بزرگنمايي:

فصل اقتصاد - طراحی پایلوت‌های ازدیاد برداشت در 8 میدان نفتی از مجموع 22 میدان هدف انجام شده که با اجرای کامل این طرح‌ها، افزایش ضریب ازدیاد برداشت به مقدار 5 درصد پیش‌بینی می‌شود.

به گزارش فصل اقتصاد به نقل از وزارت نفت، دهه فجر انقلاب اسلامی، فرصتی برای مرور مسیر طی‌شده و ارزیابی دستاوردهای صنعت نفت در حوزه‌هایی است که نقش مستقیم در پایداری تولید و آینده‌سازی این صنعت دارند. در این میان، پژوهش و فناوری به‌عنوان پیشران اصلی افزایش ضریب بازیافت، حل چالش‌های مزمن میدان‌ها و توسعه توانمندی‌های داخلی، جایگاهی کلیدی در برنامه‌های شرکت ملی نفت ایران یافته است.
شرکت ملی نفت ایران در سال‌های اخیر با تمرکز بر پژوهش‌های میدان‌محور و مسئله‌محور، توسعه فناوری‌های ازدیاد برداشت، بهره‌گیری از هوش مصنوعی و میادین دیجیتال و گسترش همکاری با دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان، تلاش کرده است پیوند مؤثری میان دانش، فناوری و تولید برقرار کند.
مطالعات پژوهشی و فناورانه شرکت ملی نفت ایران با رویکرد میدان‌محور و مسئله‌محور در 22 میدان بزرگ نفتی و گازی کشور و با همکاری 13 دانشگاه و پژوهشگاه صنعت نفت در حال انجام است. این مطالعات که به‌منظور تحقق اهداف کلان انقلاب اسلامی در خودکفایی فناورانه تعریف شده‌اند، ناظر بر شناسایی چالش‌های عملیاتی میدان‌ها و ارائه راهکارهای اجرایی برای افزایش بهره‌وری تولید هستند.
طراحی پایلوت‌های ازدیاد برداشت در 8 میدان نفتی
در حوزه ازدیاد برداشت، به‌عنوان یکی از محورهای راهبردی صنعت نفت پس از انقلاب اسلامی، توسعه دانش فنی، طراحی مفهومی و پایه و اجرای پایلوت‌های فناورانه به‌منظور رفع چالش ضریب بازیافت پایین در میدان‌های اهواز، منصوری، آزادگان، سروش، مسجدسلیمان، گچساران، پینک و کوپال در دستور کار قرار گرفته است. از این رو طراحی پایلوت‌های ازدیاد برداشت در 8 میدان نفتی از مجموع 22 میدان هدف انجام شده که با اجرای کامل این طرح‌ها، افزایش ضریب ازدیاد برداشت به مقدار 5 درصد پیش‌بینی می‌شود.
از سوی دیگر قراردادهای مسئله‌محور فناورانه در شرکت‌های تابع شرکت ملی نفت ایران با تمرکز بر چالش‌های اولویت‌دار میدان‌ها امضا شده است؛ به‌طوری که در شرکت ملی مناطق نفت‌خیز جنوب، پروژه‌هایی در 10 میدان شامل اهواز، بی‌بی‌حکیمه، کرنج، کوپال، گچساران، منصوری، پینک، مسجدسلیمان، رگ سفید و مارون با 18 چالش فناورانه در حال اجراست.
در شرکت نفت فلات قاره ایران نیز مطالعات فناورانه در میدان‌های سروش، اسفند، الوند، نوروز، درود و فروزان با 16 چالش دنبال می‌شود. همچنین در شرکت متن، میدان‌های آزادگان و یادآوران با 4 چالش، در شرکت نفت مناطق مرکزی ایران میدان‌های خشت و تنگ بیجار با 4 چالش، در شرکت نفت و گاز اروندان میدان دارخوین با 4 چالش و در شرکت نفت و گاز پارس میدان پارس جنوبی با 4 چالش فناورانه در حال مطالعه و اقدام است.
