بازنگری در نظم جهانی

فصل اقتصاد - الساندرا میلیاچو* جنگ 40روزه در ایران باعث شد نخبگان اقتصادی و سیاسی جهان به‌طور جدی درباره نحوه مواجهه با مجموعه‌ای از شوک‌ها تأمل کنند؛ شوک‌هایی که هیچ نشانه‌ای از فروکش کردن ندارند. چهار هفته پس از آغاز درگیری، اختلال در عرضه انرژی به حدی شدید شد که برخی تصور می‌کردند حتی پایان ناگهانی جنگ نیز نمی‌تواند شرایط را به وضعیت پیش از بحران بازگرداند. این را ریچارد کو، اقتصاددان ارشد شرکت نومورا ریسرچ، اعلام کرده است. او در گفت‌وگویی در کارگاه آمبرُزِتی ایتالیا گفته بود: «ترمیم همه چیز زمان زیادی خواهد برد.» به گفته او، دولت‌ها و بانک‌ها با نوعی شوک عرضه مواجه هستند که مدیریت آن بسیار دشوار است. او افزود: «اگر جنگ تمام شود، مردم می‌توانند شروع به برنامه‌ریزی کنند. اما فعلا هیچ‌کس قادر به برنامه‌ریزی نیست.»

تشدید نااطمینانی در دوره دوم ترامپ
نااطمینانی در دوره دوم ریاست‌جمهوری دونالد ترامپ افزایش یافته است؛ جایی که سیاست‌های تعرفه‌ای او اتحادهای تجاری را مختل کرده و تهدیدها علیه گرینلند و انتقادها از ناتو، نگرانی‌های امنیتی اروپا را تشدید کرده است. جنگی که در 28فوریه توسط آمریکا و اسرائیل آغاز شد، نیز نگرانی‌های گسترده‌ای درباره انرژی و آینده خاورمیانه ایجاد کرده است. ماریو مونتی، نخست‌وزیر پیشین ایتالیا و سناتور مادام‌العمر این کشور، گفته است این مجموعه شوک‌ها در حکم یک «زلزله» است که نظام اقتصادی جهانی را وادار به بازنگری بنیادین کرده است. او افزوده بود تصمیمات یک‌جانبه ترامپ، «به همراه تمایل نداشتن به پذیرش محدودیت‌های حاکمیت قانون»، در حال «تضعیف بنیان‌های سرمایه‌داری دموکراتیک» است.
بازنگری در نظم جهانی اقتصاد
شرکت‌کنندگان این نشست در شهر سرنوبیو به تاثیر جنگ و پیامدهای اقتصادی آن پرداختند. آنان در عین نگرانی نسبت به پیامدهای جنگ، نسبت به تاب‌آوری احتمالی اروپا خوش‌بین بودند. والریو دِمولی، میزبان این کارگاه، گفته بود «مزیت اقدامات ترامپ این بوده که اثر شوک‌درمانی بر اروپا داشته است.» مدیرعامل موسسه European House – Ambrosetti، افزود: «اروپا موفق شده توافق تجاری مرکوسور را که 25سال متوقف بود نهایی کند، همچنین توافق با هند که نزدیک به 20سال متوقف شده بود و نیز توافق با اندونزی، استرالیا و سایر کشورها بالاخره سر گرفت.» او ادامه داد: «اروپا همچنین سرانجام به افزایش هزینه‌های دفاعی تن داده و بیش از گذشته در حال جذب پژوهشگران و دانشجویان بین‌المللی است.»
فشار اقتصادی و بازنگری در پیش‌بینی‌ها
این بازبینی در شرایطی انجام می‌شود که بسیاری از کشورها با فشار اقتصادی روبه‌رو هستند. سازمان همکاری‌های اقتصادی و توسعه (OECD) نخستین نهاد بین‌المللی بزرگی بود که چند هفته پیش پیش‌بینی‌های خود را با در نظر گرفتن پیامدهای جنگ خاورمیانه منتشر کرد. این نهاد اعلام کرد اقتصاد جهانی که پیش‌تر در مسیر تقویت قرار داشت، اکنون با موج تازه‌ای از افزایش هزینه‌های زندگی مواجه خواهد شد.
هشدار درباره تورم و سیاست پولی
فابریتسیو پاگانی، رئیس پیشین دفتر وزیر اقتصاد ایتالیا و شریک موسسه مالی Vitale & Co، گفت: «در این مرحله روشن است که جنگی که به تازگی و با تفاهم ایران و آمریکا پایان یافته اثر زیادی بر تورم و رشد اقتصادی خواهد گذاشت.»
در سطح جهانی، بانک‌های مرکزی نیز رویکردی محتاطانه‌تر در پیش گرفته‌اند. فدرال‌رزرو آمریکا تاکید کرده کاهش نرخ بهره هنوز در آینده‌ای دور قرار دارد؛ درحالی‌که بانک مرکزی اروپا حتی از احتمال افزایش نرخ بهره در ماه آینده سخن گفته است.
* خبرنگار اقتصادی بلومبرگ