهد یافت. من به‌عنوان یک مددکار اجتماعی می‌خواهم اشاره کنم که این نگرانی‌ها هم در سطح کلان جامعه اثر می‌گذارد و هم در روابط بین‌فردی؛ حتی می‌تواند مشکلات روان‌شناختی نیز ایجاد کند.
موسوی چلک ادامه داد: طبیعتاً در چنین جامعه‌ای حتی اگر نگاه کنید، فردی که می‌خواهد ازدواج کند دچار تردید می‌شود؛ کسی که قصد راه‌اندازی کسب‌وکاری دارد دچار تردید می‌گردد؛ فردی که می‌خواهد برای مهاجرت تصمیم بگیرد نیز دچار تردید می‌شود. به‌عبارت دیگر، حتی در مسائل روزمره خود نیز هنگام تصمیم‌گیری دچار تردید می‌گردد؛ زیرا هر نوع تصمیم‌گیری در واقع وابسته به خروج از این شرایط تعلیق است. در چنین جامعه‌ای نحوه عملکرد دولت‌ها و تصمیم‌گیری برای خروج از این شرایط بسیار تعیین‌کننده است.
وی در پایان تاکید کرد: دولت‌هایی که هوشمند هستند معمولاً در چنین شرایطی سعی می‌کنند تصمیماتی اتخاذ کنند که من آن را «بازتعریف در سیاست‌ها، رویکردها و اقدامات» می‌نامم. این بازتعریف در شرایط تعلیق، اگر هوشمندانه، آگاهانه و مبتنی بر شواهد باشد، می‌تواند فرصت‌های جدیدتری برای مردم ایجاد کند؛ فرصت‌هایی که از دل همین شرایط تعلیق و تغییر رویکردها و استراتژی‌هایی که دولت‌ها اتخاذ می‌کنند، نشأت می‌گیرد و می‌تواند آینده بهتری را برای مردم ترسیم کند. به‌عبارت دیگر، قرار گرفتن در این شرایط می‌تواند فرصتی باشد برای انجام کارهایی که شاید پیش از دوره تعلیق، امکان انجام آن‌ها در جهت منافع مردم در کشورهایی که با چنین شرایطی روبه‌رو هستند، فراهم نبوده است.