در حوزه هوش مصنوعی و میدان‌های دیجیتال نفت و گاز، شرکت ملی نفت ایران اقدام به تدوین سند حکمرانی مبتنی بر هوش مصنوعی کرده و همزمان، امکان‌سنجی فنی و اقتصادی به‌کارگیری فناوری میدان دیجیتال (DOF) در میدان‌های پارس جنوبی، نوروز، دارخوین و منصوری در حال انجام است؛ اقدامی که نقش مهمی در بهینه‌سازی تصمیم‌گیری‌های عملیاتی و کاهش هزینه‌های تولید خواهد داشت.
امضای 32 قرارداد با دانش‌بنیان‌ها برای احیای چاه‌ها
از دیگر اقدام‌های مهم می‌توان به امضای تفاهم‌نامه سه‌جانبه برای اجرای طرح احیای چاه‌های بسته و کم‌بازده میان شرکت ملی نفت ایران، پارک فناوری و نوآوری صنعت نفت و صندوق نوآوری و شکوفایی اشاره کرد که در قالب آن، 32 قرارداد با شرکت‌های دانش‌بنیان به امضا رسیده است.
در بخش توسعه تجهیزات و توانمندی‌های بومی، پروژه چاه‌آزمایی سیار در شرایط پرفشار و دبی بالا برای نخستین‌بار با موفقیت تکمیل شده و دستیابی به دانش فنی و بومی‌سازی طراحی، ساخت و بهره‌برداری از کمپرسورهای درون‌چاهی و برون‌چاهی به‌عنوان یکی از پروژه‌های راهبردی در حال پیگیری است.
در حوزه اکتشاف نیز مطالعات پژوهشی و فناورانه در قالب پنج طرح توسعه فناوری‌های اکتشافی با همکاری 5 دانشگاه کشور در حال اجراست. افزون بر این، بیش از 80 قرارداد پروژه پژوهشی و فناورانه با دانشگاه‌ها، مراکز تحقیقاتی و شرکت‌های دانش‌بنیان از سوی مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های تابع در حال اجراست و بیش از 25 پروژه پژوهشی که از سال‌های گذشته آغاز شده بود، با موفقیت به پایان رسیده است.
حمایت از پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی
حمایت از توسعه سرمایه انسانی و ارتباط نظام‌مند با دانشگاه‌ها نیز از محورهای اصلی این برنامه‌هاست؛ به‌گونه‌ای که 20 پایان‌نامه کارشناسی ارشد و دکتری تکمیل شده و 450 قرارداد پژوهشی دانشجویی در مدیریت پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ایران و شرکت‌های تابع امضا و در حال اجراست.
شرکت ملی نفت ایران با نگاه به آینده انرژی، مطالعه امکان‌سنجی توسعه فناوری هیدروژن در صنعت نفت کشور را با رویکرد طراحی و اجرای پایلوت فناورانه در دستور کار قرار داده است؛ اقدامی که به‌منظور توسعه فناوری‌های انرژی پاک و تنوع‌بخشی به سبد انرژی انجام می‌شود.
مجموع اقدام‌های انجام‌شده در حوزه پژوهش و فناوری شرکت ملی نفت ایران نشان می‌دهد این شرکت با تمرکز بر حل مسائل واقعی میدان‌ها، مسیر پژوهش را به‌صورت هدفمند به سمت افزایش تولید، ارتقای ضریب بازیافت و کاهش ریسک‌های عملیاتی هدایت کرده است. تعریف پروژه‌های میدان‌محور، طراحی و اجرای پایلوت‌های ازدیاد برداشت، توسعه میدان‌های دیجیتال و بومی‌سازی تجهیزات راهبردی، بیانگر حرکت از مطالعات صرف به سمت نتایج قابل بهره‌برداری در تولید است.
این اقدام‌ها بازتاب‌دهنده رویکردی است که بر اتکا به توان داخلی، همکاری نظام‌مند با دانشگاه‌ها و شرکت‌های دانش‌بنیان و استفاده از فناوری‌های نوین برای پایداری تولید در صنعت نفت استوار است. تداوم این مسیر می‌تواند ضمن تثبیت ظرفیت‌های موجود، زمینه‌ساز ارتقای جایگاه فناوری و نوآوری در توسعه میدان‌های نفت و گاز کشور در سال‌های پیش‌رو باشد.